Şamil Saribaş

Hayat, bir filmle değiştirilecek kadar basit mi?

27 Nisan 2021
Terapi görüşmelerimde danışanlarımla çalışırken ve seminer çalışmalarımda sıklıkla filmlerin terapötik gücünden faydalanırım. Bazen bir film önerip, danışanımın o filmi izlemesini isterim ve sonrasında da karakterleri ve yaşantıları birlikte analiz ederiz.

Hedefim; danışanımın bir konudaki değişimi, dönüşümü ve farklılaşması için filmin, sürecimizi hızlandıracak, kolaylaştıracak bir metafor imkanı sunması olur. Genellikle de şaşırtıcı biçimde bunun işe yaradığını görürüz. Bazen kişinin önceden izlediği filmi terapi sürecinde yeniden izlemesi bile çok farklı deneyimler sunabiliyor. Aynı film farklı kişilere, farklı zamanlarda, farklı mesajlar verebilir.

Peki, değişebilir ve değiştirebilir miyiz?

Psikiyatr Kültegin Ögel; “Sinema hayatımızın içinde. Hayatımız da sinemanın. Bir film şeridi gibi gözümüzün önünden geçer hayatımız. Kimi zaman da hayatımız bir film gibi. Bazılarımız kendinden çok bir film kahramanını oynar. Film kahramanları da onun hayatını. Sıradan veya sıra dışı pek fark etmez. İnsanlar ve hayatlarıdır filmlerin konusu. İnançlarımız, hayata bakış açımız, acılarımız hep sinemada yer bulur.” diyerek özetlemiştir sinema ve hayatımızın içi çeliğini.

İnsan ve ilişkiler hep bir değişim dönüşüm içinde. Hayatlarımız da öyle. Değişim için gerekli olanları, izlediğimiz bir film aracılığıyla pekâlâ içselleştirebiliriz. Sinemadaki karakterler ve yaşantıları üzerinden kendimizle konuşur, hedefler koyarız, pes ederiz, affederiz, isyan ederiz, kabul ederiz, vazgeçeriz ve daha birçok duyguyu yaşar, kararlar alırız. İzlediğimiz film, karakterler ve hikâyesi bize güç verir, harekete geçirir bizi.

Bazı filmlerden örnekler verecek olursak; Av Mevsimi filminde Ferman, “Yeni bir şeyler görebilmek için her zaman bir aralık vardır” derken umut olur bize, pes etmemeyi, bir ışığın her zaman olabileceğini öğütler.

Mustafa Hakkında Her şey filminde “Geçmiş bazen hatırlamak istediğin gibidir” diye bir replik geçer ve bize hafızamıza çok da “güvenmemiz” gerektiğini hatırlatır sanki.

Yazının Devamını Oku

Öfkeli insanın dramı: Pasif agresif kişilik

23 Şubat 2021
Günlük yaşamda evde, işte, okulda ve ilişkilerimizde birçok stres faktörü ile karşılaşır ve belli düzeylerde çatışmalar yaşarız. Bu çatışmaların yaşanması gayet doğaldır. Çatışmaların çözümünde tercih ettiğimiz bilinçli ya da bilinçdışı bazı yöntemler ise sorun yaşamamıza neden olabilir.

Kendimizi ifade edebilmek, duygu ve düşüncelerimizi paylaşabilmek, sağlıklı biçimde dışa vurmak hepimiz için çok kıymetlidir ancak gelişimimiz, öğrenmelerimiz, aile, kültür gibi faktörler nedeniyle bu durum her zaman istediğimiz gibi maalesef olamamaktadır. Tam da bu noktada kişi içsel ya da ilişkisel bir sorunun parçası haline gelebilmektedir. Sigmund Freud “İfade edilmemiş duygular asla ölmez; sadece diri diri gömülür ve sonradan daha korkunç şekillerde tezahür ederler.” diyerek duyguların ifade edilmesinin önemine çok çarpıcı bir metaforla değinmiştir. Bu yazımızda, çok sık karşılaştığımız problemlerin (küsme, inatlaşma, alınma, suçlama, bahaneler üretme, erteleme, gecikme vb.) arka planını oluşturan pasif agresif kişilikleri ele alacağız.

Pasif agresif kişilik ne demek?

“Çeşmeye gitmem demez ama testiyi kırar da getirir” atasözü bu durumu anlatmaya belki de en uygun deyiştir. İlişki içinde, iletişimde kendisinden isteneni aslında yapmak istemediği halde; dışlanma, suçlanma, eleştirilme vb. kaygılarla reddetmeyip tam tersine kabul ederek üstlenmesi ve sonrasında da yaşadığı içsel çatışmayla bekleneni yerine getirmeyip, karşı tarafı belli bir oranda mağdur ederek öfkesini pasif bir şekilde yansıtmış olur. Tıpkı çeşmeye gitmek istemediğini söylemeyip testiyi kırıp gelen kişinin yarattığı mağduriyet gibi.

Bastırılmış, ifade edilmeyen öfkeli, saldırgan duyguların maskelenmiş haliyle düşmanca gözükmeden ortaya konması olarak tanımlayabiliriz pasif agresif davranışı. Kişi, yaşadığı gizli öfkeyi karşısındakine bilinçdışı bir işleyişle yansıtır. Çoğu zaman kendisi de öfkenin ve yansıtmasının farkında değildir.

Pasif agresif kişiliğin oluşumundaki etkenler nelerdir?

Bu kişiliğin gelişiminde de çocukluk deneyimleri kritik öneme sahip. Çocuğun doğduğu aile sistemi, ebeveyn tutumları, evdeki iletişim kalıpları, duygu ve düşüncelerin ifade ediliş biçimleri belirleyici rol oynamaktadır. Çocuğun gelişimi sürecinde olumsuz duygularına nasıl tepki verildiği, bu duyguların evde nasıl yönetildiği ilk öğrenmeleri oluşturuyor. Ailede kızgınlık, öfke, kaygı, korku gibi duyguların ifadesinde yaşanan zorluklar varsa birey yetişkin yaşamında pasif agresif davranışa yönelmeye daha sık maruz kalmakta. Benzer biçimde çocuk yetiştiği ortamda; sürekli öfkeye, ihmale, aşırı kontrole, kızgınlığa, suçlamaya maruz kalmışsa ve ifade yolları geliştiremeyip sessizliği öğrenmişse bu durumda benzer tabloya sebep olmaktadır. Pasif agresif kişiliğin nedenleri net bir şekilde ortaya konmamış olsa da sıkça; dengesiz, kararsız, tutarsız, ihmalkar ve uyumsuz aile tutumlarının bu kişiliğe neden olduğu gözlenmiştir.

Pasif agresif kişilikleri nasıl tanırız?

İç dünyasında yaşadığı agresif duygu ve düşünceleri dışa vuramadığı, ifade edemediği için pasif bir şekilde ortaya koyan çevrenizdeki pasif agresif kişilikleri sıraladığımız bu özelliklerle tanıyabilirsiniz:

Yazının Devamını Oku

Evlilik öncesi neden kararsızlık yaşanır?

22 Ocak 2021
Evlilik öncesi süreçte gerçekten evlenmek istiyor muyum, acaba daha erken mi, evliliğe hazır mıyım, evlendikten sonra partnerim değişir mi, acaba evlenmeli miyim, doğru insanla mı birlikteyim, özgürlüğüm kısıtlanacak mı, evliliği sürdürebilir miyim, dışarıda daha iyi insanlar, daha iyi adaylar var mı, sürekli onunla olmaya hazır mıyım gibi soruların ardı kesilmeyebilir. Bu ve benzeri soruların en basit haliyle evliliğe dair kaygı ve korkulara işaret ettiği söylenebilir. Bu durumda da evlilik arifesinde yaşanan kaygı ve korkular varsa, bunların mutlaka gözden geçirilip temize çekilmesi gerektiğini söyleyebiliriz.

Aksi durumda mutsuz sonun başlangıcı daha en baştan hazırlanmış olabilir. Nitekim boşanan çiftler incelendiğinde; evlilik öncesinde kararsızlık yaşayan, endişeli olan kişilerin boşanma oranlarının çok daha yüksek olduğu görülmektedir.

Evlilik öncesi kararsızlık neden yaşanır?

Kritik bir dönem olarak tanımlayabileceğimiz evlilik öncesinde kararsızlıkların yaşanması doğal bir durumdur. İlişkilerin kendinden menkul, kişilere sormayan, aldırmayan, değiştiren ve dönüştüren bir yapısı oluyor. Evlilik hazırlığındaki kişiler; gelişimleri, aile tarihleri, ilişki deneyimleri, gelecek beklentileri, sosyal ve kültürel durumları, arzu, kaygı ve korkularının tümünü ilişkinin ortasına bırakmakta. Tatlı bir telaş içindeki bu dönemde, yaşam karşısında bu sınavda henüz yeterince hazır hissetmeyen kişiler, belirsizliğin de getirdiği duygularla kararsızlığa ve acabalı düşüncelere kolaylıkla dalabilir. Özellikle çiftlerin henüz yeterince bireyselleşememiş oldukları bir dönemde yaşanıyorsa, evlilik öncesi süreç daha da sıkıntılı bir hale gelebilmektedir. Dönemin kendi özelliğinden de kaynaklı yaşanabilir kararsızlık elbette. Ailelerin sürece katılımı, söz, nişan, düğün, kutlama organizasyonlarının planlanmasındaki stres, ekonomik zorluklar, ev-eşya seçimindeki ihtilaflar gibi daha birçok konunun stresli yaşanması kişiyi ‘acaba’ duygusuna sürüklemektedir.

En kötü karar, kararsızlıktan iyi midir?

Genellikle değildir. Sadece daha rahatlatıcı olduğunu söyleyebiliriz. Karar vermenin zorluğunu, sorumluluğunun yarattığı kaygıyı bertaraf etmek için, kişiler genellikle bu ve benzeri deyişlere prim verip adeta çocukça, düşünmeden acele karar verebiliyor. Sağlıksızdır bu şekilde karar vermek. Özellikle yaşamınızı bir başkasıyla paylaşma, birlikte yaşama kararı aldığınız evlilik arifesinde sağlıklı karar almak kritik öneme sahiptir. Pişmanlık ve hayal kırıklığı yaşamamak için kararsızlık yaratan konularla ilgilenmek, kendinizi ve partnerinizi tanımak için ilişkinize zaman tanıyabilirsiniz.

Evlilikten beklentilerinizi gözden geçirin

Bu dönemde kararsızlık yaşanıyorsa; evliliğin sizin için ne anlama geldiğini bir kez daha gözden geçirin. Neler bekliyorsunuz evlilikten? Nelerin değişmesini, gerçekleşmesini istiyorsunuz. Bunların gerçekleşmesi ne kadar mümkün? Neden şimdi evlenmek istiyorsunuz? Partnerinizin de bu sorulara verdiği cevapları birlikte düşünün. Sancılı bir şekilde yaşanıyorsa süreç, uzman desteği almakta da gecikmeyin.

Boşanmaya götüren beş konu

Yazının Devamını Oku

Çocuklara hijyen kuralları nasıl öğretilebilir?

15 Ocak 2021
Yepyeni alışkanlıklar kazandığımız pandemi günlerinde temizlik kurallarına uymak neredeyse bireysel ve toplumsal bir zorunluluk haline geldi. Hal böyle olunca çocuklara temizlik alışkanlığı kazandırmak da her zamankinden çok daha önemli. Peki, “Çocuklara temizlik ve hijyen eğitimi nasıl verilebilir, temizlik ve hijyen kurallarını oyun ile nasıl öğretebiliriz?” 16 Ocak Dünya Hijyen Günü vesilesiyle gelin bu önemli noktalara değinelim…

Hijyen, çocuk sağlığında önleyici konuların belki de ilk sırasında yer alır. Çocukların temizlik kurallarını öğrenmesi ve alışkanlık haline getirmesi ise aileler tarafından hassasiyetle ele alınması gereken bir konu. Katı kurallar koymak, zorlamak tam tersi bir etki yaratabileceği gibi gelecekte birçok psikolojik problemi de beraberinde getirebilir. Bu nedenle çocuklara temiz olmanın ve toplumsal temizlik kurallarına uymanın önemi yaşına uygun olarak ve hassasiyetle anlatılmalı.

Temizlik alışkanlıkları oyun ile eğlenceye dönüştürülebilir

Çocuklarda erken dönemde (2-3 yaş civarı) soyut beceriler henüz gelişmediğinden gözle görünmeyen veya elle tutulmayan kavramların anlaşılması zordur. Bu nedenle erken dönemde temizlik alışkanlığı kazandırmanın yolu oyundan geçmektedir. Ellerini yıkamak, banyo yapmak, dişlerini fırçalamak, kıyafetinin temiz olması, tırnaklarını kesmek gibi olmazsa olmaz başlıca temizlik alışkanlıkları oyun ile eğlenceye dönüştüğünde bu davranışları kazandırmak çocuğunuz için keyifli bir hal alacaktır.

Çocuklar her ne kadar suyla oynamaktan hoşlansalar da üşüdüklerinde veya gözlerine sabun kaçtığında banyo yapmak istemeyebilirler. Bu nedenle renkli plastik ördekler, köpük oyunları, göz yakmayan ürünler ve ideal sıcaklıkta bir banyo çocukların keyif alması ve bu sayede banyo yapmayı istemesi için önemli.

Anne baba iyi birer rol model olmalı

Bu yaş dönemindeki çocukların bir diğer öğrenme yöntemi ise anne ve babalarını taklit etmeleridir. Çocuklarınız söylediklerinizden çok, sizden gördüklerini yapar. Anne ve babaların hijyen kurallarına uyması, çocukların da bu kurallara uymasını kolaylaştıracaktır. Örneğin,  lavaboda şarkı söyleyerek ellerini yıkayan anne ve babasını gören bir çocuk hevesle onlara katılacaktır. Ellerini yıkaması gereken durumlarda bunu çocuğunuza hatırlatacak özel bir şarkıyı birlikte hazırlayabilirsiniz. İçinde kendi adının da geçtiği bu özel şarkı ile çocuğunuz siz söylemeden kendiliğinden ellerini yıkamak isteyecektir.

Soyut kavramların anlaşılmaya başlandığı yani çocukların gözle göremediği durumları algılayabildiği dönemde (bu dönemi okul yaşı olarak düşünelim) temizlik kurallarının önemi çocuklara açık biçimde anlatılmalıdır. Mikrop ve bakteri kavramları doğrudan açıklanarak evde herkes tarafından geçerli olan temizlik ritüelleri oluşturulmalıdır. Örneğin, uyumadan önce bütün aile bireyleri dişlerini fırçalamalıdır. Evdeki ortak alışkanlıklara uymak çocuklar için daha kolaydır. Anne ve babanın bu kuralları uygularken rol model olması her durumda olduğu gibi burada da oldukça önemlidir.

Kurallara neden uyması gerektiği anlatılmalı

Yazının Devamını Oku

Bir Başkadır “anlaşılmak”

8 Aralık 2020
Bir Başkadır dizisi; sınıf çatışması, din-bilim çatışması, yapay-sahici, doğu-batı, organik-mekanik ve taşra-şehir gibi ikilikler içinden izleyiciyi sorgulatan, düşündüren, karakterlerin yollarını, hikâyelerini birbirleri ile kesiştirerek de; birlikte değişime, dönüşüme sürükleyen içten ve hakiki bir Türkiye hikâyesi. Dizi, “Hayatları farklı, hayalleri farklı, korkuları farklı. Birbirlerine zıt görünseler de yolları kesiştiğinde sınırlar ortadan kalkacak ve hepsi birbirinin hayatına dokunacak” şeklinde tanıtılıyor.

Kendini var etme ve kabul görme mücadelesi

Mesajsız bir dizi bu; fotoğraf gibi, sadece ayna tutuyor bize. Eğrisiyle doğrusuyla, eksiğiyle fazlasıyla budur diyor. Eleştirmiyor, yargılamıyor, doğru ya da yanlış demiyor ve en çok da sanki “siz de demeyin” diyor. Düşünün tüm karakterlerin beğendiğimiz kadar beğenmediğimiz tarafları var. Ne tamamen kötüler ne de tamamen iyiler. Tıpkı bizim gibi, her insan gibi değiller mi? Bir insan hikâyesi bu bağlamda Bir Başkadır.

Yansız, yüksüz, yargısız olmak!

Bir psikoterapistin –şifacının- olmazsa olmaz duruşudur. Yansız, yüksüz, yargısız kalır terapist çünkü ruhumuzun karanlık taraflarıyla ancak bir böyle bir psikoterapi seansında ya da yargılanmayacağımızdan emin olduğumuz, olduğumuz gibi, yalnızca kendimiz olmaktan zarar görmeyeceğimizi bildiğimiz bir ortamda el sıkışabilir ve tanışabiliriz. Bu tanışmaya ulaşıldığında ise yalnızca kendimiz olmak ve sonucunda yargılanmamak, yalnızca anlaşılmaya çalışılmak bile tek başına sağaltıcı, iyileştirici olabilir. Peri “yansız, yüksüz, yargısız” olmakta her ne kadar başarılı ol-a-masa da “o karşılaşma”nın bile Meryem’e ne kadar iyi geldiğini düşünün. Peri’nin kendi süpervizyonunda (terapisinde) söylediği “Her anlamda yanlış, mesleki olarak tamamen yanlış zaten de... İnsan olarak yanlış ya.” derken yönetmen sanki kullandığı kamera açıları ve Gülbin’in (süpervizör/terapist) jest ve mimikleriyle Peri’ye hem kızmamızı hem de merhamet göstermemizi sağlıyor. Bir yanıyla kendi içimizdeki Peri ve Gülbin serbest kalıyor o sahnelerde ve sonrasında bir arınma sunuyor bize, armağan gibi.

Kimseye etmiyoruz şikâyet, ağlıyoruz halimize!

Zordur kendimizi konuşmak. Özellikle de karanlık yanlarımızı, toplumun, ailenin, ahlakın, kültürün gölgede bıraktığı, yasakladığı karanlık taraflarımızı konuşmak çok daha zordur. Bir diğeri üzerinden bunu yapmak daha zahmetsiz ve acısızdır. Bu yapımla “ötekini” konuşarak kendi içimizi bir havalandırma imkânı bulduk belki de ülke olarak. Psikanalist Yavuz Erten, Karanlık Odadaki Suretler kitabında sinemanın, beyaz perdenin bilinçdışımızı nasıl harekete geçirdiğini, sinema aracılığıyla zamanın ruhuyla, kolektif zihin hareketleriyle, insanlığın bilinçli ve bilinçdışı (bastırılan, bastırılmak zorunda kalınan) meseleleriyle nasıl etkileşime geçtiğimizi detaylı biçimde farklı -gerçek- hikâyeler üzerinden anlatır. Dizinin hikâyesi, karakterler, karakterlerin hikâyeleri bize, bizim hikâyemize dokundu ki hepimiz bu diziyi konuşuyoruz. Güzel bir şey bu! Herkesin, ona bir şeyler söylediği ancak o soru sorduğunda cevap alamayan Yasin’in yaşadığı öfkeyi düşünün. Anlatamadığı gibi dinleyemiyor da Yasin. Bir yanıyla bu nedenle de öfkeli, dolu. Oysa konuşabilse, onunla konuşabilseler rahatlayacak Meryem gibi, Peri gibi, Hilmi gibi… Dizinin bizi bu kadar konuşturması biraz da; meraklarımızın, diğerlerinin sırlarının, iç dünyalarının bize açılmasıyla ilgili. Şu anda izlenen, tutulan dizilere bakın neredeyse tamamının ortak noktasının  “iç dünyalarını gördüğümüz insan hikâyeleri” olduğunu göreceksiniz.

Sustuklarımız büyürmüş içimizde

El âlem böyle deliriyor işte herhâlde. Attık attık içimize senelerce. (Ruhiye)

Yazının Devamını Oku

Sağlıklı ve mutlu ilişkiler için öneriler

27 Ekim 2020
İlişkide bazı durumların varlığı kişileri ve ilişkiyi doğrudan sekteye uğratabilir, bu durumlar sonrasında da hem ilişkiyi hem de çiftleri mağdur eden bir duruma getirebilir.

Mağduriyetin en az yaşanması için bazı konularda daha hassas davranmak, ilişkilerde bazı konulardan kaçınmak ilişkiler için kritik bir önem arz etmektedir. İşte sağlıklı ilişkilerin doğal, spontane gelişimine ve çiftlerin kendilerini rahat, iyi hissedişine yardımcı olacak öneriler…

Sorumluluk alın

İlişkiniz, mutluluğunuz, kendiniz ve birbiriniz için sorumluluk alın. Sorumluluk almak mutluluktur. Mutluluğunuz için alacağınız sorumluluklar hem size hem de ilişkinize iyi gelecektir.

Güvenin

Hem kendinize hem de partnerinize güvenin. İlişkide kendinize ve birbirinize olan güveniniz ne kadar iyiyse sorunlar karşısında direnciniz o kadar yüksek olacak ve daha az hasar alarak çıkabileceksiniz çatışmalardan.

Pürüzlere takılmayın

Küçük meselelere takılmamayı öğrenin. Dert ederseniz büyür etmezseniz çözüm için esnersiniz. Aşamıyorsanız tabii konuşun bu konuları, çözüm arayın birlikte ancak iyi ayırt etmek gerek yaşanan sorun küçük bir detay mı yoksa önemli bir sorunun sinyali, habercisi mi?

Flört edin

Yazının Devamını Oku

Manipülasyon bir sınır ihlalidir, saldırganlıktır

1 Ekim 2020
Manipülasyona genellikle en zayıf yönlerinizi bilen kişiler tarafından başvurulur. Sizi çok iyi tanıdıkları için sizi nasıl kullanabileceklerini de tahmin ederler. Evde, işte, ailede, arkadaşlıkta her yerde karşılaşmanız mümkün.

Manipülasyon nedir?

Bireyin kendi isteği dışında farklı konulara, durumlara yönlendirilme, etki altında bırakılma, ikna edilme hali olarak tanımlayabiliriz manipülasyonu. Psikolojik manipülasyon ise yetersiz, aldatıcı ve hatta taciz edici stratejiler yoluyla başkalarının algısını veya davranışlarını değiştirmeyi amaçlayan bir sosyal etki türü olarak tanımlanmaktadır.

En sık kullanılan manipülasyon teknikleri:

• Yalan, inkâr, rol yapma, acındırma, yanıltma, iğneleme, eksik anlatım,

• Suçluluk duygusu yaratma, abartılı övgü, pohpohlama, aşırı saldırganlık, izolasyon,

Yazının Devamını Oku

Yeni okul döneminde ailelere öneriler

1 Eylül 2020
İlk ders zili uzaktan da olsa çaldı ve okullar açıldı. Yeni normalin hayatımıza getirdiği bir yeni normal de bu oldu: Uzaktan eğitim. Herkesin kafası karışık, herkes kaygılı ve aslında herkes çaresiz. Peki, şimdi ne olacak?

Okullarda yüz yüze eğitim olsun mu olmasın mı şu anda dünyada tüm ülkelerin konusu. Ne şekilde olursa olsun öncelikli iki gerçeğimiz var. Bir, salgın devam ediyor, hala kontrol altına alınabilmiş ve tedavisi bulunmuş değil. İki, her durumda çocukların gelişime, öğrenmeye, arkadaşlarına, oyuna ve etkileşimlere kısacası sağlıklı ilişkilere ihtiyacı var.

Sürekli hatırımızda tutmamız gerekenin “çocuğun yüksek yararı” olduğunu düşünüyorum. Alınan kararlar, uygulamalar, yasaklar, politikalar ne olursa olsun ebeveynler ve yetişkinler olarak “çocuklar” için en faydalı, en sağlıklı ve mümkün olanını yapmak ve düşünmek için çabalamalıyız.

Peki neler yapabiliriz?

Öncelikli olarak biz yetişkinler kendi kaygı ve korkularımızın farkında olduğumuzdan ve bunları sağlıklı yönettiğimizden emin olmalıyız. Kaygı en bulaşıcı duygumuzdur. Geleceğe dair biz karamsarsak çocuklarımız bunu konuşmadan da hissedecek, anlayacaklardır. Kaygılarımızı yakınlarımızla konuşmalı gerektiğinde de profesyonel yardım almalıyız. Unutmayın, biz ne kadar rahat ve güvende hissedersek çocuklar o kadar rahat olabilecekler.

Aile ve arkadaş çevremizle hem kendimiz hem de çocuklarımızın belli rutinde görüşmelerini sürdürmeye devam etmesini sağlayabiliriz. Tabi ki sosyal mesafe ve hijyen kurallarına uyarak. Bu görüşmeler, buluşmalar çocukların da bizlerin de kaygı ve korkularımızla başa çıkmasında sağlıklı bir işlev görecektir.

Çocukların yeni süreçteki fikirlerini alabilirsiniz. Yeni düzenle ilgili onun neler istediğini, nasıl olabileceğini çocuklarınızla konuşabilirsiniz. Kendi duygularını konuşabilmesi, paylaşabilmesi için fırsatlar yaratabilir ve ruhsal olarak da rahatlamasına imkân tanıyabilirsiniz.

Yazının Devamını Oku