"Yıldız Dilek Ertürk" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Yıldız Dilek Ertürk" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Yıldız Dilek Ertürk

Yıldız Dilek Ertürk

İletişim ilk koşul

30 Mart 2020

Bir zamanlar bir kişi, balığın suyu keşfedebilecek en son varlık olacağını söylemiştir. Bunun anlamı muhtemelen suyun balığın çevresinin önemli ve girgin bir parçası olduğu ve yok olana kadar farkına bile varamadığıdır. İnsanların sosyal hayat ve diğerleri ile iletişim konusundaki görüşleri de bir bakıma suyun farkında olmayan balık ile özdeştir. Sosyal çevremiz ve iletişim ağlarımız balığın su tarafından sarmalanması gibi, bizi çevreler davranışlarımızı ve bizi yönlendirir. Nezaman ki sosyal çevremizden koparız, iletişim kanallarımız kesilir, sosyal yaşamın bizim için önemini kavrayarak, ben olabilmek için biz olabilmenin varlığını kabul ederiz.

Tıpkı bu günlerde yaşadığımız sosyal izolasyon sürecinde olduğu gibi…

***
İletişim sosyal bir davranıştır. İnsan ve sosyal çevresi arasında sürekli bir etkileşim, hemen hemen hiç kesilmeyen karşılıklı bir alışveriş vardır. Davranışlarımız ve iç yaşantılar bu karşılıklı etkileşimden şekillenir. Davranışlarımızın en önemli özelliklerinden birisi, çok nedenli, karmaşık ve hedefe yönelik olmasıdır. Bugünlerdeki hedefimiz hayatta kalmak ve sevdiklerimizden kopmamak.

***
Biyolojik ve psikolojik yönleriyle insan, tek başına yaşamını devam ettiremeyeceğinden, toplum içinde yaşamak zorundadır. İnsan biyolojik boyutta bir organizma, psikolojik boyutta bir birey, sosyal boyutta toplumun bir üyesidir.

Yazının devamı...

Ateş ve suyun dansı

22 Ocak 2020

İlişkide saygı, doğallık ve empati son derece önemlidir. İnsani ilişkinin olmazsa olmazıdır. Önem ve değer verdiğimiz kişileri çekici bulur, onları ilişki çemberimize alırız.

Saygı olmazsa olmazıdır ilişkinin. İlişkilerde biri diğerine değerlisin, önemlisin derken, karşılıklı önem ve doğal davranışlar, kendin olmaktan vazgeçmemek, gizli bir ayrıntıdır.

İlişki bağlamında; durumlara, olaylara ‘o’nun yerine kendini koyarak bakmak, anlaşmazlık konusu olan şeye bir de karşı pencereden bakmayı denemektir. İlişkiyi sürdürebilmek için amaca yönelik ve etkileşimsel olan insan davranışları gelişimseldir. Yaşanan çevrenin koşullarının değerlendirmesiyle amaçlar ortaya konulur. Bu değerlendirme sonucunda, değişmeye karar vermek için bir istek oluşur. Kişiliğin önemli bir boyutu değişmezlik ilkesini içerir. Değişimin temel koşulu istektir. Eğer kişi isterse değişir.

İki kişi biraraya geldiğinde ve bir iletişim başladığında, bu iletişim etkileşime dönüşerek bir ilişkiyi doğurduğunda, kişi değişmeyeceğinin farkındadır. Ancak, karşısındakini değiştirebileceğine ilişkin, inanılmaz bir itici güçle yanılsamaktadır.

İlişki içindeki etkileşimler, kişilerarası etkileşim ve değişim odaklıdır. Seçimler ve sonuçlar ilişkilerin temeli ve en etkileşimsel boyutudur. Değişmeye dirençli iki birey, biraraya geldiğinde ve ilişki için heveslendiklerinde, önce birbirlerini süzerek anlamak için aşırı bir dikkat, sonra, kim daha güçlü denklemi, arkadan çekişme alanlarını belirleme ve haklılık savaşları, yavaş yavaş alan belirleme, strateji oluşturma, intikam veya geri çekilme ile ilişkiyi devam ettirme veya bitirme süreci, bir hedef oluşturma doğrultusunda ilerleyecektir.
Sadece kişisel hedef odaklı kalmak ve ideallerini kovalamak ya da yanlış yönlendirilmiş hedefler, ilişki sürecindeki etkileşimin doğal sürecini bozacaktır. Tabii ki kendilik duygusunun kaybı ve kişisel hedeflerden uzaklaşmakda bireyselliğin kaybı açısından son derece tehlikelidir. Bireysel ilgilerin kaybolmaması, doğal kişisel hareketliği kaybetmemek, kişisel yaşam anlamı ve amacını yitirmeden Biz olabilmek için bütüncül bir bakışa ulaşabilmek, ilişki sürecini kolaylaştıracaktır.

Biz olabilmek için temel olan hedefler, yeni bir anlayış ve içgörü ile oluşturulur. İletişim, sorun çözme ve uyuşmazlık çözümü gibi alanlarda, beceri ve bilgi birikimini arttırılmalıdır. Biz olmak, kişisel gelişime engel olmamalı ve devam eden büyümeye ve değişime bağlı kalmayı sürdürmek için çaba harcanmaldır.

Bireysel hedeflerin kaybı ya da sadece eş ve ilişki odaklı hedefler, hem bireyin, hem de ailenin, gelişme ve korunma ihtiyacını bozabilmektedir. Gerçeklik, her birey için ayrı ayrı ifade ve önem taşır. Her bireyin dünya algısı farklı olduğundan, eşlerin çevreyi yorumlama sonuçları oluşturma ve amaçları seçme yolları da farklıdır. ‘ İlişki kişiye farklı roller yükler ve diğerinden beklenen karşılıklı sosyal davranış örüntüleri ortaya çıkar. Böylece kabul edilebilir ya da kabul edilemez olduğuna karar verilen kurallar oluşur. Etkileşim sürecindeki bireysel benzerlikler, ortak dil ve yaşantılar ortak algıyı oluşturur. İlişkinin doğasından oluşan kurallar ve roller artık bireysellikten ayrışmıştır. İlişki iki kişinin kişiliğinin bir yansımasıdır, ancak ayrı ve bağımsız yaşayan bir organizma olarak şekillenir. İlişkisel yaşam tarzı, inançları, değerleri, hedefleri ve bu hedeflere ulaşmanın ne anlamı olduğunu yeniden inşa eder. Böylece iletişim dönüşerek devam eder. Sözel ve sözel olmayan iletişimler etkileşimlerin temelini oluştur. Örtüşmeyen farklı iletişim tarzları da hatalı iletişime, yanlış anlaşılmalara ya da sorunlara yol açabilir.

Yazının devamı...

Gerçek mi dizi yoksa gerçek dizide mi?

20 Ağustos 2018

Peki ya çocuklarımız nerede? Sihirli Flütün namelerinin etkisinde...

Kızını acımasızca döven babalar, evden kaçan hamile kalan, yalan söyleyen kızlar, ölüm ve hastalıkla burun buruna yaşananlar. Kurmaca hayatların mükemmel senaryoları.

Ekrana kitlenen seyirciler ve bölümlerin içine sığdırılan reklamlar…

Bir sinema filmine bile harcanamayacak bütçeler. Gece gündüz tükenircesine çalışan senaryo yazarları ve set çalışanları...

Herkes bir koşturmaca içinde…

İzleyicide bir merak, yapımcıda bir telaş... Bir sonraki bölümde ne olacak?

Etkileşim içinde işleyen müthiş bir pazar.

İzleyici hazır, üretenler var, iletenler tamam. Bu ara en çok tutan iş: Dizi yapacaksın. Tek net olan ticari bir kazancın gerçekliği…O da eğer reyting kurbanı olmazsan.

Yazının devamı...

Keyifli bayramlar…

15 Haziran 2018

Bir varmış, bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde, bir ülkede, ailelerin bir araya gelip birlikte eğlendiği, ailenin öneminin vurgulandığı bayramlar yaşanırmış. Bu ülkenin evvel zamanında bayramlar masal tadında geçermiş.

Bayram günü herkes çok özenli giyinirmiş. Çocuklar harçlık, şeker, çikolata, ikramı ile büyüklerin ellerinden öpmeye bayılırmış.
Bayramlarda gönül alınır, dostlar anılır, görüşemeyenler görüşürmüş.

Bayram hazırlıkları evlerde haftalar önceden başlar, ortalığı tatlı bir telaş sararmış. Pilavlar, yaprak sarmalar, baklavalar, börekler birlikte yapılır, keyifle ikram edilirmiş.

Bu bayramlar en çok çocukların aklında kalırmış. Hiç unutmazlarmış bayramların çoşkusunu.

Derken bir gün bu çocuklar büyümüşler. Hepsi anne baba olmuşlar. Keyifle hatırladıkları bayramlardan korkar ve kaçar olmuşlar. Bu anne ve babalar zaten çocuklarına her şeyi alıyor onların tüm günlerinin bayram gibi yaşatmaya çalışıyorlar, bunun içinde gece gündüz işlerinin başında para kazanmaya uğraşıyorlarmış. Bu kadar işin gücün arasında da dostlar aranmaz, çocuklarla ilgilenilmez oluyormuş.

Zaten yorgun olan bu aileler bayramlardan kaçıp, tatil yerlerine gitmeye başlamışlar.

Böyle kocaman beş yıldızlı oteller, tatil köyleri bayramda onları bekler olmuş. Şekerlerle çikolatalarla dolu açık büfeler, kalabalık insan grupları, akşam eğlenceleri zaten hayat bayram tadındaymış.

Yazının devamı...

Nisan yağmurları…

8 Nisan 2018

Nisan ayı, yağmur ayı...

Su kaynaklarının gökyüzü ile buluşup, su buharı bulutlarının soğuyarak yeryüzüne dönme zamanı.

İlkbaharın getirdiği canlanma ile, ağaçların tomurcukları, çiçeklerin polenleri, rüzgarında yarıdımıyla, nisan yağmurlarına karışarak yeryüzüne geri dönmekte.

Bereket, bolluk, sıhhat hep nisan yağmurlarını çağrıştırmakta.

Geleneksel olarak, nisan yağmuru biriktirilerek, hastalara şifa vermesi, yemeklere bereket katması için kullanılırmış. Hatta nisan bereketi incilerin oluşumuna bile bağlanmış. Divan şiirinde, incinin oluşumu nisan yağmurlarının yağma zamanına, gözyaşı tanelerinin yağmurla değişimine bırakmış kendini.

Rivayete göre, istiridye kabuklarını açınca, yağmur taneleri içeri alınır ve incinin ortaya çıkmasına sebep olurmuş.

İstiridye, kendi çevresine bağımlı yaşamını düşünüp, balıklara benzemediğine çok üzülürmüş. Böyle durumlarda hüzünlü gözyaşları kabuğunun içine yayılırmış. Deniz suyuna karışan gözyaşları kabuğun içinde ince bir sedef katmanı oluştururmuş.

Yazının devamı...

Kim olduğunu bil

2 Mayıs 2017

İyileştiniz dedi terapist, danışanına gülümseyerek, yıllar süren seansların sonunda. Aman ne güzel dedi danışan. Size gelmeden önce Napolyon’dum. Şimdi ise hiç kimse…

* Kendimiz hakkında bilgi edinmeye, bize gösterilen aynadan yansıyanlara ne kadar hazırız?

* Başkalarını yargılamayı, eleştirmeyi ve onların bizi çıldırttığını söylemeye bayılıyoruz.

* Peki, ne kadar kendimize dış gözle bakabiliyoruz?

Yazının devamı...

Kafamızdaki çekmeceyi nasıl boşaltabiliriz?

1 Nisan 2017

Kafamızda keşke bir çekmece olsa da onu ara sıra dışarı çıkarıp, içini temizleyip, tekrar yerleştirsek. Belki bilerek temizleyemiyoruz ama öyle bir donanımla yapılmışız ki, arada bir virüs temizliği yaparak bilgisayarımızı temizlediğimiz gibi, depoladıklarımızı da temizliyoruz ki yeni kayıtlara yer açılsın.

Bazen de otomatik devreye giren virüssavar programlar gibi, savunma mekanizmaları yardımıyla beyin yaşananlarını zihnin derinliklerine itiyor ve olmamış gibi yaşamamızı sağlıyor. Ta ki bir koku, bir ses, geçmişten gelen tanıdık bir yüz, bir melodi veya rüyalarımızın ipuçları kapımızı çalana kadar. Tekrar yüzleşmek zorunda kalıyoruz unuttuklarımızla, hatırlamak istemediklerimizle.

Unutmak acıyı hafifletir. Günü katlanır kılar!

Geçmişi temizlemek gerek. Affetmek, yeni bir şans vermek, olumlu yaşantıyla yer değiştirmek ve geçmişi kabul edip günümüze çekerek tekrar değerlendirmek, geçmişten dersler çıkarıp yeniye uyarlamak.

Bazen de en güzel anılar, en sevilen dostların yüzleri silinir belleklerden. Geçmiş çok derinlerde yeni açık kapılar bulup çıkmak ister.

  

Unutmalıyım diye kendimize söylediklerimiz ters komutla bir türlü unutulmazlar. Bazen olaylar unutulur ama geriye değersizlik, pişmanlık, suçluluk, kandırılmışlık, öfke ve kin gibi duygular kalır

Geçmişe takılmak, bugünü, anı yaşama arzusunu da alır götürür içimizden. Oysa bugünü geçmişin nasıl etkilediği de çok önemlidir. Anılar derin izleri ile bugünkü farkındalığımızı oluşturur aslında.

Yazının devamı...

İki dinle, bir konuş

16 Mart 2017

“Dur, dinle. Hep konuşursan hiçbir şey duyamazsın” der bir kızılderili atasözü.

Konuşabilmek bizi diğer canlılardan ayıran en önemli özelliğimiz. Konuşmak kadar dinleyebilme yeteneğimizde insan olma özelliklerimizden.

Doğru dinlemeyi bilmek ise insan ilişkilerinin altın anahtarı. Dinlemek, karşımızdakine önemli ve değerli olduğunu hissettirmenin en etkili yolu. Hele ki dinlerken yargılamadan, kıyaslamadan, özdeşleştirmeden sadece anlatanın değer yargıları, inançları ve koşulları ile dinleyebiliyorsak bu bir iletişim mucizesi, bir öğreti ve geliştirilebilecek bir yetenek. 

Konuşma sırasında cümleler, yüzde 20 ile yüzde 50 arasında anlama kaybıyla karşı tarafa geçmekte. Zaten anlam kaybıyla gelen konuşma, içeriklerine yoğunlaşarak dinlemek her zaman kolay olmamakta. Dinleme becerileri konusunda yapılan bir araştırmaya göre; konuşan kişilerin sözlerini dinlerken söylediklerinin yarısını kaçırmakta ve iki ay sonrada dörtte birini anımsamaktayız.

***

Bazen dinliyormuş gibi görünürüz ama kendi düşüncelerimiz içinde bir geziye çıkmış olabiliriz. 

Bazen karşımızdakinin sözlerinden sadece duymak istediklerimizi süzgeçden geçirerek algılar, seçer ve duymak istediklerimizi duyarız. 

Yazının devamı...
Yıldız Dilek Ertürk Kimdir?
Hacettepe Üniversitesi, Psikoloji Bölümü mezunudur. Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi Psikiyatri A.B.D.’da, Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı A.B.D.’da Uzman Psikolog, olarak çalışmıştır.Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Psikiyatrisi A.B.D.’in kurucu üyesi olarak idari görevini tamamlamış ve bu alanda Psikolog Doktor olarak akademik ve klinik çalışmalarını sürdürmüştür. 1996 yılı, Türkiye Sinir ve Ruh Sağlığı Derneği, Prof. Dr. Mualla Öztürk Çocuk Ruh Sağlığı En İyi Araştırma Ödülü, 1997 yılı Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, En İyi Araştırma Ödüllerinin sahibidir.Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü, Kişilerarası İletişim Ana Bilim Dalı Başkanlığı, aynı fakültenin Dekan Yardımcılığı idari görevlerinde ve öğretim üyeliği akademik kadrosunda bulunmuştur. Halen, İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü Kişilerarası İletişim ABD öğretim üyesidir.