Nihat Demirkol

“Coğrafya kader” derler ; “repertuvar” da öyleymiş !

9 Haziran 2022
Rus besteci Modest Petroviç Musorgski, 28 Mart 1881’de, St. Petersburg’da öldüğünde, 1904’teki Uluslararası Paris Fuarı’nın açılmasına daha 23 yıl vardı.“Matruşka Bebekler”, ilk kez bu fuarda görücüye çıktı.

 

Birden fazla olmasıyla kadının doğurganlığını, iç içe geçmesiyle de annenin korumacı yönünü betimliyordu. O yıldan sonra, dünyanın her ülkesinden talep görmeye başladı. Ahmet Adnan Saygun, Fuarın kapılarını kapatmasından 3 yıl sonra doğdu... İşin tuhafı, Musorgski’nin öldüğü yıl Selânikte doğan Mustafa Kemal’in, günümüzden 100 yıl önce İzmir’i kurtaracağını ve Belkahve’den şehre bakıp, “hitâmuhû misk – mis gibi bitti” diyeceğini de, bu yazıyı yazan, okuyan, hattâ yazıda adı geçen hiç kimse bilmiyordu… İşte, Uluslararası İzmir Festivali’nin, “35. Yıl Açılış Konseri”ni, “kurtuluşunun 100. yılını kutlayan İzmir’e armağan edişi”, resmin “coğrafya” bölümüydü.

İzmir Kültür Sanat ve Eğitim Vakfı’nın (İKSEV) evsahipliğindeki, 35. Uluslararası İzmir Festivali’nin, “Açılış Konseri”nde, Şef Gürer Aykal yönetimindeki İzmir Devlet Senfoni Orkestrası, uzun geceye, Hasan Uçarsu’nun son satırlarına “Şu İzmir’den Çekirdeksiz Nar Gelir...” serpiştirilmiş “İzmir, Güzel İzmir” adlı eseriyle başladı. Ardından, “Türk Keman Okulu”nun uluslararası arenadaki itibarlı temsilcisi “Cihat Aşkın”ı ağırladı… Akademisyen yorumcu, Mozart’ın “5. Numaralı Keman Konçertosu / Türk-çe” adlı eserini seslendirdi ki, tarifi bu köşeye sığmaz !

Okuduğunuz yazıya, “matruşka yakıştıması” için ilhâm veren de, aslında konserin solistiydi. Çünkü aynı gün, sosyal medyada, paylaştığı satırlar, öykünün iç içe geçen kısmını tarifliyordu: “…Besteci Hasan Uçarsu, kuşkusuz günümüzde eserleri ülkemizde ve yurt dışında yorumlanan en önemli bestecilerimizden biri. Yazı dili, orkestrasyon ustalığı, farklı renkler ve tınıları kullanarak yeni soluklar getirmesi en çok dikkat çeken unsurlardan. Onun daha önce bir çok eserinin seslendirilmesinde bulundum. Eserlerinin felsefî ağırlığı, akıcılığı ve çeşitliliği karşısında, geniş bir kitlenin beğenisi ortada… Bugün onun ‘Güzel İzmir’ isimli eseri, açılış konserinde ilk defa seslendiriliyor…” Cihat Aşkın’ın, sonraki satırlarda özetlediği kompozisyondan, kendi matruşkamıza ilişkin, küçük bir ev ödevi çıkartmak gerekiyordu… Ben de öyle yaptım.

“…Maestro Gürer Aykal, Ankara Devlet Konservatuvarı kompozisyon bölümünden, Adnan Saygun’un sınıfından mezun; yani Saygun’un öğrencisi… Besteci Hasan Uçarsu ise, İstanbul Devlet Konservatuvarı kompozisyon bölümü, lisans programında Adnan Saygun'un öğrencisi olmuş. Açılış konserinin ilk bölümünde, Saygun’un bir öğrencisinin bestesini, bir başka öğrencisinin yönetimindeki orkestra seslendirdi. Konserin son bölümünde ise öğrencisi Gürer Aykal, hocasına ait ‘Opus 39, 3 numaralı Senfoni’nin, İzmir’de ilk kez seslendirilmesine imza attı. Saygun İzmirliydi ve bu açılış gecesi, bir müzik mâbedi olan Ahmet Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde yaşandı…”

Gecenin ortasına rastlayan efsanevî “bis”ten bahsettiğimizde, büyük resim, bizi yazının en başına götürecek. Neden mi ? Çünkü, Cihat Aşkın’ın virtüöz kumaşından, dinleyiciler için bu akşamlık biçtiği armağan, gündemi de ıskalamayan asil bir gösteriydi. Sahnedeki “Sakin Güç”, Ukrayna Ulusal Dansı Gopak’ı (Hopak) , Musorgski’nin notalarıyla yorumladı.

Ve gelelim son soruya… Peki, bu seçkin eserlerin hepsi aynı gece mi çalınmalıydı ? Yani açılış dediğin, böyle matruşka gibi mi olmalıydı ? Onun yanıtını da, seyirciler versin artık. Benim kişisel çıkarımım, “Coğrafya kader” derlerdi ; “repertuvar” da öyleymiş !

Festival seyircisi, 9 Haziran 2022 Perşembe akşamı, saat 21.00’de, Efes- Celsus Kütüphanesi’nde , Şef Aziz Shokhakimov yönetimindeki TEKFEN FİLARMONİ ORKESTRASI’nın eşliğinde, genç kuşağın gelecek vaat eden piyanisti Can Çakmur’u alkışlamaya hazırlanıyor.

Yazının Devamını Oku

Festivalin markasını ‘Afişinde Resmetmek’

15 Mayıs 2022
BİR festival, bir festivale ‘bre festival...’ demiş; ‘Ne farkımız var birbirimizden?’ Hep, ‘böyle hayalî bir soru sorulabilmiş olsaydı’ diye geçirirdim aklımdan... Ve (İKSEV’in 35 yıllık yolculuğunda...) ‘Uluslararası İzmir Festivali’nin vereceği cevabı, merak ederdim. ‘Niyet temiz olunca, akıbet de öyle olurmuş’ hani; yıllar sonra...

 


Nihayet, beklediğim cevabı bu yılın afişinde buldum. Neden mi?
İlk bakışta, ‘pokerdeki 4 benzemez’ misali, uzak düşmüş gibi olsalar da, dünyanın dört bir yanındaki ‘kalburüstü’ festivaller, zaman zaman, doğası gereği benzerlikler gösterir. Nasıl mı? Efendim, repertuvarları benzer bazen; bazen tematik seçimleriyle ‘pişti’ olabilirler. Özel bir topluluğu ağırlamakla öne çıkarken biri, diğeri eşi menendi olmayan bir virtüözü misafir eder; ertesi sezon bunun tam tersi yaşanır... Bir festivalde, bir yıldönümü sahnelenirken, bir başkasında bir anma konseri baş köşededir. Birinde ‘bir ilk’ vitrinlenir, diğerinde ‘bir son’ sahneye çıkar... Bu döngü kaçınılmazdır! Benzemeyen nedir biliyor musunuz? Ve hiç bir zaman da benzemeyecek olan? ‘Festivalin hangi coğrafyada yapıldığı ve hangi geometrik noktayı işaret ettiği...” Yani hangi ülke ve hangi şehrin festivali olduğu ayrıntısı. Bu ayrıntıyı bir ayrıcalığa dönüştürmek ise, evsahibinin işidir. Kentli bilinci, marka değerini, festival şehrinin kimliğine gizlemiştir. Bu giz, herşeyi açık eder işte...
‘35. Uluslararası İzmir Festivali’nin bu yılki afişi, (aynı zamanda İKSEV Yönetim ve İcra Kurulu Üyesi olan...) Mimar-Ressam Ayşe Perin Tatari’nin, ‘mürekkep ve guaj’ ile çalıştığı bir tablonun yansıması olarak hazırlanmış. Yazının başındaki heyecanımı kağıt üstünde görünce, yıllardır stilini hayranlıkla izlediğim Tatari’yi aradım; afişin öyküsü için yardım istedim, beni kırmadılar. Dahası, beni ‘bu kent kimliği vurgusunu ilk siz fark ettiniz’ nezaketiyle onurlandırarak... Sözü kendisine bırakıyorum:

35 YILLIK FESTİVAL
“...Afişi tasarlamak için kağıt ve kalemi elime aldığımda, gözlerimi kapayıp, önce yaşadığım kent İzmir’i hayal ettim. Bir yabancıya anlatsam nasıl anlatırdım? Kuşbakışı baktım, beğenmedim, üzüldüm. Şehircilik ihmal edilmiş ya da başka nedenlerden icra edilememişti. Kişilikli bir mimarisi ve kentin simge binası yoktu. Kent, geçmişinin değerli izlerini adeta yutmuştu... / ... Smirna Agora’sı, Yeşilova Höyüğü, Tepekule ve kazıları, devam etmekte olan tiyatro, eski İzmir’den günümüze kalabilenlerdi. İzmir’de yaşamak Körfez’e bakmaktı... İzmir gökyüzüydü, İzmir denizdi, İzmir günbatımıydı, İzmir maviydi... Karşıyaka sahilindeki çocukluğum; kıyıda ahşap sandalımız, günbatımında babam ile körfez gezilerimiz, deniz kaplumbağaları, yunuslar... Ve diğer tarafta, kentin 35 yıldır süren festivali... Kadifekale, Simirna Agorası, Tepekule, Efes Büyük Tiyatro, Celsus Kütüphanesi, Çeşme Kalesi, Metropolis... Bütün bu mekânlarda, dünyanın en iyilerine evsahipliği yapılmıştı...

Yazının Devamını Oku

100 yıl sonra Han Duvarları

27 Nisan 2022
1922’de yazıldığı tahmin edilen “Han Duvarları”, Faruk Nafiz Çamlıbel’in “Türk Yurdu” dergisinde, 1925 yılı Ocak ayında yayımlanmış bir şiiridir malum... Cumhuriyet döneminin bu klasiği, sonradan “memleket edebiyatı” denilecek bir akımın da başlangıcı kabul edilir. Şiiri severdim ama; dinlediğim bir resitalin, geçen cumartesi günü, beni 100 yıl öncesine, bu öykü ve milada götüreceğinden habersizdim...


Oda müziğini (önceliğim “geleneksel makam müziğimiz” olduğu için değil), başbaşa halinin büyüsü sebebiyle, oldum olası, ayrı bir yere koyarım. “Sınırlı sayıda dinleyici kabul edebiliyoruz” ayrıntısı, daveti, zaten yeterince cazip kılıyordu. Üstelik, 5’inci kattaki 5 numaralı oda hıncahınç doluydu. 25 sandalyesi olan bir yerde 25 dinleyici varsa, başka bir sıfat aramak yersizdi.

ÖLÜM NEDENİYLE İPTAL
Resital ve söyleşinin sonunda, arpist, besteci Şirin Pancaroğlu ile ayaküstü konuşma fırsatı bulduk. Kariyerinde, bir kırılma noktası olduğunu dile getirdiği, (ve kendisini, “uluslararası ölçekte büyük bir yetenek” olarak niteleyen) “Washington Post” makalesini kastederek, “hayatınızı değiştirecek bir yazı yazabileceğime söz veremem...” diye başladım. Söyleşinin bir yerinde; Ankara’daki bir resitalinin, bütün biletler satılmış ve Resim Heykel Müzesi Salonu’nun bütün koltukları doluyken, tam sahneye adımını atacağı sırada (Özal’ın ölümü sebebiyle) iptal edildiğini anlatmıştı. Daldan dala atladığımız için, “...devlet büyükleri öldüğünde, sanat etkinlikleri neden iptal edilir? Hâlâ anlamam” cümlesine, küçük bir nazire ile karşılık veremedim. Oysa, “...Piyanist Prof. Wilhelm Kempff’in, 23 Kasım 1963’te, (Başbakan İnönü’nün, tüm kabinesini götürdüğü Ankara konserinden ve) Başkan John F. Kennedy’nin öldürülmesinden bir gün sonra, İstanbul konserini Kennedy anısına verdiğini, konser başlamadan önce tek başına sahneye çıktığını ve Başkan’ın anısına Beethoven’ın Sonat op. 26’sının 3. bölümü ‘Marcia Funebre’yi seslendirdiğini, sadece seyircilerden, ‘alkışlamamaları’nı istediğini...” fısıldayıverecek ve memleket sanatının, dünü ve bugününe ilişkin küçük bir dedikodu paylaşacaktım.
Kısa bir sörf ile ulaşabileceğiniz satırları, burada fazla vermek istemiyorum. Meraklısı, Pancaroğlu’nun, “...Klasik müzik geleneğinden yetişen Türkiye’nin önde gelen arp sanatçısı olduğunu, aynı zamanda geleneksel Türk müziği, doğaçlama, tango ve avangart türlerindeki çalışmaları ve mizansen içeren performanslarıyla da tanındığını, farklı soluklardan yorumcu ve bestecilerle yaptığı işbirlikleriyle dikkat çektiğini, müzik tarzlarını birbirinden ayıran tanımları neredeyse ortadan kaldırdığını, yeni müzik tarzlarına kapı açan bir duruş sergilediğini, güçlü yorumu ve çok yönlü sanatçı kişiliğiyle öne çıktığını, 2010 yılından bu yana, rengârenk işbirlikleri içeren albüm, proje ve turnelere imza attığını...” zaten biliyor.

DOĞURGANLIK ÖNCELİĞİ

Yazının Devamını Oku

Cazın ateşbaz davulcusu

22 Mart 2022
HANİ, “çok müselmanı bu soğuklar eyledi âteşperest...” diye bir laf vardır ya; işte öyle bir ruh hali içerisindeyim. Bu sene Festival, adeta “davulcular senesi”ni yaşıyor ve haddimi bilmesem, altmışımdan sonra, benim bile davula sarasım geliyor.


Marc Perrenoud’u triosundaki ile Cyril Regamey için, “şaman davulcusu” diye yazmıştım geçen hafta, gerçekten öyleydi. Hatta, “...adını kişilerden alan trioların ismine, öteden beri üzülürüm. İçinde bir ‘esas oğlan’ olduğunu hissettirmesi bile, ‘toplu icra estetiği’ adına, bir burukluk verir bana...” diye de eklemiştim. Ama, 19 Mart Cumartesi akşamı, davuldaki Martin Valihora’nın trio’ya adını vermesini helal etmek zorunda kaldım.
Topluluğu sahneye taşıyan isimlerden, 40’lı yaşlarının ortasındaki Eugen Vizvary, elliden fazla albümde yer almış, solo albümü ile büyük turnelerde ağırlanmış, ve ‘en iyi caz albümü’ ödülüne de sahip tanınmış bir piyanist; Juraj Griglak ise, sadece Slovak Filarmoni Orkestrası’nın bir üyesi olarak 30 yılı geride bırakmış, dahası yaşayan bir Slovak bas efsanesi olarak anılıyor, üstelik besteci kimliğiyle de gerek Slovakya’da ve gerekse uluslararası platformda birçok önemli caz festivaline davet edilmekle ünlenmiş olsa da, bu iki sanatçıyı sahnede taşıyan ismin Martin Valihora olduğunu söylemek, abartılı sayılmayacaktır. Teşbihte hata olmazmış; “iki atlı bir arabanın optimum süratini belirleyenin, yavaş at olduğu” gerçeğine rağmen, (üç atlı bir performansta) ilk defa, davulun bütün bir geceyi sürüklediğine şahit olduk...
Zaman zaman bir “âyin” kutsiyeti içinde bütünleştiği enstrümanının başında, “içine caz ruhu üflenmiş” cüssesi ile donanma fişeklerini ateşleyen bir “ateşbaz” resmi vermesi, onun neden 20 yılı aşkın bir süredir, Avrupa ve ABD’deki müzik projelerinde en çok aranan müzisyenlerden biri olduğunu açıklıyor zaten. Bir farkla ki, en az yaktığı ateşin sıcağı kadar, oynadığı ateşle salonu yakmaktan çekinmeyen çocukça samimiyetinden de etkileniyorsunuz. Bu konserin, Avrupa cazına şüpheli gözlerle bakanlar için de, inovatif bir sayfa olduğunu düşünüyorum.
Konser kitapçığında, Martin Valihora’nın, “...daha çocuk yaşta piyano eğitimi aldığı”ndan söz ediliyor. “Bratislava Konservatuvarı’nda bateri ve perküsyon eğitimi alması, Boston’da ünlü Berklee College of Music’te eğitimini sürdürmesi” daha sonraymış... Büyük resme hakimiyeti, belki de sürecin böyle akmasıyla gerçekleşti. Slovakya’nın ötesinde, en çok Japon piyanist Hiromi Ue- hara ile yaptığı uzun süreli işbirliğiyle ünlenmiş. Bugüne dek birçok Slovak ve yabancı grupla çalan Valihora, kurucusu olduğu One Day Caz Festivali’nin de halen direktörlüğünü yürütüyormuş.
Festival, son dönemeçlerine yaklaşırken, 24 Mart 2022 Perşembe akşamı, yine AASSM’de, saat 20.00’de, Angelika Niescier - Saksafon / Selen Gülün - Piyano, “DUO” konseri var. Meraklısına duyurulur...

Yazının Devamını Oku

‘Caz’ı beklerken ‘Hicaz’ göründü

17 Mart 2022
29. İzmir Avrupa Caz Festivali, “perde arası” demişken, bu mütevazı köşeye bir “Mavi Kayık” yanaşmaz mı? Üstelik, kafiye kaygısından uzak, gerçekten “hicaz” makamında bir esinti bu kayık; başlıktaki gibi... Sözün kısası, bu sene 25. yaşını kutlayan “İncesaz” grubu, önümüzdeki ay yayınlanacak 10. albümleri rafa çıkmadan, pandemi hasretini gidermek üzere, 28 Mart akşamı AASSM’de sahne alacak... Ve asıl ihtiyaç duyduğumuz şeyin, “10 – Güzel Günler...” ismini taşıyacak bu albüm, yepyeni 11 şarkı içeriyor ve incesazseverler tarafından da merakla bekleniyor. İşte “Mavi Kayık”, bu albümde (ve umuyorum ki, konserde de) yer alan, yine buğulu şarkılardan biri... Söz ve müzik, Cengiz Onural’a ait:


“...Gün ağardı bak yine dolandı bulut / Mavi bir kayığım ben, yeni bir umut
Gel açılalım sevdiğim sevda durmaz sığ sularda / Ellerin yıldızla poyraz, gözlerin deniz / Gel kaybolalım sevdiğim uzak diyarın birinde / Biz yaramaz çocuklarız senle ikimiz
Tutsak senle ayrı ayrı iki ucundan dünyayı / İlmek ilmek bu sevdayı öremez miyiz? / Yaksak yıldız ile ayı, geçsek el ele deryayı / Bu gece aynı rüyayı göremez miyiz?
Dolar rüzgar yelkenime, kayığım gider / Düşer suretin sulara, hasretlik biter...”

Bir tarihlerde, “tam da memlekette, ‘kadim incesaz’ın edebi”, örselenirken, “Arka bahçeye nasıl sığınıldı?” diye merak etmiş sormuşum ve sevgili Onural, şöyle ışıklandırmış cevabı: “...Bir ‘işlevi olan’ müziğin, ‘kaba saz’ ile icra edildiğini kabul edelim; hani düğün-dernek, savaş, her şey yani... Bir de ‘işlevi olmayan’, sadece ruh için, sadece dinlemek için yapılan müzik; onun da ‘incesaz’ ile icra edildiğini düşünelim. Bir bakıma, batıdaki oda müziği ile eğlence müziği ayrımı gibi. Bu anlamda, biz ‘incesaz’ tarafını tercih ettik. Kimisi, ‘bununla ne rakı içilir!’ diyor mesela, kimisi, ‘aşık olduğun zamanlarda bunu dinlemen lâzım...’ filân. Hani, bir işe yaratmaya çalışıyorlar... Dolaylı olarak bir istifade doğmuş olabilir; onu bilemem... Ama benim kafamdaki, birlikte yola çıktığımız arkadaşlarımın kafasındaki şuydu: ‘Öyle bir müzik yapalım ki, yalnızca ve yalnızca bizim istediğimiz müzik olsun...’ Ve sadece, müzik olarak dinlensin! Biz burada, ne daha çok popüler olsun diye, ne şu işe yarasın diye, ne bu işe yarasın diye, hiçbir kaygı gütmedik; sadece ve sadece istediğimiz müziği yazalım, yapalım... Yani bu bizim ‘arka bahçemiz’ olsun... / ... Ama buraya kimseyi dokundurtmayalım. İşte onun ismi, ‘İncesaz’ oldu... Ve mümkün olduğu kadar da, (işte 25 sene oluvermiş bile/nd)... İnatla, inançla kendimizi koruyoruz...”
Grubun solistlerinden Ezgi Köker, bugünlerde doğum yaptığı için bir süreliğine sahneye çıkamıyor. İzmir konserinde, sahnede onun yerine Neval Güleç ve her zaman olduğu gibi Bora Ebeoğlu solist olarak yer alacak. İncesaz grubu, tanburda Murat Aydemir, kemençede Emre Erdal, kanunda Taner Sayacıoğlu, vurmalı çalgılarda Türker Çolak, kontrbasta Volkan Hürsever ve gitarda Cengiz Onural’dan oluşuyor.

Yazının Devamını Oku

Fasulyeciyan’dan Zilciyan’a Caz

13 Mart 2022
İNANIR MISINIZ? Adnan Sayguna, güzel birşey dinlemeye gideceğim zaman bile, ayaklarım geri geri gidiyor artık.

 Açıkçası korkuyorum! Hepimize Haldun Taner’den hatıra kalan “Fasulyeciyan’ın Tiradı” var ya hani? “...Zaten aktör dediğin nedir ki?” diye başlayıp, “Perde!” diye biten. “...Satenik’in bir şarkısı şu perdelere takılı kalmıştır. Benim bir tiradım şu pervaza sinmiştir. Hıranuşla Virginia’nın bir dialogu eski kostümlerden birinin yırtığına sığınmıştır. İşte bu hatıralar o sessizlikte saklandıkları yerden çıkar, bir fısıltı halinde sahneye dökülürler...” tekerlemesi aklıma geliyor ve konserin orta yerinde, (bu mabedi olur olmaz işler için kullanmış) münasebetsiz bir politikacının, saçma sapan bir tiradı, müziğe karışacakmış endişesinden kurtulamıyorum. Neyse ki bu konserde de, cazın “mavi notalar”ı, çapsızlığını rutinini siliverdi; dakikalar içinde...
Geçen perşembe günü, festivalde, piyanist, besteci Marc Perrenoud’u triosu ile (Marco Müller – Bas, Cyril Regamey – Davul) dinleme fırsatı bulduk. Logo, Two Lost Churches, Vestry Lament ve ‘Nature Boy’dan sonra; 2008’den bu yana çıkarttıkları beşinci, bol ödüllü ve adını, mitolojide ‘rüyalara biçim veren kehanet rüyaları tanrısı’ndan alan albümleri ‘Morphée’i seslendirdiler. Çok parlak bir geceydi... Avrupa cazına getirdiği yeni ses ile, son 10 yılda, dünya çapında yaklaşık 400 konser veren trionun ödüllerinden bahsedebilmek için, ayrı bir yazı lazım; mecburen hatırlatıp geçiyoruz.
Adını kişilerden alan trioların ismine, öteden beri üzülürüm. İçinde bir “esas oğlan” olduğunu hissettirmesi bile, “toplu icra estetiği” adına, bir burukluk verir bana. Bu grup da, benim gibilere aynı kaderi yaşatanlardan... İşte o esas oğlan; yaptıkları müziği çağrıştırmayan ve öyle her zaman da alışık olmadığımız, ‘kontrollü ve müşterisini kapıda karşılayan bir İsviçre bankası müdürünün sükûneti, ciddiyeti, özgüven ve uygar retorikası’ içinde, samimiyet ile sahne şımarıklığının birbirine karışmadığı bir tavırla eline aldı mikrofonu...
Söylediklerinin pek çoğu, kelimesi kelimesine vardı program kitapçığında. Ama İzmirli seyirci, İngilizce anladığını vitrinlemek kaygısını yine bastıramadı ve yine abartılı nidalarla karşılık verdi sanatçıya. İşitip-okuduklarımız, mealen şöyle: “Bazı insanlar için geceleri müzik yazmak doğaldır. Benim için değil. Ben daha çok sabah insanıyım. 2019 Ağustos’unda, Cenevre’de gündüzleri boğucu bir sıcak vardı; bu yüzden gece bestecisi oldum... /...Yaz aylarında zamanla ilişki farklıdır, işler yavaşlar. Geceleri, uyku ve yarı bilinç arasında yazmak, daha büyük bir boşluk ve rezonans duygusuyla farklı bir dünyaya girmeme, özgür, açık, zamansız bir ses geliştirmeme izin verdi.../ ...Château Rouge’da kendimizi izole ettik ve böylece oldukça farklı bir şekilde çalışma imkânı bulduk... / ...Gece yaşantısından alınan sekiz anlık görüntü... / ...Bazen bir rüyanın anımsaması zor çırpınışı, bazen nefes kesen bir dinamizm, bazen ışıksız bir gecede, kente özgü bir saklambaç oyunu... /...Buna karşılık, trionun nefes almasına ve son derece yavaş bir tempoda ses algısını açmasına izin veren bir başkası.../ ...Alacakaranlğa ait bir şarkıyla başlayarak samimi bir baladın metamorfozuna dönüşüveren bir diğeri...”
Ekim 2019’da Studio de Meudon’da muhteşem bir Steinway kuyruklu piyanoda kaydedilen albümü, AASSM’de, yine muhteşem bir Steinway’de dinledik. İz bırakan notlara gelince... “Piyanoda, tribüne oynamadan oturabilen, rahmetli validenin, ‘dolma sarar gibi kaygısız bir özgüvenle çalıyor’ dediği tipte, sakin bir adam. Bestelerinin sonunda, sanki hep bir ölçü (özellikle) eksik bırakılmış gibi; stili böyle... Gerekmedikçe pedal kullanmıyor. Ayakta, kontrbas ile sarmaş dolaş dolaş, gösterişsiz bir basçı... Benim gibi ‘bassperest’ler için terapi dakikalarını süslüyor... Ve Fasulyeciyan ile başlayan yazının sonunda, üstünde ‘İstanbul - Agop Zilciyan’ yazan zillerle açık açık oynaştığını söylemem gereken, cazdan öte bir şaman davulcusu; son zamanlarda dinlediklerimin, en iyisi... Trio’nun belirgin ritim cümleleri ve bir İsviçre saatinin içgüdüsel düzeni... Bu konserden de, bu kadar... 02 Nisan’a kadar devam edecek Festival programını, yakından talip etmenizi öneririm.

Yazının Devamını Oku

‘Sokaktan Salona’ taşan caz

9 Mart 2022
 ESKİ günleri aratmayan bir akşamdı...

Son “telaşe” genelgesinden sonra, metro ve konser salonu girişinde, HES kodu kontrolü kaldırılmıştı. Bazı seyirciler “maskeler fora” moduna çoktan geçmişti. Üstelik, bazı sanatseverler, salona, “bilette yazılan saatten itibaren gelmek” geleneğini de hemen ihyâ edivermişlerdi. Pazartesi akşamı, böyle bir ruh haliye oturduk koltuklara... Dario Savino Doronzo-flugelhorn ve Pietro Gallo-piyanodan oluşan ikili, “I’TALYAN METAMORFOZU / RE-IMAGINE DUO” konsepti ile sahne aldılar. Konser kitapçığında yer alan, “...Bugünle diyalog kurabilmek için geçmişi onurlandırmak, bu ikilinin tutkulu amacını oluşturmaktadır...” cümlesi, bu gece ve performans adına, altı çizilmesi gereken en önemli satır belki de...
Soprano Flügelhorn ile Dario Savino Doronzo ve piyanoda Pietro Gallo “...köklerini, geçmiş zaman aryalarındaki görkemden ilham alarak ve modern kompozisyon teknikleri ile yeniden, karmaşık olanı çağdaş bir zarafetle tekrar yorumlamak için yola çıktıklarını...” söylüyorlar. “...Mekanlar, dinamikler, virtüözler ve renkler arasında gerilimi hiç dinmeden devam eden bir diyalog, sinerji yaratarak yeni bir soluk getiren ve tekrarında ise bilgisini merkeze alan bir müziğe karışıyor...” paragrafı da, bu sözü edilen geniş repertuvarı resmetmek için kaleme alınmış. Ben aklımca, şunu algıladım... “Önce, kadim olanı, yeniden okuyarak demonte ediyorlar. Sonra, daha akıcı yapıdaki modern cazın imkânları ışığında, tekrar bir araya getirerek, bestelerin gerçek değerini başka bir gözle keşfetmeye sevk ediyorlar” dinleyiciyi... Bu, puzzle yaparken, aynı parçalardan, başka bir resim çıkartmak gibi adeta; varın nasıl zor olduğunu siz düşünün... Üstelik bu değişikliği, 1600’lerden kalma ve Scarlatti gibi ustaların “dokunulmaz aryaları” üstünde yapıyorlar.
Ama, kendilerini tarif eden “eylem” içinden bir satır seçmem gerekse, herhalde yukarıdaki, “gerilimi hiç dinmeden devam eden sürekli bir diyalog” tasvirini tercih ederdim. Özellikle Doronzo’nun, sahnede sürekli dolaşması, trompet ve kornete benzeyen pirinç enstrümanı “Flügelhorn”u bacağının arasına sıkıştırıp su içmesi, genç olmasına rağmen, profilinden göz kırpan göbeği, yaptıkları müziğin şakacı yüzünü sürekli vitrine iteklemesi, partneri Gallo’nun enfes piyano solosunda, sahnenin köşesinde, tek ayak üstünde, cezada bekler gibi, gözler önünde nezaketle saklanışı... Deneysel müzik, dünyanın her yerinde onyıllardır yükselen değer olmayı sürdürüyor. Sanal zekâ desteğiyle, önü de hiç olmadığı kadar açık zannederim. “İkili”nin müziğinden etkilenmemek mümkün değildi. Aslında, salonda çalıyor gibi de değillerdi. Aksine, bir sokak rahatlığı vardı üzerlerinde. Daha iyi anlatabilmek için; “öyle bir performanstı ki, salondan sokağa değil, sokaktan salona caz sızıyordı” demek isterim. Pandemi koşullarına rağmen, Festivali bu yıl tümüyle salonlarda kotaran İKSEV’e de bir armağan oldu bu gece. Her yıl sokaklara da taşan “Caz Festivali”, pazartesi akşamı ağırladığımız sanatçılar sayesinde, sokaklardaymış gibi yankılandı AASSM’de... Bu, herkesin harcı olmasa gerek...
10 Mart 2022 Perşembe günü AASSM’de olacak festival izleyicileri İsviçre’nin gururu piyanist, besteci Marc Perrenoud’u triosu ile dinleme fırsatı bulacak. Konserde Marc Perrenoud – piyano, Marco Müller – bas, Cyril Regamey – davul, beşinci albümleri bol ödüllü “Morphée”i seslendirecek.

Yazının Devamını Oku

Tuz ruhuna karşı CAZ RUHU...

2 Mart 2022
TAM, ‘...bari düğünlere de kiraya verin AASSM’yi...’ diye başlık atmaya, ‘Sanatta İtibar Yönetimi’nden bu kadar mı habersizsiniz?

Kent Konseyi Genel Kurulu’na kadar kullanıma açtığınız, ülkenin akustiği ve ses sistemi ile sayılı müzik mabetlerinden biri olan bu ödüllü mekanın, mahalle aralarındaki çok amaçlı kültür merkezlerine dönmesini, hangi gusto sahibi akıl etti?’ diye ısrar etmeye ve (devamını siz getirin...) Hayyam’ın dizeleriyle, ‘Cennet-i alâ meyhane midir?’ diye sormaya hazırlanıyordum ki, İzmir Kültür Sanat ve Eğitim Vakfı (İKSEV) Basın Danışmanlığı’ndan gelen bülten; yüreğime hiç değilse 1 aylığına su serpti... Benden duymuş olmayın; 29. İzmir Avrupa Caz Festivali 03 Mart – 02 Nisan 2022 tarihleri arasında yapılacak. Geleneksel partnerlerinin işbirliğiyle düzenlenen festivalde ‘Caz Ruhu’nun doyumsuz geceleriyle, çeşitli atölyeler ve söyleşilerde buluşacağız.
Caz Festivali’nin açılışını kaçırmayanlar, muhtemelen yıllarca konuşulacak bir performansa tanıklık edecek... Genç neslin en parlak müzisyenlerinden Eylül Ergül ve caz dünyasının büyük ustası Önder Focan Grup, “Nat King Cole Project” ile yarın 20.00 de AASSM’de sahne alacak. Kontrbasta Ozan Musluoğlu ve davulda Burak Durman’ı dinleyeceğiz.
Nat King Cole, bir kuşağın Sezen Cumhur Önal’ın sesinden, ‘çikolata renkli, kadife sesli şarkıcı’ anonsuyla hatırladığı, müziğe caz piyanisti olarak başlayıp, trio ve kuarteti ile çok başarılı çalışmalar yaparken, olağanüstü sesi ile iz bırakmış bir efsane biliyorsunuz... İşte onun şarkıları yankılanacak İzmir’de... Bütün programı, bir köşe sığdırmak hem mümkün değil, hem de anlamsız. Nasıl olsa, sizler küçük bir web turu ile, hepsini avucunuzun içine getirebiliyorsunuz. Ben sadece, birkaç ‘atipik’ etkinliğin altını çizmek istiyorum.
29. İzmir Avrupa Caz Festivali kapsamında 4 Mart 2022 Cuma günü özellikle gazetecilik öğrencilerine yönelik, caz yazarlığını ve eleştirisini konu alan “Write Stuff” atölyesi düzenlenecek. Atölyeyi, Türkiye’de bu işin en iyilerinden Ümit Tuncağ ve gazeteci Sirel Ekşi yürütecek. İlgi duyanlar atölyeye ücretsiz katılabilecek. 7 Mart 2022 Pazartesi günü saat 20.00’de AASSM’de yapılacak “Italian Metamorphosis” konseri, flügelhorn (kornet) ve piyano birlikteliğini sergileyecek. Dario Doronzo ve Pietro Gallo’dan (piyano) oluşan Re- Imagine Duo, klasik eserleri melodik, armonik, tınısal ve ritmik düzeyde değişiklik ve çeşitlemelerle demonte edip, yeniden bir araya getirerek, dinleyiciyi bestelerin gerçek değerini tam anlamıyla keşfetmeye sevk edecek. Şair, küratör, gezgin, hikaye anlatıcısı ve @ayzeradant galeri sanat yönetmeni olan Nihat Özdal, 11 Mart 2022 Cuma günü 18.30’da İKSEV’de sıra dışı bir atölye yapacak. ‘Edebiyatın Cazı, Cazın Edebiyatı’ konulu atölyede Özdal, kendi yazdığı metinleri paylaşacak ve genç müzisyenler metnin üzerine doğaçlama yapacak. İlgi duyanlar, bu atölyeye de ücretsiz katılabilecek.
Caz ruhu kaçmadan, “emek verilse, dünyada ismiyle kendine yer bulabilecek AASSM” salonlarında, sanat düzeyi gözetilmeden boy gösteren etkinlikler, can yakıcı, azap verici tuz ruhuna dönüşmeden; şaka bir yana araba kabak olmadan, 29. İzmir Avrupa Caz Festivali’nin tadını çıkartın derim. Şu pandemi günlerinde, ‘caz ruhu’nu içinize çekin, ‘tuz ruhu’ndan maske bile korumuyor…

Yazının Devamını Oku