GeriEmre KIZILKAYA En karanlık saat geride kalıyor
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

En karanlık saat geride kalıyor

ABD ve Avrupa'daki bir dizi yayıncı, gazeteciliği kurtaracak formülü bulmuş görünüyor. Türkiye'de de gazetecilik ve demokrasi, er ya da geç "en karanlık saati" geride bırakacak.

"Başarı nihai değildir, bozgun mukadder değildir; asıl önemlisi devam etme azmidir."

Geçen hafta THY'nin İstanbul-Londra uçuşunda izlediğim "Dunkirk" ve "Darkest Hour" filmlerinden birinde bir kez daha duydum bu Winston Churchill sözünü...

İkinci Dünya Savaşı'nın Nazilerin kazanmakta olduğu en karanlık günlerini anlatan bu filmleri arka arkaya izleyip, ardından Londra'da Churchill'in savaş kabinesini topladığı binanın önünde yürürken insan, "sığınak zihniyeti" (İngilizce'de "bunker mentality") denen kavramı daha iyi anlıyor.

Sürekli bir saldırı altında olanların geliştirdiği aşırı savunmacı tavrı anlatıyor bu kavram...

1940'ta Churchill'in yaşadığı gibi, bugün de dünyada ve Türkiye'de medya bir sığınak zihniyetinin baskısı altında. 

Uluslararası Haber Medyası Derneği (INMA) zirvesine katılmak üzere gittiğim Londra'da bu kısırdöngüyü aşan ABD'li ve Avrupalı yayıncılarla bir araya gelme, en güncel bilgileri edinme imkanı buldum.

Önce, dünya basınının ilk merkezlerinden olan, 1980'lerde Rupert Murdoch'ın gazetelerini şehir dışına taşıyarak dönüştürdüğü ve bir anlamda "Londra'nın Cağaloğlu'su" diye nitelenebilecek Fleet Street'te Andrew ile dolaştık.

Daily Express’in 80 küsur yıl önce yapılan ama hala eskimeyen art deco tarzı binasının önünden geçip eskiden gazetecilerin uğrak yeri olan barları turladık. 

1666'daki Büyük Londra Yangını’nda kül olduktan sonra ertesi yıl aynı yerde yeniden kurulan ve o günden beri korunan Ye Old Cheshire Cheese de elbette bu barlardan biri. Bu barda 40 yıl boyunca müşterilere dokuz dilde küfreden ve 1929’da zatürreden ölümü 200 ülkede haberlere konu olan papağan Polly’nin doldurulmuş bedeni önünde birer ale yuvarladık.

17. yüzyılda inşa edilen, 1840'lardan beri gazetecilerin takıldığı ve özellikle aynı adlı meşhur dergiyi kuranların müdavimi olduğu Punch’ta yemek yedikten sonra efsanevi seri katil Sweeny Todd’un aynı dönemde berberlik yaparken öldürdüğü 150 kişiyi gömdüğü söylenen 'Piliç ve Tavuk Avlusu’na girdiğimizde eski bir gazeteci olan Andrew gülerek şöyle diyor: “İki ayrı kaynaktan doğrulatamadığımıza göre bu hikayeye gerçek diyemeyiz."

En karanlık saat geride kalıyor

Bu kısa girişle, basın tarihi de dahil olmak Batı’nın, ekonomik dönüşüme rağmen ortak hafızayı nasıl koruduğuna dikkat çekmek istedim ki bizde ahşap ve taştan güzelim Süleymaniye’ye asfalt döken, Taksim’i beton saksılarla donatanlar belki ders alır. 

Çünkü kökünden koparılan hiçbir şey, hiçbir formülle uzun süre yaşatılamaz.

* * *

Fleet Street gazeteciliğin beşiği ise, onun ilk fabrikası da ABD olmuştu. 

19'uncu yüzyılda iki yakası telgraf ve demiryolu ile bir araya gelen ABD hızla dünyanın en büyük medya pazarı haline gelince modern reklamcılık doğdu. Böylece gazeteler siyasi ve toplumsal hiziplerden mali bağımsızlığını kazandı

Bu kez haberciliğin, şirketlerin özel çıkarlarına bağımlı hale gelmesi riski vardı ama aynı dönemde gazetecilik ilkelerinin haber ile reklamı net çizgilerle ayırması ile bu sorun da büyük ölçüde çözülmüş oldu.

20'inci yüzyılda önce radyonun, sonra televizyonun icadına rağmen gazeteler en önemli mecralardan biri olarak kalmayı başardı.

Fakat yüzyıl sonuna doğru hızlanan dijitalleşmeyle beraber art arda gelen inovasyonlar (internet, arama motorları, akıllı telefon, sosyal medya, vb.) hem platform hem de içerik sunucusu olarak gazetelerin karşısına çok güçlü rakipler çıkardı ve sektöre giriş bariyerlerinin giderek aşağı çekilmesiyle rakip sayısı alabildiğine arttı.

Bu parçalanma ve rekabet, gazetelerin sadece gösterim (display) temelli reklama dayanan geleneksel iş modeliyle bırakın büyümeyi, iyice küçülerek dahi ayakta kalamayacağı anlamına geliyor.

Son 10 yıldır bu durumun uluslararası medya camiasında yarattığı 'sığınak zihniyeti'nin karamsar havası ise bugünlerde dağılıyor.

Çünkü dünyanın dört bir yanında birçok yayıncı iyi işlemeye başlayan formüller geliştirdi ve yeniden büyümeye başladılar bile.

Bu formül, sadece reklama değil, doğrudan okura dayalı gelir modelleri geliştirmek ve bunları mükemmelleştirmek.

Özellikle, daha önce de birkaç kez değindiğim dijital abonelik ve üyelik temelli modeller... 

Dijital abone olan bir okur, abone olmayana kıyasla 70 kat daha fazla gelir yaratıyor. Bu gelirleri yeniden gazeteciliğe yatırım için kullanan yayıncılar ise zamanla daha da fazlasını kazanıyor.

Bu alanda hemen hemen tüm başarılı örnekleri görmek üzere düzenlenen INMA zirvesi kapsamında The Guardian, The Times, Telegraph ve Financial Times gibi gazetelerin yazı işlerini ziyaret ettik. (Altta: Telegraph yazı işleri...  Solda görülen ve bu katın merkezinde yer alan dairesel masada monitörün arkasında oturan mavi gömlekli kişi Telegraph Genel Yayın Yönetmeni Chris Evans)

En karanlık saat geride kalıyor

New York Times, Wall Street Journal, Schibsted, The Economist ve Bild gibi önde gelen yayıncıların üst düzey yöneticilerini dinledik. 

Ben de Reuters'ın Londra'daki merkezinde düzenlenen zirvenin son oturumunda kağıt ve dijital mecrada bütünleşik iş akışları konusunda soruları yanıtladım.

* * * 

Farklı abonelik modelleriyle başarıya ulaşan 30'dan fazla yayıncının (yüzde 54'ü "freemium", yüzde 34'ü "metered" modeli kullanıyor) verdiği tüm bilgileri burada paylaşmam imkansız ama özellikle Batı medyasının "en karanlık saatinin" ardından şimdi nasıl yeniden kendisini bulduğunu anlatabilmek için şu notları aktarmakla yetineyim:

* Dijital abonelik için 2016 başında yola koyulan Telegraph 2018 sonunda en az 3 milyon kayıtlı okura ulaşmayı planlıyor ve bunların yüzde 20'si "premium" paketine abone. Genel Yayın Yönetmeni Yardımcısı Mike Adamson şöyle dedi: "Son 10 yılda birçok gazete küçülerek başarılı olacağını sandı ve yanıldı. Biz şimdi okurdan kazandığımız ile yine okurun talep ettiği kaliteli ve bağımsız gazetecilik için yeniden insana yatırım yapıyoruz. Bu yıl yayın ve teknoloji bölümlerimizde 100 kişi daha istihdam edeceğiz."

* New York Times'ın abonelik geliri geçen yıl 1 milyar doları geçti. Sadece dijitalde abone olan okur sayısı 2.6 milyon ve bunun içinde haber dışındaki bulmaca ve yemek uygulamaları aboneleri de var. New York Times Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Charlotte Gordon'a, "Haberde uluslararası bir markasınız, bu yüzden ücretli haber için de cazip bir adressiniz; peki ücretsiz birçok kaliteli alternatifin olduğu yemek veya seyahat gibi haber dışı alanlarda kendinizi nasıl farklılaştırıyorsunuz?" diye sordum. “Tam da güçlü haber markamız sayesinde diğer alanlarda başarılı olacağımızı düşünüyoruz. Bize en uygun alanları ise hem kendi yeteneklerimizi, hem de okurun beklentilerini ve pazarın durumunu derinlemesine inceleyerek seçtik” dedi. Ardından, hakikatin sorgulandığı bir çağda gazeteciliğini önemini vurgulayan "Truth Is Hard" (Gerçek Zordur) tanıtım kampanyasını hatırlattı ve şöyle dedi: "Bu kampanya o kadar başarılı oldu ki insanlar gazetedeki 'Truth' (gerçek) yazılı ilanımızı kesip pencerelerine yapıştırdılar." (Altta)

En karanlık saat geride kalıyor

* Ücretli üye sayısını 2017'de 300 binden 800 bine çıkaran The Guardian'ın 2016 başında başlayan tek seferlik bağış programına da 140 ülkeden 300 bin okur para gönderdi. Bu sayede iki yıl önce 150 milyon sterlin zararda olan gazetenin, Mart 2019 itibariyle kâra geçeceği öngörülüyor. The Guardian yöneticileri, “Operasyon maliyetlerimizi bile karşılamadığı ve Google ile Facebook var oldukça karşılamayacağı da ortada olan reklam gelirlerine güvenilemez” diyerek e-ticareti de gelir kaynakları arasına sokmuş (toplamın yüzde 10'u).

* Financial Times'ın (FT) 920 bin abonesinden 720 bini sadece dijital pakete sahip. Yıl sonu için 1 milyon olan hedeflerine ne kadar kaldığını gazete binasının girişindeki büyük ekrandan takip ediyorlar. Onlar da The Times gibi sıkı bir ücret duvarı (paywall) uyguluyorlar ama The Times'ın aksine yayın politikasında "önce dijital" (digital first) diyorlar. The Times son dakika haberciliğinden neredeyse tamamen çıkarken, FT "kriz zamanlarında da bir haber kaynağı olarak anlamını korumak için" ve dozunda olmak kaydıyla son dakika haberlerini aktarıyor. FT'nin üç yönetim kurulu üyesiyle görüştük, bu bilgiler onlardan.

* Boston Globe en sadık okur kitlesine odaklanıyor. Çünkü 40 milyon dolarlık dijital gelirinin yüzde 86'sı, toplam kullanıcı sayısının yüzde 2'sini oluşturan 90 bin 'süper kullanıcı'ndan geliyor. 

* 2.5 milyon aboneye ulaşan Wall Street Journal, artık kendisini "tutkulu insanlar için en önde gelen üyelik" diye tanımlıyor. Öğrencilerden CEO'lara farklı kitleleri hedefleyen içerikleri ve üyelik avantajlarıyla prestijli bir tür kulübe dönüştüler bile. Gazetenin Pazarlama Direktörü Suzi Watford, "Kim olduğunu bilmediğimiz ve neredeyse hiç değer yaratmayan anonim kullanıcıya bir şeyler tıklatabiliyor muyuz diye aldatıcı bir oyun oynamak yerine kaliteli içerik için ücret ödeyen okurları merkeze alan yeni bir performans ölçüm sistemine geçmenin bu başarıya giden yolda önemli bir kilometre taşı olduğunu" söyledi.

* Google yayıncılar için trafik kaynağı olarak önemini korurken, Facebook bu konuda önemini kaybediyor. Ancak iki şirket de, yayıncılar için önemli bir abone kazanma (acquisition) ve "aboneyi tutma" (retention) platformu. 

* İngiliz The Times'ın bugün 230 bini sadece dijital pakette olmak üzere toplam 474 bin abonesi var ki bu geçen yıla göre yüzde 24 artış demek. Kayıtlı kullanıcı sayısı ise bu ay 3 milyonu aşmış. Dört yıl içinde son derece rekabetçi bir pazarda dijital abonelik fiyatını önce 2, sonra 4 ve şimdi 6 sterline çıkarmış olmalarına rağmen okur kaybetmemişler. Rupert Murdoch'ı eleştirebilirsiniz ama 2010'da Times'ı dünyada en sıkı ücret duvarlarından (hard paywall) birine geçiren iradeyi ve uzak görüşlülüğü sergilediği için takdir de etmelisiniz. Abonelik gelirleri sayesinde Times 20 yıldır ilk kez bu yıl kadrolu gazeteci sayısını artırdı. (Altta: Times'ın da bulunduğu News International merkezinin girişinde "Önemi olan hikayeleri anlatmak, fikirlerin tohumlarını saçmak, duyguları tetiklemek; anları, anlamı ve sihri yakalamak..." diye başlayan ve grup gazetelerinin misyonunu tanımlayan dev pano)

En karanlık saat geride kalıyor

Diyebilirsiniz ki, "Bunlar İngilizce yayın yaptıklarından dünyanın her yerinden abone bulabiliyorlar, Türkiye'de bu işlemez."

Ben de derim ki, "Peki ya Almanca yayın yaptığı ve 13 Euro'ya varan yüksek fiyatlarla premium içerik paketleri sattığı halde 390 bin dijital aboneye ulaşan Bild?"

Diyebilirsiniz ki, "Almanya'da herkes internet kullanıyor, alım gücü de yüksek, Türkiye'de kimse dijital içeriğe para ödemez."

Ben de derim ki, "Peki ya Slovakya'da 2015'te önce birkaç gazeteci tarafından kurulup bugün bu minik ülkede 45 gazeteciyi istihdam eden, 5-9 Euro'luk abonelik paketleriyle gelirinin yüzde 80'ini dijitalden kazanıp kâr eden bağımsız dijital yayıncı Dennik?"

Yahut Hindistan'dan Latin Amerika'ya, hatta Afrika'ya, gelişmekte olan dünyada yeşeren yeni başarılar?

Ama derseniz ki, "Bunlar rahat... Türkiye'de mesleklerini yaptığı için hapiste olan onlarca gazeteci, ülkeyi dünya demokrasi liginde tek başına küme düşürmeye yetecek haksızlıkların yaşandığı Cumhuriyet Davası var..."

Buna kimse tatmin edici bir cevap veremez çünkü gerçekten de bu ülkelerin çoğunun aksine Türkiye'de medya sadece ticari değil, siyasi zorluklarla da karşı karşıya.

Yine de, okur haber alma hakkına sahip çıktığı ve gazeteci de bu hakkı esas alarak görev yaptığı sürece, en karanlık saat er ya da geç geride kalır, her yerde sabah olur.

Madem bir Churchill sözüyle başladık, bir başkasıyla bitirelim: 

Asla, asla, asla vazgeçmeyin. Şeref ve sağduyunun gerekli kıldığı haller dışında asla vazgeçmeyin ... Bu bir son değil. Bu sonun başlangıcı bile değil. Bu belki, başlangıcın sonu."

En karanlık saat geride kalıyor

YENİ MEDYA İLETİŞİM AĞI’NDA BU HAFTA: FACEBOOK'TAN TÜRKİYE KARARI

Facebook geçen hafta Türkiye’yi de etkileyen önemli bir karar vererek kendi hizmet şartları belgesini değiştirdi.

Buna göre Avrupa Birliği dışındaki tüm ülkelerde Facebook’un ABD’deki kuralları geçerli olacak. Oysa bugüne kadar Türkiye, Facebook’un İrlanda’daki merkezine bağlıydı, yani AB kuralları geçerliydi.

AB’nin Genel Veri Koruma Regülasyonu (GDPR) denen yeni yasası gelecek ay yürürlüğe girince AB vatandaşlarının kişisel verileri çok daha etkin bir şekilde korunacak.

Facebook ise son kararıyla Türkiye’dekiler de dahil 1.5 milyar kullanıcısını bu korumanın dışına itmiş oluyor.

Yani bugüne kadar vergi avantajı sağlamak için Türkiye'ye AB üyesi bir ülke gibi muamele eden Facebook, işine gelince Türkiye'yi bir anda ABD'ye bağladı!

Gazetecilik öğrencileri, iletişimcilik profesyonelleri ve akademisyenlerle oluşturduğumuz Yeni Medya İletişim Ağı'nda bu hafta bu konuyu tartıştık. (Siz de bu bilgi paylaşım ağına katılmak isterseniz, bana bir e-posta göndermeniz yeterli: ekizilkaya@hurriyet.com.tr)

Gelen yorumlardan öne çıkanlar şöyle:

Didar Karataş: GPDR internetin keşfinden bu yana uygulanacak en kapsamlı çevrimiçi gizlilik düzenlemesi. Böyle hukuki düzenlemelerin artmaya başlaması henüz  tüm ülkeleri kapsamasa da, her gerekli hak gibi, diğer ülkelerin hukukunda da zamanla kendine yer bulacaktır. Facebook şimdilik bu eksikliği, kendi kazancı ve menfaati yönünde kullanacak gibi gözüküyor. AB ülkeleri dışındakilere ise Facebook ile aralarındaki ilişkide yapabilecekleri iki seçenek kalıyor. Ya Facebook'u engelleyip arkadaşlıktan çıkaracaklar ya da Facebook ile birbirlerini beğenip, yorum yaparak kullanmaya devam edecekler :)

Gökhan Korkmaz: Facebook, Twitter, Instagram gibi ağları yöneten şirketlerin oluşturmuş olduğu tekele kendimizi esir etmemeliyiz. Sosyal medyayı iktidar ve güç ilişkileri düzleminde ele alırsak kişisel verilerimiz çok tehlikeli amaçlar içinde kullanılabilir. Artık farklı alternatif ağ mimarilerini tartışmamız gerektiğini düşünüyorum. İnternet üzerinde bu şirketlerin oluşturmuş olduğu tekeli kırmak için daha faydalı daha güvenli ve insanları kutuplaştırmayan ortamlar yaratılması gerektiğini düşünüyorum. Daha özgür, daha demokratik bir toplumsallığın kurulmasına katkıda bulunacak farklı alternatif kanallar yaratmamız gerektiği kanısındayım. 

Selma Kara: Ben bugün konuyla ilgili sokak röportajı yaptım. Bir kullanıcının şu söylemi mantıklı geldi, "Bir hizmetten para alınmıyorsa başka bir maksadı vardır" dedi. Açıkçası bugüne kadar konunun bu yönünü hiç düşünmedim. Sokakta konuştuklarım da genel olarak güvenli bulmamalarına rağmen kullandıklarını söylüyor. Güvenli olmamasından anladıkları şey dolandırılmak, hesaplarının çalınması. Bir de siyasi paylaşım yapmazlar ise herhangi bir zararının olmadığına inanıyorlar. En önemlisi de Facebook skandalı ile ilgili bilgi sahibi olan çok ama çok az.

Murat Kaytan: Güven vermeyen her uygulama değer kaybetmeye mahkumdur. Teknolojinin ilerlediği günümüz dünyasında kişisel verilerimizi korumayan Facebook er ya da geç bizi, yani Türkiye'yi kaybedecektir.

Merve Dalar: Facebook'un yeni hizmet şartları belgesinde ucu açık çok nokta var. Sonuçta hayır kurumu olsun diye çalışan bir platform değil. Şirketin iş modeli bu. Günün sonunda biz üretiyoruz ve ister “market” ister “politik” amaçla satılıyoruz... Türkiye'nin girmemesi durumu konusunda çifte standart olduğunu düşünüyorum her zamanki gibi. Avrupa'nın insan hakları konusunda daha hassas olması ve vatandaşların ve akademisyenlerin tutumuyla bir şey göstermek zorundalar.

Onur Avcı: Ülkemizde yakın zamanda yürürlüğe giren Kişisel Verilerin Korunması Kanunu mevcut. Zaten bu yasa halihazırda AB standartlarına göre hazırlanmış, ancak güncellenen yasalarla paralel olarak revize edilir mi, bilmiyorum. AB'nin yürürlüğe girecek olan yasasıyla ülkemizdeki kanunu kıyaslayarak derinliğini ve içeriğini daha net tartışmak mümkün olabilir.

X

İnternet hızla kirleniyordu, birinciliği Facebook’a verdiler

Bu hafta yayınlanan We Are Social 2019 raporundaki bence en çarpıcı veri, Türkiye'de aktif sosyal medya kullanıcı sayısının son bir yılda artmamış olması.

Hata payı da dikkate alınırsa Türkiye’de aktif sosyal medya kullanıcı sayısı aslında azalmış bile olabilir. 

Mesajlaşma, video, oyun ve bankacılık gibi alanlarda ülkemizde mobil internet kullanımı katlanarak artmaya devam ederken, sosyal medyada büyümenin durması manidar.

2017’de bu köşede “Amazon, Apple, Facebook, Microsoft ve Google'dan tek tek vazgeçmek zorunda bırakılsanız, hangi sırayla seçerdiniz?” diye sormuştum.

O gün gelen yanıtlara göre Facebook’tan ve sahip olduğu Instagram’dan hemen hemen kimse vazgeçemiyordu --ki bu ikisi Türkiye’deki en yaygın sosyal medya ağları...

Gazetecilik öğrencileri, iletişimcilik profesyonelleri ve akademisyenlerle oluşturduğumuz Yeni Medya İletişim Ağı'nda geçtiğimiz günlerde aynı soruyu tekrar tartıştık.

Bugün çoğunluk en kolay vazgeçebileceği platform olarak Amazon’u görüyor ama bu şirket Türkiye’ye yeni yeni girdiği ve önemli ürünlerini (Echo, Kindle, vs.) henüz getirmediği için şimdilik tam bir not almış sayılmaz.

Asıl çarpıcı olan, Amazon’dan hemen sonra, ağırlıklı olarak Facebook’un isminin “silinebilecekler” listesinde anılmaya başlaması.

Henüz iki yıl önce Facebook’un vazgeçilmez görüldüğü Türkiye’de bugün ilk olarak onun feda edilmesi, şirketin kullanıcılar gözünde nasıl hızla değersizleştiğinin göstergesi sayılabilir.

Yazının Devamını Oku

Nevzat Aydın’a göre 2019’da girişimciliğin rotası

Linkedin'i kuran, ardından Paypal, Facebook ve Airbnb gibi şirketlerin ilk yatırımcıları arasında yer alan, Microsoft dahil birçok devin yönetim kurulu üyeliğine devam eden Reid Hoffman'ın geçen ekimde piyasaya çıkan “Blitzscaling” (Yıldırım hızıyla ölçeklendirme/büyütme) kitabını okuyunca aklıma birkaç soru takıldı.

Bugün Uber'in yatırımcılarda giderek hayal kırıklığına dönüştüğü gibi yorumlar da dikkate alınırsa, efsanevi startup kurucularının başarı öyküleri acaba kendi dönemlerine mi özgüydü?

Yoksa aynı stratejiler ve taktiklerle işe 2019’da başlasalar yine başarılı olurlar mıydı? Mesela Hoffman'ın "blitzscaling" dediği dijital şirket büyütme metodolojisi veya daha da yaygın olan "lean startup" yaklaşımı bugün de geçerliliğini koruyor mu?

Bu konuları, 2001 yılında kurduğu Yemeksepeti’ni uluslararası bir marka haline getirdikten sonra 2015’te 589 milyon dolara Delivery Hero’ya satarak Türkiye’de hala kırılamayan bir rekora imza atan Nevzat Aydın’a sordum.

2016’da Hürriyet’e verdiği röportajda “Bugün olsa satamazdık. Girişimciler için zor günler” diyen Aydın, iki yıl sonra bu kez tüm dünyada startuplar için daha sorunlu bir ortam oluştuğu dikkate alındığında özellikle yeni girişimler ve küçük yatırımcılar açısından işlerin zorlaştığını düşünüyor mu?

Öyle ya, birçok sektörde köşeleri güçlü oyuncuların kapması, hem iş hem de teknoloji inovasyonunda başlayan kısırlaşma, artan regülasyon ve yatırımcıların kâra geçmek konusunda artık daha sabırsız olması gibi gerçekler son birkaç aydır ABD ve Avrupa medyasında daha fazla yazılıp çiziliyor.

Geçen yılın ikinci yarısında dev teknoloji şirketlerinin hisseleri çok sert düştü, The Economist “Teknoloji endüstrisi hapşırsa tüm ekonomi hasta olur” diye yazdı. Apple satış hedeflerini tutturamayınca Tim Cook geçenlerde yayınladığı mesajın satır arasında Çin ekonomisindeki zorlanmaya dikkat çekti, yani küresel bir sıkıntı söz konusu.

Hal böyleyken, işte sorular ve Nevzat Aydın’ın yanıtları (kaliteli içeriğin önemini vurguladığı son cevaba da dikkat):

“Lean startup” veya “blitzscaling” gibi iş/ürün geliştirme metodolojileri bugün hâlâ geçerli olan evrensel yöntemler mi sunuyor? Yoksa son dönemdeki gelişmeler bunları kısmen de olsa kadük mü kıldı?

Yazının Devamını Oku

2019’da reklamcıların da gündemi veri

Pazarlama iletişiminin, ekonominin yönünü göstermek bakımından “kömür madenindeki kanarya” gibi olduğu söylenir.

 

Malum; madenlerde zehirli gaz sızıntısı var mı diye kontrol etmek için eskiden kanaryalar kullanılırmış.

Dünya reklam endüstrisinde bilhassa son iki yılda yaşanan çarpıcı değişim, dijital dönüşümün küresel ekonomiyi tüm sektörleriyle ne kadar derinden etkilediğinin de göstergesi.

Pazarlama iletişiminin reklam veren tarafında 2019’a bakışını anlamak için, geçen ay bu köşede önde gelen CMO’ların görüşlerini aktarmıştık.

Yazının Devamını Oku

İletişim fakültelerinde müfredat değişmeli, ama nasıl?

Son haftalarda farklı üniversitelerde yüksek lisans ve doktora tezi yazan birkaç öğrenci ve akademisyen iletişim fakültelerindeki müfredatın güncellenmesi konusunda görüş sorunca bu meselenin yeniden ısındığını anladım.

Elbette bu ne yeni bir konu, ne de Türkiye’ye özgü bir mesele…

UNESCO ta 2005 yılında bazı üye devletlerin talebi üzerine “gazetecilikte model bir müfredat” başlıklı bir çalışma yayınlamıştı. Georgia Üniversitesi’nden Amanda Bright’ın bu yıl yayınladığı akademik bir makalede de, son dönemde müfredatlarını dijital medyaya uyumlu hale getirdiğini ilan eden gazetecilik ve iletişim programları kıyaslanıyordu.

Türkiye’de ise bu alanda ara sıra gözlenen iyi niyetli çabalar bireysel girişimlerden ibaret kaldığından sorunlar yumak gibi büyüdü. Günümüz gazeteciliği için önemli bilgi ve becerilere odaklanan bazı dersler birçok ülkede müfredatlara çoktan girse de, bizde bugün bile neredeyse hiçbir üniversitede okutulmuyor.

Sağlam bir temel gazetecilik formasyonu üstüne eklenmesi şartıyla ideal bir iletişim müfredatında mesela şu dersler (bazıları seçmeli de olsa) yer almalı bence:  Veri analitiği, mobil gazetecilik, yaratıcı yazarlık, multimedya hikaye anlatımı, kodlamaya giriş, dijital reklam teknolojileri, abonelik modelleri ve sadakat, medyada ürün yönetimi ve kullanıcı deneyimi, görsel iletişim tasarımı, veri gazeteciliği, etkileşimli içerikler, dijital kanal yönetimi, videografi ve sosyal video, dijital güvenlik, karşılaştırmalı dünya medya tarihi, dijital etik…

Gazetecilik öğrencileri, iletişimcilik profesyonelleri ve akademisyenlerle oluşturduğumuz Yeni Medya İletişim Ağı'nda son günlerde bu konuda hararetli bir tartışma, daha doğrusu görüş alışverişi yaşandı.

Elbette ağdaki bir akademisyenin de belirttiği gibi üniversiteler, yüksek okulların aksine meslek edinme değil, katma değerli bilgi üretme yeridir. Ve bu müfredat nasıl değişirse değişsin, onu kimin, kime ve nasıl bir ortamda aktardığı, başarılı mezunlar yetiştirebilmek için çok daha önemlidir. Örneğin “medyada inovasyon ve girişimcilik” dersi faydalı olabilir, ama onu bir tekstil uzmanının vermesi ancak zaman ve kaynak israfıdır.

Ağa gelen çok sayıda görüş, Türkiye’nin dört bir yanındaki üniversitelerde, internetin yeni yeni yaygınlaştığı 1990’ların sonunda mezun olanların da, bugün hala okul sıralarında bulunanların da müfredattan şikayetçi olduğunu gösteriyor.

Bu görüşlerden çıkan yorumlar şöyle özetlenebilir:

Yazının Devamını Oku

Pazarlamada dijital dönüşümün rotası

Gerek medyada yayınlanan haberleri gerekse akademik literatürü taradığımızda “dijital dönüşüm” kavramının ABD’de 1980’lerden beri yoğun olarak irdelendiğini, Türkiye’de ise 1990’ların sonunda filizlenip öneminin ancak 2000’lerin ortasında anlaşıldığını görüyoruz.

Bu geç başlangıcın yanı sıra bizde dijital dönüşüm ile ilgili kamuoyuna yansıyan araştırmalar ve tartışmalar daha dar bir alana, özellikle medya üzerindeki etkilerine yoğunlaşıyor.

Oysa dönüşüm, bilhassa reklam-pazarlama alanındaki etkileri nedeniyle neredeyse tüm iş kollarını ve organizasyonların hemen hemen bütün faaliyet alanlarını derinden etkiliyor.

Geçen ay başlayıp bu ay devam eden, aralarında Hürriyet’in sponsorlar arasında bulunduğu CMO Summit 2018’in de yer aldığı bir dizi pazarlama etkinliğinde bu yüzden yine başlıca konu dijitaldi.

Özellikle büyük veri, makine öğrenme, yapay zeka ve kişiselleştirme alanlarındaki baş döndürücü ilerlemeler, sesli asistanlar gibi yeni mecralar ve Z kuşağı gibi gümbür gümbür gelen demografik değişimler…

Farklı sektörlerdeki önde gelen şirketlerin pazarlamanın dijital dönüşümünde 2018 yılında neler yaşandığını ve 2019’da hangi trendlerin öngörüldüğünü, Fortune Türkiye tarafından geçen ay “en etkin 50 CMO” arasında gösterilen pazarlama yöneticilerine sordum

Veri analizi, sosyal medya fenomenlerinin marka güvenliği üzerinde yarattığı riskler; “glokalleşme,” “çok kanallılık” ve “Nesnelerin İnterneti” gibi bir süredir irdelenen kavramların daha da öne çıkması, videonun geçmişteki etkisini yitiriyor görünmesi ve aşırı içerik üretimi ile gelen iletişim kirliliği gibi konular, 2019’da pazarlama yöneticilerinin gündemine damga vuracak gibi görünüyor.

Gelen yanıtlar özetle şöyle:

Tunç Berkman (Vestel Pazarlama ve Mobil Ürünler Satış Genel Müdür Yardımcısı): Bugün dünyadaki sanayi devlerinin en önemli gündem maddelerinden biri Nesnelerin İnterneti ve Endüstri 4.0. Endüstri 4.0 dönüşümü, üretim yapan bütün sektörler için rekabette kalabilmenin temel şartı olarak karşımıza çıkıyor. Son günlerin trend konusu ise veriye dayalı pazarlama. Dijital dönüşümü en iyi yapan şirketler ‘veri’yi iyi kullanan şirketler olacak. Diğer bir önemli trend ise müşterinin ayak izini takip etmek. Perakendenin yakın geleceği internet dünyasında yatıyor.

Yazının Devamını Oku

Zaman kaybı olmayan 7 oyun

Bazı dijital oyunlar var ki çocuğunuz oynuyorsa onu “Ödev yap” diye durdurmak bir yana teşvik etseniz yeridir.

Çünkü ilkokuldan üniversiteye her dönemde, birçok farklı alanda derslerde ve genel olarak hayatta başarıyı artırabilecek birçok oyun var.

Bazı oyunlar özellikle ileri yaşlarda beynin bilişsel yeteneklerin korunması konusunda da yardımcı olabiliyor.

Bu özellikleri taşıdığını düşündüğüm birkaç oyunu; gazetecilik öğrencileri, iletişimcilik profesyonelleri ve akademisyenlerle oluşturduğumuz Yeni Medya İletişim Ağı'ndan gelen önerileri de listeye ekleyerek paylaşmak istedim:

1) Capitalism Lab

İlk olarak 1990’ların ortasında CD’de oynadığım Capitalism’in Harvard Business School dahil dünyanın önemli işletme bölümlerinde ders malzemesi olarak kullanıldığını sonradan öğrendim. Oyunda bir şirket kurup farklı alanlarda ürün ve faaliyetlerle rakipleri alt etmeye çalışıyorsunuz. Bu arada bilanço okuma, fiyatlama, tedarik zinciri, borsanın işleyişi gibi konuları farkında olmadan öğreniyorsunuz. Serinin son versiyonu olan Capitalism Lab’i tavsiye ederim. Çünkü ilk oyundaki bazı eksikleri tamamlıyor, örneğin artık teknolojiyi de şirketler için bir “gayrimaddi aktif” sayıyor ki böylece AR-GE’nin üründen bağımsız maddi bir değeri oluyor. Özellikle işletme öğrencileri oynayabilir. Bu oyunun alternatifi bence yok.

2) Command Ops 2

Yazının Devamını Oku

İletişim ve gazetecilik öğrencileri orada mı?

Geçen hafta bu köşede yayınlanan yazının ardından, iletişim ve gazetecilik bölümlerinde okuyan çok sayıda öğrenci ve yeni mezun mesaj gönderdi.

Kimisi yazıyla ilgili kendi yorumunu paylaşmak amacıyla, kimisi de gazetecilik öğrencileri, iletişimcilik profesyonelleri ve akademisyenlerle oluşturduğumuz Yeni Medya İletişim Ağı'na katılmak için mesaj atmıştı.

Bir yüksek lisans ve bir doktora öğrencisi ise başladıkları tez ve araştırmalar için görüş almak istediklerini söylediler.

Bu mesajlar üzerine merak ettiğim bir konuyu buradan tüm iletişim/gazetecilik öğrencilerine ve mezunlarına sormak isterim:

Haber veya haber dışı alanlarda siz neler üretiyorsunuz?

En azından üniversitelerinizin ajansları için çalışıyor, bir blog yazıyor, kendi imkânlarınızla video habercilikle uğraşıyor veya başka formatlarda ürettiklerinizi paylaşıyor musunuz?

Hele ki büyük şehirlerden uzaktaysanız bugünlerde okulunuzda, mahallenizde sokaktaki vatandaşın gündemi ne?

Bu konuları araştırıyor, bu alanlarda yeni bir şeyler söylüyor veya en azından yeni söyleyiş yolları bulmaya çabalıyor musunuz?

Cevaplarınızı bana yazın, hatta son yıllarda ara sıra üniversitelerin ev sahipliğinde yaptığımız gibi, belki bir gün bir araya gelir, yüz yüze konuşuruz: ekizilkaya@hurriyet.com.tr

Yazının Devamını Oku

Büyükşehir belediye başkanı Enes Batur...

1980'lerin başlarından 1990'ların ortalarına dek doğan Y kuşağı temsilcileri bugün artık yaşını aldı, kimi çoluk çocuk sahibi oldu.

Duyarsızlıkla ve cehaletle suçlanan o kuşak bu süreçte dünya medyası tarafından sinema sektöründen mayoneze kadar o kadar çok şeyi “öldürmekle” itham edildi ki, internette epey popüler bir “meme” bile yayıldı.. (“Millenials are killing” diye ararsanız bulabilirsiniz) 

İçerikten gıdaya, modadan otomotive her alanı dönüştürecek Z kuşağı ise arkadan sessiz sedasız geliyor. 

Genel kabule göre 1990’ların ortalarından bugüne dek doğanları kapsayan bu kuşak, bir öncekinden oldukça farklı.

Ipsos’un geçtiğimiz günlerde yayınladığı "360’ Teens Pulse" Gençleri Anlama Kılavuzu’na göre Türkiye’de 12-19 yaş arası gençler toplam nüfusun yüzde 13’ünü oluşturuyor.

Birden fazla eylemi aynı anda yapmaya alışık, dış görünüşlerine daha fazla önem veren, yerli markaları beğenen, AVM’lerde sosyalleşen bir kuşak bu.

Rapora göre Z kuşağı, “60’lara ve 70’lere mi dönüyoruz” dedirtecek kadar güçlü aile bağlarıyla da Y kuşağından ayrışıyor.

Sosyal medyada da Y kuşağının aksine daha içe dönükler. Örneğin Ipsos’a göre bu gençlerin yüzde 74’ü Instagram’da gizli hesap kullanıyor, mahremiyetini korumak istiyor.

Rapor yayınlandıktan sonra Ipsos’a Z kuşağının içerik tercihleriyle ilgili hangi saptamaları yaptıklarını sordum.

Yazının Devamını Oku

Bir sonraki teknolojik çığır...

İnternet ve genel olarak toplum için bir sonraki teknolojik çığır hangi alanda açılacak?

Yapay zeka, blok zinciri, otonom robotlar, 3B baskı, sesli asistanlar, “deep fake” videolar ve artırılmış gerçeklik gibi epey uzun süredir var olan ve ağır ağır gelişen teknolojilerden bahsetmiyorum.

Çığır açmanın arifesinde gibi görünen, hayata geçmesiyle birlikte kısa sürede büyük bir değişim yaratacak yeni buluşları kast ediyorum.

Son dönemdeki gelişmelere bakınca benim aklıma şu beş başlık geliyor:

* Kuantum bilgisayarların üretilmesiyle bir gün tüm şifrelerin kırılabilecek olması: 2 trilyon dolarlık e-perakende sektöründen devlet sırlarına ve ticari sırlara kadar internetteki hemen her özel bilgi, modern şifreleme yöntemleriyle korunuyor. İlk örnekleri çok pahalıya mal olacak kuantum bilgisayarlar bilinen tüm şifreleme yöntemlerini çözecek ve buna karşı nasıl bir savunma geliştirileceği henüz belli değil.

* Dünya yörüngesinde dönen binlerce mini uydudan oluşan bir ağ ile olağanüstü hızlı bir bağlantı altyapısının oluşturulması: SpaceX’in StarLink projesi bu alanda atılmış ilk adım. Bunu yapan şirketin “adeta para basacağı” söyleniyor çünkü “süper hızlı” işlemlerden büyük karlar elde eden bankalar ve diğer mali kuruluşlar bu ağa girebilmek için milyonlar ödeyecek. Döviz kurunun ne yöne gideceğini birkaç saniye önceden haber aldığınızı düşünün… Elbette oluşacak “iki vitesli internetin” en hızlı şeridinden en fazla parayı verenler ilerleyebilecek.

* ‘Beyin-bilgisayar arayüzleri’nin de ilk ticari kullanımları başlamak üzere… Beynin bilgisayara bağlanmasıyla elektronik ve biyolojik dünyalar birleşecek, insan-makine ayrımı belirsizleşecek. Gözlerinizi kapatıp düşünerek internete erişebildiğiniz bir dünyada eğitim sisteminin ve mesleklerin ne kadar değişeceğini düşünün. Elbette bu teknolojiye de önce en zenginler erişebilecek.

* Yüksek kapasiteli kablosuz enerji transferinin devreye girmesiyle şarj kablosu/istasyonu yakında tarihe karışacak. Hala nispeten pahalı olsa da elektrikli otomobillerin giderek yaygınlaşmasıyla beraber bu konuda çalışmalar hızlandı.

Yazının Devamını Oku

Türk oyunları da Türk dizileri gibi dünyayı fetheder mi?

Red Dead Redemption 2 oyunu, geçen hafta sonu piyasaya çıktı ve ilk üç gün 725 milyon dolar hasılat elde etti.

Fortune 500 verilerine göre Tüpraş geçen yıl boyunca 54 milyar lira ciro yapmış, bu da üç günde yaklaşık 444 milyon liraya (82 milyon dolar) denk geliyor.

Kısacası ABD merkezli bir dijital oyun geliştiricisi üç günde, Türkiye’nin en büyük şirketinin yaklaşık 10 katı para kazandı.

Bu oyunun yapımında Rockstar San Diego oyun stüdyosu liderliği üstlendi, şirketin Kanada ve İngiltere’deki stüdyolarından da destek aldı.

Resmi açıklamaya göre oyunun yapımı için toplamda yaklaşık 800 kişi çalıştı.

Tüpraş’ta yaklaşık 6 bin kişi çalışıyor, onun üçte biri kadar ciro yapan Türk Telekom’da ise 34 bin…

* * *

Bu işin parasal boyutu ve ülkelerin sert gücünü (hard power) oluşturan, büyük ölçüde şirketlerinin kazandığı para oluyor çünkü örneğin savunma sanayini bu paralar döndürüyor.

Bu yüzden ABD için bugün mesela Google,

Yazının Devamını Oku

5G’de Türkiye’nin gurur payı

Birçok ülkede ilk 5G şebekeler devreye girmeye başladı bile…

2019’da Samsung ve Apple başta olmak üzere önde gelen cep telefonu üreticilerinin yeni cihazlarını piyasaya sürmesiyle 5G hemen herkesin hayatında olacak.

Bu yeni nesil kablosuz teknoloji özetle çok daha fazla bilginin, çok daha hızlı bir şekilde, çok daha ucuza iletilmesini sağlıyor.

Bu teknolojiyi mümkün kılan çalışmaların belki de en önemlisini, Bilkent Üniversitesi’nden Prof. Dr. Erdal Arıkan yaptı.

Yurt içinde ve dışında çok sayıda prestijli ödül kazanan Arıkan’ın geliştirdiği ‘kutupsal kodlama’nın ne olduğunu şurada okuyabilirsiniz: http://panorama.khas.edu.tr/odul-getiren-calisma-kutupsal-kodlama-489

Türkiye Cumhuriyeti’nin dünya çapında başarılı bir vatandaşı olan Arıkan’ın biyografisine de özellikle gençler bir göz atmalı: 

1976’da Üniversite Seçme Sınavı'nda Türkiye birinciliğiyle kazandığı ODTÜ Elektrik Mühendisliği Bölümünde yüksek öğrenime başlayan Arıkan, ABD’deki Caltech’e transfer oldu.

Yüksek lisans ve doktorasını elektronik mühendisliği ve bilgisayar bilimleri alanında M.I.T’de yaptı.

ABD’de M.I.T. bursu alıp öğretim üyeliği yaptıktan sonra Türkiye’ye döndü ve 1987’den bu yana Bilkent Üniversitesi’nde çalışmalarını sürdürüyor.

Yazının Devamını Oku

Facebook Trump’ın hesabını siler mi?

Bir gün olabilir.

Bunu söyleyen, Facebook’un Avrupa, Ortadoğu ve Afrika’da Kamu Politikasından Sorumlu Başkan Yardımcısı Richard Allan.

 

Çiğdem Bozdağ hoca başta olmak üzere Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya bölümü öğretim üyelerinin çabalarıyla; medya, akademi ve hukuk gibi farklı alanlardan gelen isimlerin oluşturduğu küçük bir grup olarak zaman zaman buluşuyoruz.

 

Türkiye’ye gelen Facebook yöneticisi Allan ve WhatsApp’ın küresel politikalarından sorumlu üst düzey yöneticisi Christine Turner ile de geçen hafta bu kapsamda uzun uzun konuşma imkanı bulduk.

 

Allan’a Trump ile ilgili soruyu sorduğumda, aklımda, ifade özgürlüğü konusunda teknoloji devlerinin uyguladığı keyfi standartlar vardı.

 

Yazının Devamını Oku

McKinsey’den çok önemli iki mesaj

Birincisi, hayatımıza her geçen gün daha fazla dahil olan yapay zeka teknolojileri önümüzdeki beş yıl içinde tüm dünyayı değiştirecek.

İkincisi, derin öğrenme teknolojisinden en çok etkilenecekler arasında Türkiye’nin lokomotif sektörleri de var.

Geçen hafta İstanbul’da yapılan bir konferansta iki ayrı konuşmacı sunumları sırasında ekrana McKinsey raporlarından alıntılar yansıttı.

Gelişen teknolojilerin bölgesel ve küresel ekonomiye etkilerinin değerlendirildiği smartcon 2018 İstanbul’un açış konuşmasını yapan Allianz Yönetim Kurulu Başkanı Cansen Başaran-Symes, “Türkiye olarak bu dönemden çok daha güçlü çıkabileceğimize inanıyorum” dedikten sonra, “önümüzdeki 15-20 yılda mevcut işlerin yüzde 14’ünün otomasyon riski altında olduğunu” vurgulayan son OECD raporunu hatırlattı.

Daha sonra sahneye çıkan Mechanica AI kurucu ortağı Jane Zavalishna’nın ekrana getirdiği ilk McKinsey mesajı şöyle diyordu:

“Tüm karar alma mekanizmalarına insanı dahil etmenin, hızlanan değişim ve veri toplama imkanları nedeniyle artık pratik olmaktan çıktığı doğrudur. Üç-beş yıl sonrasına bakıldığında çok daha yüksek yapay zeka seviyeleri görmeyi bekliyoruz.”

Oredata CEO’su Ömer Faruk Kurt ise ekrana yapay zekanın ve derin öğrenme teknolojisinin en çok etkileyeceği endüstrileri ortaya koyan McKinsey imzalı iki tablo gösterdi.

Perakende, otomotiv, turizm diye giden ve tüm sektörler toplandığında trilyonlarca doları bulan bir değişim bekleniyor.

Türkiye için kritik sektörler bunlar.

Yazının Devamını Oku

Büyük Veri yaratıcılığı öldürüyor mu?

Dünyanın en büyük reklam ajanslarından biri için çalışan arkadaşım geçenlerde buluştuğumuzda Ahmet Hakan’ın bir gözlemini hatırlattı.

O köşe yazısı sanırım geçen yıl yayımlanmıştı; biraz aradım, bulamadım fakat aklımda kaldığı kadarıyla o bölümde mealen şöyle diyordu Ahmet Hakan: Toplumlar zor zamanlarda yaratıcılık patlaması yapar, peki bizde neden sanat başta olmak üzere hemen hiçbir alanda son dönemde şaheserler ortaya konulamıyor?

 

Öncelikle, yaratıcılık nedir, diye sormak gerekiyor. Örneğin reklamcılığın okumayı en çok sevdiğim teorisyenlerinden olan Al Ries’ın kendi sektörü için yaptığı bir tanım var.

 

Ries sektöründe hakim görüşü şöyle özetliyor: “Ajansların yaratıcılık tanımı, farklı olmaya dayanır. Günümüzün sanat eserleri için de böyledir. Yeni ve farklı bir fikirle gelmeyenler yaratıcı sanatçı olamaz. Bu fikrin daha iyi bir fikir olmasına gerek yoktur, yeni ve farklı olsun yeter.”

 

Ries’e göre bu yanlış bir perspektif. Ona göre reklamcılıkta yaratıcılığın “alışılmadık” bir fikre dayandığı doğru olsa da, bu fikir aynı zamanda sizi “insanların zihnine sokmalıdır.”

 

Yazının Devamını Oku

Tekzip

Tartışmayı ABD Başkanı Trump ateşledi

İki hafta önce attığı tweetlerde “Google ve diğerlerinin bilgi ve haber sakladığını” iddia ediyor, “görebileceğimiz ve göremeyeceğimiz şeyleri kontrol ediyorlar” diyordu.

“Trump” diye arama yaptırmış ve Google arama sonuçlarının en üstünde, hiç haz etmediği New York Times, CNN gibi yayınların haberlerini görmüştü.

Malum, Google ve Facebook gibi, bilgi ve haber dağıtımında bugün dünyanın en büyük eşik bekçileri olan iki şirket, kime-neyi göstereceğini algoritmalarla belirliyor.

“Algoritma şeffaflığı” kavramından ve buna getirilmesi gereken demokratik kıstaslardan daha önce bu köşede defalarca bahsettim.

Trump’ın son tweetleri ise özellikle ABD’deki gazeteciler açısında konuya yeni bir boyut kattı.

Columbia Journalism Review’da (CJR) geçen hafta yayınlanan bir makale, basın ve ifade özgürlüğüne zarar vermeden algoritmaların nasıl denetlenebileceğine dair hukuki bir bakış açısı sunuyor.

Makalede ABD Yüksek Mahkemesi’nin 1974’te verdiği bir karar hatırlatılıyor.

Dava özetle şöyle:

Yazının Devamını Oku

E-posta neden miadını doldurmuyor?

E-posta, iletişimde devrim yapan etkisi kadar, değişime dirençli doğası nedeniyle de incelenmeye değer…

1960’larda icat edilen ve 1970’lerin ortasında aşağı yukarı bugün bildiğimiz halini alan bir teknolojiden bahsediyoruz.

 

50 yılı aşkın süredir neredeyse aynı kaldığı halde hayatımızda hala bu kadar büyük yer tutan başka bir teknoloji yok.

 

E-postaya dair bir başka ilginç nokta, dev şirketlerin onu dönüştürme çabalarına karşı da ısrarla direniyor oluşu.

 

Yüzde 25 civarındaki pazar payıyla dünyanın en popüler e-posta hizmeti olan Gmail’i kullananlar, geçen ay bu uygulamada yapılan kaydadeğer değişiklikleri fark etmiştir.

 

Yazının Devamını Oku

Kissinger da bu meseleyi yazdıysa durum vahim

Gündelik hayatımızı etkilemez demeyin, etkilemeye başladı bile…

Son olarak topa Henry Kissinger girdi.

Son 40 yılda ABD politikalarını belki de en çok etkilemiş isim… 

Atlantic dergisinin haziran sayısında yazan Kissinger diyor ki: “İnsanlık yapay zekanın yükselişine ne felsefi olarak ne de entelektüel olarak hazır.”

Sözü de şöyle bağlıyor: “ABD yönetimi (yapay zeka konusunda) ulusal bir vizyon geliştirmek üzere önde gelen düşünürlerden oluşan bir başkanlık komisyonu kurmayı düşünmeli. Şu kesin: Eğer bu çalışmaya en kısa sürede başlamazsak, yakın bir zamanda işin işten geçtiğini anlayacağız.”

Yani bir tür “yerli ve milli yapay zeka” diyor Kissinger…

Yapay zeka kimseye uzak geleceğe ait bir bilim kurgu kavramı gibi gelmesin, çünkü yıllardır hayatımızı doğrudan etkiliyor.

Son günlere bakınca da birçok örnek bulabiliriz… 

Makine öğrenmeden nöral ağlara dek yapay zekanın hemen her unsurunun altında yatan

Yazının Devamını Oku

Paylaştığını okumuyorsun, peki yazar ne yapacak?

*

Columbia Üniversitesi ve Fransız Ulusal Enstitüsü’nün 2016’da yaptığı bir araştırma, internette paylaşılan linklerin yüzde 59’unun tek bir kez bile tıklanmadığını gösteriyor. 

 

Yani paylaşımı yapanların kendisi bile o sayfaya gitmemiş....

 

Örneğin 30 yıl öncesini düşündüğümüzde böyle bir durum herhalde pek söz konusu olamazdı.

 

Yani örneğin vapurda yanındakine bir gazete uzatıp “Şu habere baksana” diyen adamın o haberi okumadan bunu yapacağı düşünülebilir mi?


Yazının Devamını Oku

Gazetecilik dogmaları yıkılırken 9 ülkede son durum

Dokuz ülkedeki 59 medya kuruluşunda yapılan araştırmaya göre dünyadaki en başarılı gazeteler, “mesleki dogmaları” yıkma konusunda en cesaretli olanlar...

Danimarkalı gazeteciler Per Westergaard ve Soren Schultz Jorgensen, 2017 yılı boyunca sekiz Avrupa ülkesi ile ABD’de toplam 59 medya kuruluşunu inceledi.

Tüm bulgularını topladıkları “Den journalistiske Forbindelse” (Gazetecilik Bağlantısı) adlı kitapları henüz sadece Danca piyasaya çıksa da, Nieman Lab’da 11 Temmuz’da yayınlanan yazılarıyla araştırmaları daha geniş bir kitleye ulaştı.

İki araştırmacı medyada özetle dokuz yönelim saptamışlar:

1- Tarafsızlıktan kimliğe: “Tarafsızlık dogmasını” sorgulayarak kendilerine özgü bir perspektifi açıkça sergileyen medya kuruluşlarının sayısı artıyor. Bunlar; coğrafi, sosyodemografik veya siyasi herhangi bir düzlemde net bir bakış açısı ortaya koyuyorlar. Voice of San Diego gibi... 

2- Geniş kapsamdan küçük nişlere: Ancak CNN ve BBC gibi çok az sayıda medya kuruluşu “dünyada her yerde, herkese, her şeyle” ulaşabildiğinden, diğerlerinin tamamı aslında “niş” kitlelere hitap ediyor. Böylece geçmişte farklı toplulukları buluşturan medya, artık homojen kitleler içinde daha güçlü bağlar kurmaya odaklanıyor. Alman gençlik sitesi Ze.tt gibi... 

3- Sürüden kulübe: Okurları abonelere dönüştürmek isteyenler, aboneleri de üyelere dönüştürmeyi arzuluyor. Böylece bir vatandaşın gazeteyle ilişkisi, bir dizi habere para ödemekten ibaret olan ruhsuz bir alışverişin ötesine geçip bir kulübe üye olma ayrıcalığının yaratacağı duygusal bağa yöneliyor. Daha önce de yazdığım Wall Street Journal gibi... 

4- Mürekkepten tere: Birçok gazete, üyelik modellerinin bir parçası olarak fiziksel etkinlikler (yazarlar ve muhabirlerle buluşmalar, festivaller, vb.) düzenliyor. Le Monde gibi... 

5- Konuşmaktan dinlemeye:

Yazının Devamını Oku

Mağaradaki çocuklar ve 'sonlu deneyimler'

Son günlerde dünya medyası için belki de en önemli açıklamayı geçen hafta oyun devi Ubisoft'un bir yetkilisi yaptı ki bu açıklamanın, haftanın haberi olan Tayland’daki çocuklarla da ilgisi kurulabilir…

Ubisoft son dönemde tek bir “uzun anlatıya” dayanan oyunlar yapmaktansa artık “büyük bir resmin parçası olan, kendi içinde anlamlı hikayeler” yaratıyor.

Lionel Raynaud şirket blogunda durumu şöyle açıkladı: "Bunun arkasında yatan neden, artık sonlu deneyimler sunmama iradesidir."

Ubisoft gibi daha birçok yapımcı, bir oyuncunun belirli bir süre oynadıktan sonra tüketip unutacağı oyunlar yapmak yerine, onun çok daha uzun bir süre etkileşime gireceği bir evreni parça parça inşa etme derdindeler artık.

Birkaç hafta önce Marvel örneği ile bu köşede bahsettiğim dinamikleri, geçen ay Los Angeles'ta yapılan E3 2018'de oyun şirketlerinin açıkladığı gelişmelerde de gördük.

Örneğin Ubisoft, geçmişte bir film izler gibi oturup oynadığınız ve bitirdiğiniz Assassin's Creed serisinin yeni oyununu, "kullanıcıların sürekli geri gelmesini sağlayacak şekilde haftalık güncellemelerle canlı tutacağını" açıkladı.

Piyasaya sürülen oyunu sürekli bir hizmet olarak görmek, yani "servis olarak oyun" kavramı yeni değil.

Finlandiya'dan çıkıp kısa sürede Angry Birds ile birlikte dünyanın en büyük mobil oyun yapımcılarından biri haline gelen Rovio'yu bu köşede altı yıl önce yazmıştım.

2012 Dünya Tasarım Başkenti Helsinki Genel Müdürü

Yazının Devamını Oku