Prof. Dr. Ömer Faruk Karataş

Varikosel ameliyatsız tedavi edilir mi?

22 Ekim 2021
Varikosel toplumda sık görülen hastalıklardan biridir. Testislerde bulunan toplar damarlarda genişleme (varis) olması durumuna varikosel denilmektedir. Genel olarak normal popülasyonun yaklaşık %15’inde varikosel izlenmektedir. Öte yandan çocuk sahibi olma talebi ile üroloji polikliniğine başvuran hastaların yaklaşık %35-40’ında varikosel saptanmaktadır. Erkek infertilitesi olarak bilinen hastalıkta çocuk sahibi olamayan erkeklerin önemli bir bölümünde varikosel saptanmaktadır. Bu yüksek oran aynı zamanda tedavi edildiğinde hastalığın tedavisi için önemli başarı elde etme imkanı sunmaktadır.

Varikosel sperm parametrelerini ciddi şekilde bozarak çocuk sahibi olmayı engellemektedir. Gebelik oluşumunu ve sonrasında canlı bebek elde etme oranları varikosele bağlı olarak bozulmaktadır. Buna karşın varikoseli tedavi edilen hastalarda, sperm parametrelerinde düzelme olabildiği gibi beraberinde gebelik oluşumu ve canlı bebek elde etme oranlarında da artışı olduğu bilimsel çalışmalar ile kanıtlanmıştır. Sadece sperm sayısı düşük olan hastalarda sperm parametrelerini iyileştirmekle yetinmeyip beraberinde hiç spermin olmadığı azospermi olan hastalarda da yeni sperm elde etmede başarılı olduğu gösterilmiştir.

Varikosel tedavisi normal cinsel birliktelik yolu ile çocuk sahibi olabilme şansını belirgin olarak artırmaktadır. Buna karşın tedavi sonrası normal yolla gebe kalınamayıp yardımcı üreme tekniklerine başvurulan hastalarda da tüp bebek başarı şansını artırdığı bilinmektedir. Bu durumda varikoselin tedavi edilmesi ile birlikte gerek sperm sayı ve hareketliliğinde iyileşme ve gerekse şekil bozukluğunun giderilmiş olmasının etkili olduğu tahmin edilmektedir.

Son yıllarda sık olarak yapılmaya başlanan sperm DNA hasar testi ile varikoseli bulunan hastalarda DNA hasarları saptanmaktadır. Bir başka deyişle varikosel olan hastaların sperm danalarında da ciddi DNA bozukluğu bulunmaktadır. Bu nedenle varikosel tedavisi sonrası hastalarda DNA hasarlarının iyileşmesine bağlı olarak gebelik oranları ve canlı bebek elde etme oranları artmaktadır.

Varikosel tanısı temelde fizik muayene ile konulmaktadır. Fizik muayene sırasında genişlemiş olan toplar damarlar (varriköz venler) el yardımı ile hissedilmekte ya da Valsalva manevrası ile daha belirgin hale gelmeleri ve tanınmaları sağlanmaktadır.

Fizik muayeneye yardımcı olması amacı ile beraberinde gerekli durumlarda skrotal renkli Doppler ultrasonografi testi de istenmektedir. Bu test ile hem genişlemiş varriköz damarların mevcudiyeti saptanmakta ve hem de genişleyen damar çapları milimetrik olarak objektif ölçülmektedir. Aynı zamanda testislerde bulunması olası ilave patolojiler de belirlenebilmektedir.

Bugün için varikosel için önerilen tedavi yöntemi mikroskobik varikosel ameliyatı tedavisidir. Ameliyat sırasında genişlemiş olan toplar damarlar mikroskop altında tek tek bulunup bağlanmakta ve daha sonra bu damarlar arasındaki bağlantı birbirinden uzaklaştırılmaktadır. Sonuçta, genişlemiş olan damarların testislere olan zararlı etkisi ortadan kalkmaktadır.

Geçmişte varikosel tedavisi için cerrahi dışındaki diğer alternatif yöntemler yaygın olarak araştırılmıştır. Bu yöntemlerin başında ise embolizasyon teknikleri sıklıkla kullanılmıştır. Embolizasyon işlemi sırasında genişlemiş olan damarlara girilip çeşitli medikal ajanlar verilerek damarlarda tıkanma sağlanmaya çalışılmıştır. Ancak yapılan çalışmalar emprovizasyonun cerrahiye karşı herhangi bir üstünlüğünü göstermemiştir.

Öte yandan ameliyat yapılan hastalarda başarı oranlarının daha yüksek olması ve özellikle ameliyat sırasında mikrocerrahi işlemin uygulanmasının başarıya olan katkısının çok fazla olduğu görülmüştür.

Yazının Devamını Oku

Testis torsiyonu

18 Ekim 2021
Testisler sperm ve erkeklik hormonu olarak bilinen testosteronun yapıldığı yerdir. Testisler erkeklerde penisin altında skrotum adı verilen deri poşunun içinde sağ ve sol tarafta yer alan organlardır. Testisin kanlanması spermatik kord içerisindeki damarlar sayesinde gerçekleşir. Spermatik kord karın içinden başlayıp skrotuma kadar ilerleyip testis ile bağlantılı olan bir yapıdır.

Testis torsiyonu testisi çevreleyen doku ve bağların gevşek olması nedeniyle testisin kendi etrafında rahatlıkla dönüp, spermatik kordun da sıkışması ile testislere giden kan akımı kesilir. Beslenmesi sağlamayan testis dokusu da zamanla canlılığını yitirir.

Testis torsiyonu erkek bebeklerde ve ergenlik dönemindeki erkeklerde daha sık olmak üzere erişkinlerde de görülebilen bir durumdur. Her yıl 25 yaş altındaki 4000 erkek hastanın 1 tanesinde testis torsiyonuna rastlanmaktadır. Sıklıkla sadece sol taraftaki testiste torsiyon görülmektedir %2 hastada ise hem sağ hem sol tarafta görülebilir.

Testis ağrısı ile acile başvuran hastaların hemen tanı alıp, acil tedavi edilmesi büyük önem taşır. Tedavide zaman kaybının yaşanması testis kaybı ya da kısırlık ile sonuçlanabilir. Yenidoğan ve ergen erkeklerde testis kaybının en sık nedeni testis torsiyonudur. Hastalarda ağrı başladıktan 6 saat sonra testiste canlılık kaybı olmaya başlar.

TESTİS TORSİYONU BELİRTİLERİ NELERDİR?

Testis torsiyonu tanısı için hastanın şikayetleri ve hastanın muayenesi yeterlidir. Emin olunmadığı durumlarda ve zaman kaybına yol açmayacaksa testis doppler ultrasonu yapılarak kan akımı değerlendirilmesi yapılabilir.

TESTİS TORSİYONU ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

Ekstravajinal torsiyon ve intravajinal torsiyon olmak üzere iki çeşit torsiyon vardır. Ekstravajinal torsiyon tüm testis torsiyonlarının yaklaşık %5’idir. Sıklıkla anne karnındaki ve yenidoğan bebeklerde görülen torsiyon çeşididir. Testisin anne karnındaki gelişim süresinde, testislerin olması gerektiği yer olan skrotuma yerleşmesi sırasında olan gevşek bağlanma nedeniyle testisin kendi etrafında dönüp torsiyon gelişmesidir.

İntravajinal torsiyon ise testis ile testisin çevresinde yer alan tunica vajinalis ile ilişkili problemler nedeniyle testisin skrotum içerisinde rahatlıkla dönebilmesi sonucu oluşur. Bell clapper deformitesi denilen, doğuştan gelen bir problem en sık nedenidir. Testisin skrotuma tutunmasını sağlayan bağlarda problemler olmasıdır. Erkeklerin yaklaşık %12’sinde görülebilen bir bozukluktur.

Yazının Devamını Oku

Sertleştirmeyi artıran besinler

3 Ekim 2021
Sertleşme problemleri (Erektil disfonksiyon-ED) günümüzde yaştan bağımsız olarak genç, erişkin ya da yaşlı gruptaki her erkeği etkileyecek bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Cinsel isteksizlikle birlikte sertleşmenin sağlanmasında ve devamının sürdürülmesinde problemler olması erektil disfonksiyon olarak kabul edilir. Şeker hastalığı, kalp hastalığı, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, uyku bozukluğu problemleri olan, obez olan, sigara ya da alkol kullanan, kaygı bozukluğu ve depresyon gibi psikolojik hastalıkları olan ve ileri yaşta olan bireylerde sertleşme problemlerine daha sık rastlanmaktadır. Sertleşme probleminin devam etmesi, erkeklerde psikolojik sıkıntılara, özgüven kaybı, kötü bir cinsel hayat ve eş ile problemler gibi sorunlara yol açabilmesi açısından önemlidir. Bu yüzden tedavi edilmesi gereklidir.

Tedavide ise öncelikle yaşam tarzında yapılacak değişiklikler, başarısızlık durumunda ilaç ve cerrahi tedavi seçenekleri mevcuttur. Diyet düzenlemesi, kilo verilmesi, sigara ve alkolün kesilmesi bile bazı hastalarda başarılı sonuçlar alınabilmesi için yeterlidir. Hastaların meyve ve sebzeden zengin, balıktan zengin, kırmızı et ve işlenmiş et ürünlerinden fakir Akdeniz diyetini uygulaması önerilir.

Sertleşme Problemi olanların Tüketmesi Önerilen Besinler

1. Ispanak

Folattan ve magnezyumdan zengin olan ıspanak, kan akımının hızlanmasını sağlar. Folik asit erkek cinsel fonksiyonlarında önemli role sahiptir. Düşük folat düzeyleri ile sertleşme problemlerinin ilişkili olduğu bilinmektedir. Nitrattan zengin olan ıspanak nitrik oksiti arttırarak ereksiyona fayda sağlar. Yine kırmızı pancar, turp, marul ve roka da nitrattan zengin besinlerdir.

2. Flavonoidden Zengin Besinler

(Çilek, elma, yaban mersini, üzüm suyu, armut, narenciye, bitter çikolata)

Flavonoidler kan akımını arttırıp, kan basıncını düşürücü etkiye sahiptir. Yine nitrik oksit (NO) yapımını arttırarak sertleşmenin sağlanmasına katkı sağlarlar. Flavonoidden zengin besinlerle beslenen erkeklerde sertleşme problemlerinin %9-11 daha az görüldüğü gösterilmiştir.

3. Avokado

Yazının Devamını Oku

Sperm sayısı nasıl arttırılır?

22 Eylül 2021
Çocuk sahibi olmak için erkeklerde yeterli sperm sayısının olması önemlidir. Dünya sağlık örgütünün sınıflamasına göre menide milimetrede 15 milyondan fazla spermin olması normal olarak kabul edilmektedir. Bu miktarın altındaki değerler oligospermi yani sperm azlığı olarak değerlendirilir. Erkeklerdeki tüm yaşam boyunca menideki sperm sayısı değişken olabilmektedir. Çeşitli faktörler nedeniyle sperm miktarında dönemsel farklılıklar gözlenebilir. Sperm azlığının ne kadar erkekte görüldüğü kesin olarak bilinmemektedir. Çünkü sadece çocuk sahibi olamayan çiftlerin araştırılması sırasında yapılan sperm testiyle sperm azlığı konusunda fikir sahibi olunabilir. Oligospermisi olan erkekler de çocuk sahibi olabildiği bilinmektedir yani kesin olarak sperm azlığı olan erkek çocuk sahibi olamaz denemez. Ancak çocuk sahibi olma şansının artırılması için yeterli ve sağlıklı sperm varlığı istenen bir durumdur.

1)Varikosel tedavisi

Varikoseli olan hastaların yaklaşık %40’ında sperm azlığı görülebilmektedir. Varikoselin ameliyat ile düzeltilmesi ile sperm sayısında düzelme tespit edilebilir.

2) İnmemiş testis tedavisi

Anne karnında testislerin olması gerektiği gibi skrotuma (torba) inmeyip karın içinde ya da kasıkta bir yerde kalması sperm yapımında problemlere yol açar. İnmemiş testisin tedavisi sağlıklı sperm üretimi açısından büyük önem taşır.

3) Sperm taşıma sistemindeki hasarların düzeltilmesi

Ameliyatlar sırasında, travma ya da gelişimsel nedenler (kistik fibrozis gibi) ile spermin taşındığı kanallarda oluşan hasarların ameliyat ile düzeltilmesi gerekebilir.

4) Enfeksiyonların tedavi edilmesi

Özellikle cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar menideki sperm sayısının azalmasına sebep olabilir. Var olan enfeksiyonların tedavisi ile geçici olan bu durum düzeltilebilir.

Yazının Devamını Oku

6 soruda azospermi ile ilgili merak edilenler

13 Eylül 2021
Son yıllarda gittikçe artan sıklıkla karşılaşılan bir problem olan infertilite sorununda, hastaların yaklaşık üçte birinde sadece erkek nedenli ve üçte birinde ise hem erkek ve hem de kadının her ikisinde birden kısırlık görülmektedir. Bugün için elimizdeki veriler çocuk sahibi olamayan çiftlerin yaklaşık yarısının erkek kökenli olabileceğini göstermektedir. Bu durumun nedeni çoğunlukla sperm kaynaklı problemlerdir.

AZOSPERMİ NEDİR?

Erkek hastaların 3 günlük cinsel perhiz sonrası günde bir boşalma sonrası ejekülat sıvısında hiç sperme rastlanmamasına azospermi denir. İnfertil olan çiftlerin %10-15’inde görülmektedir. Tüm erkeklerin ise yaklaşık %1’inde azospermi vardır.

Azospermi tıkayıcı ve tıkayıcı olmayan azospermi olmak üzere iki çeşit azospermi bulunmaktadır. Spermin üretildiği testislerden penisten dışarı boşaltılmasını sağlayan tüm kanallar boyunca, herhangi bir yerde tıkanıklık olması nedeniyle spermde azalma görülebilmektedir.

Bu tıkayıcı nedenler ya doğuştan ya da sonradan oluşan enfeksiyon, travma, ameliyat gibi nedenlere bağlı olarak olabilir. Tıkayıcı olmayan azospermi de ise herhangi bir darlık bulunmayıp spermin üretilememesi halidir.

AZOSPERMİ NEDEN OLUR?

Azospermi oluşmasını sağlayan birçok neden bulunmaktadır. Bunlar testis öncesi (pre-testisküler), testis kaynaklı ve testis sonrası (post-testiküler) nedenler olarak üç ana kategoride değerlendirilir.

AZOSPERMİ GÖRÜLME RİSKİ YÜKSEK OLAN KİŞİLER KİMLERDİR?

AZOSPERMİ NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Yazının Devamını Oku

Kreatinin nedir? Neden yükselir?

28 Mayıs 2021
Vücut kaslarının metabolik faaliyetlerinin yarattığı kimyasal atık, kreatin olarak bilinir. Kreatin, kaslar için enerji üretimine yardımcı olan önemli bir kimyasal moleküldür. Vücudumuzdaki ana kreatinin kaynağıdır. Vücuttaki kreatinin yaklaşık% 2'si her gün kreatinine dönüştürülür ve atılmak üzere böbreklere taşınır. Böbrekler, kreatininin çoğunu idrar yoluyla yok etme işlevi görür. Böbrekler düzgün çalışmıyorsa kanda kreatinin düzeyi yükselir. Çok fazla protein tüketmek kan kreatinin düzeyini artırabilir.

Vücuttaki kreatinin düzeyi kan ve idrar testi yapılarak belirlenir. Kreatinin düzeyi yaşa ve cinsiyete göre değişebilir.

KANDA YÜKSEK KREATİNİN DÜZEYİ NE ANLAMA GELİR?

Kreatinin yüksekliğinin başlıca sebebi böbreklerinizin düzgün çalışmamasıdır. Ayrıca dehidratasyon (vücudun susuz kalması), bol protein tüketmek ve dışarıdan kreatinin içeren ilaçlar almak kreatinin düzeyini artıracaktır.

Aşağıda sıraladığımız durumlar böbrek fonksiyonlarını bozarak kreatinin artışına neden olabilirler:

KREATİNİN YÜKSEKLİĞİ NE GİBİ BELİRTİLERE YOL AÇAR?

Kreatininin düzeyiniz yüksekse şu belirtileri görebilirsiniz:

KREATİNİN DÜZEYİNİ NORMAL TUTMANIN VE DÜŞÜRMENİN YOLLARI NELERDİR?

Yukarıda sıraladığımız belirtileri kendinizde ya da bir yakınınızda görüyorsanız derhal doktora gitmelisiniz. Hekiminiz gerekli testleri yaptıktan sonra sorunun neden kaynaklandığını tespit edecek ve tedavi düzenleyecektir. Ayrıca evde kendi kendinize yapabileceğiniz bazı şeyler bulunmaktadır. Bunlar:

Yazının Devamını Oku

Erkeklik hormonu testosteron

21 Mayıs 2021
Testosteron insan ve hayvanlarda bulunan bir hormondur. Erkeklerde testisler tarafından üretilir. Kadın yumurtalıkları az miktarda testosteron üretebilir. Testosteron üretimi ergenlik çağında artmaya başlar ve otuzlu yaşlardan itibaren yavaşlar. Yaşlı erkeklerde testosteron üretimi yaşla birlikte belirgin azalmıştır.

Vücutta testosteronun rolü nedir?

Testosteron erkek cinsiyet özelliklerinin gelişmesinden sorumlu olan bir hormondur. Testosteronun başlıca görevleri:

Beyinde bulunan hipofiz bezi testislere sinyal göndererek testosteron üretimini başlatır. Hormon aşırı salgılandığında beyin hipofize yapımın azaltılması için sinyal gönderir.

Testosteron yalnızca erkekler için önemli değildir. Kadınlarda cinsel dürtünün oluşmasında, kemik sağlığının korunmasında ve yumurtalık fonksiyonları için testosterona ihtiyaç vardır.

Testosteronun ana malzemesi kolesteroldür. Ancak yüksek kolesterole sahip olmak, yüksek testosteron düzeyi olacağı anlamına gelmez.

Testosteron yetersizliğinde ne olur?

Erkeklerde ilerleyen yaşla birlikte testosteron düzeyi doğal olarak azalır. Ancak belirgin düzeyde testosteron azalması şu belirtilere yol açabilir:

Aşırı testosteron salınmasının tehlikeleri nelerdir?

Yazının Devamını Oku

Sperm nedir? Nasıl oluşur?

9 Mayıs 2021
Erkek üreme hücresine sperm denir. Sperm bir sıvı ile karışarak vücuttan dışarıya atılır. Buna meni veya semen denir.

Meninin beyaz rengi, enzimler, sitrik asit, lipidler ve asit fosfatazdan zengin sıvının prostat bezlerinden salgılanmasından kaynaklanmaktadır.

Sperm ile meniyi karıştırmamak gerekir.

Sperm ile dişi yumurtası birleşerek insan embriyosunu oluşturur. Yumurtayı döllemek için milyonlarca sperm yarışır ancak bunlardan yalnız biri bunu başarır.

Bir sperm hücresi mikroskop altında incelendiğinde üç ana bölümden oluştuğu gözlenir.

• Baş bölümü
• Boyun bölümü
• Kuyruk bölümü

Sperm başı kromozomları oluşturan DNA materyali kromatin içerir. Sperm hücresi 23 kromozom ihtiva eder. 23 kromozom içeren kadın yumurtası ile birleşince 46 kromozomluk insan embriyosu oluşur. Sperm başında akrozom adında bir örtü bulunur. Bu madde spermin yumurtaya girişini kolaylaştırır.

Yazının Devamını Oku