GeriDoç. Dr. Salih Boğa Kolonoskopi ne zaman gereklidir? Hangi durumlarda yapılmalıdır?
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Kolonoskopi ne zaman gereklidir? Hangi durumlarda yapılmalıdır?

Kolonoskopi ne zaman gereklidir? Hangi durumlarda yapılmalıdır?
Abone Olgoogle-news

Hem Dünya Sağlık Örgütü hem de ülkemizde Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, hiçbir şikayeti olmasa ve hiçbir risk faktörü bulunmasa bile 50 yaşına gelen kadın ya da erkek her bireyin her 5 yılda bir mutlaka kolonoskopi yaptırmasını önermektedir. 

Kanser taraması, kanserli hastada henüz kanser dokusu oluşup hastalık yayılmadan ve de kansere bağlı şikayetler ortaya çıkmadan kanser öncülü bulgu ya da erken evre kanser varlığının saptanması için yapılır. 

Kolon kanseri Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre ülkemizde en sık görülen ilk 5 kanser arasında yer alır ve bu kanserden korunmak, kolon kanserine yakalanma riskini sıfırlamak basit bir kolonoskopi ile mümkündür.

Kolon kanserlerinin önemli bir çoğunluğu başlangıçta içinde kanser hücresi bulunmayan görece iyi huylu olan ‘polip’ ismini verdiğimiz yapıların zaman içinde kanserleşmesi ile ortaya çıkarlar. Bu nedenle kalın bağırsak için taramanın asıl amacı bu iyi huylu henüz kanserleşmemiş polipleri bulup tamamen endoskopik yollar ile çıkarmak, böylece kalın bağırsak kanseri riskini ortadan kaldırmaktır. Ultrasonografi, MR, Bilgisayarlı Tomografi gibi tetkikler ile bu poliplerin saptanması oldukça güç iken, hem bu poliplerin kesin tanısının konulması hem de saptandığı anda bazı özel aletler kullanılarak bu poliplerin çıkarılması ve böylece kolon kanseri riskinin sıfırlanması için en ideal yöntem kolonoskopidir. 

Kolonoskopi ne zaman ve hangi durumlarda gereklidir?

Riskli hastaların (ailesinde bağırsak kanseri olanlar, iltihaplı bağırsak hastalığı olanlar gibi) izlemi ise farklı olmaktadır ve hekime başvurularak planlama yapılması uygun olacaktır.

Kolonoskopi ile kolon kanseri ya da kanser öncülü kolon polipi taramasının en geç 50 yaşından itibaren başlatılması önerilse de; günümüzde her 10 kolon kanseri vakasından en az birisi 50 yaşından önce saptandığı için çoğu merkezde kolonoskopi taramaları artık 40 yaşından sonra başlatılmaktadır. Eğer  anne, baba, kardeş gibi birinci derece yakın akrabalardan birinde genç yaşta kalın bağırsak kanseri saptanmış ise, kanserin tespit edildiği yaştan 10 yıl geri gidilerek kolonoskopi ile tarama yapılır.

Bağırsakta geçmeyen karın ağrısı, makattan kanama, kronik kabızlık, dışkı kalınlığında azalma, açıklanamayan kansızlık veya demir eksikliği, kronik ishal ve nedeni açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtilerin varlığında hastaya gecikmeden kolonoskopi yapılmalıdır.

Nasıl uygulanır?

Kolonoskopi için bağırsakların boş olması yani dışkıdan temizlenmesi gerekir. Bunun için farklı yöntemler uygulanabilmektedir. Neyse ki, günümüzde kolon temizliği için artık geçmişte yapılan ve günlerce süren sıvı diyetler ve bulantı, kusma gibi hayat kalitesini oldukça bozan yan etkileri olabilen bağırsak temizleyici ilaçlar kullanılmamaktadır. Son yıllarda kullanılmaya başlanan, hastanın yarım gün sıvı beslenmesini yeterli kılan, hasta tarafından çok kolay tolere edilebilir ilaçlar ile bağırsak temizliği hasta için konforlu şekilde yapılabilmektedir. Bu ilaç çeşidi ve dozu kolonoskopiyi gerçekleştirecek gastroenteroloji uzmanı tarafından hastanın durumuna ve yandaş hastalıklarına göre ayarlanmaktadır. Kolonoskopiye başlamadan hemen önce hastaya işlem sırasında rahatça uyuması ve işlem sırasında başta ağrı olmak üzere herhangi bir şey sakinleşmesi için ilaç sedasyon ve ağrı kesici uygulanır. Hasta işlem esnasında başta ağrı duyusu olmak üzere herhangi bir şey hissetmez. Kolonoskopi işlemi bittikten 5-10 dk sonra uyanan hasta işlem bittikten 30-45 dk dinlenmenin ardından hemen normal beslenmeye başlayabilir ve rahatlıkla evine gidebilir.

Unutmayın! Bağırsak poliplerinin erken teşhis edilerek kolonoskopi sırasında çıkarılması kalın bağırsak yani kolon kanserinden korunmanın en etkili yoludur Siz de 50 yaşını geçtiyseniz ya da daha genç yaşta olsanız bile risk grubunda iseniz; gastroenteroloji hekiminize başvurarak kolonoskopi işleminizi planlayabilir, kolon kanseri riskinizi sıfırlayabilirsiniz.

False