32 saatte Erbil
Güncelleme Tarihi:
Barzani’nin referandumuna tepki olarak Türkiye’nin hava sahasını kapatması üzerine, Kuzey Irak’taki Erbil’e yolculuk yapmak isteyenler Bağdat Uluslararası Havalimanı’nı ile Habur Sınır Kapısı arasında bir tercih yapmak zorunda kaldı. İstanbul Aksaray’dan otobüse binip 30-32 saatte Erbil’e varabiliyorsunuz. Hürriyet muhabiri İdris Emen, ‘çileli yol’dan izlenimlerini anlatıyor.
AKSARAY’DAN OTOBÜSLER KALKIYOR - Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKYB) 25 Eylül’de yaptığı bağımsızlık referandumundan sonra Türkiye’deki Iraklılar ile bölgede çalışan Türk vatandaşlarının IKBY’ye nasıl gittiklerini yazmak için yola koyuluyoruz. İlk durak Ortadoğu’dan Türkiye’ye gelen turistlerin her zaman gözdesi olan İstanbul’un Aksaray semti. Sabah saat sekiz buçukta Vatan caddesine gidiyoruz. Caddenin üzerinde bulunan üç otobüs firmasına ait dükkanların camlarına ‘Zaho, Duhok, Erbil, Süleymaniye ve Kerkük’ yazıldığını fark ediyoruz.
BİR UÇTAN BİR UCA ANADOLU - Aralarında Türk işçiler, Kuzey Irak vatandaşı ve Bangladeşli işçilerin de olduğu yolcular, saat 09.00’da Irak’a hareket edecek otobüsler için ellerinde bavullarla firma şubelerinin önünde toplanıyor. Yarım saat süren bir bekleyişten sonra otobüsler Vatan Caddesi’ne park etmeye başlayınca, bagajlarını muavine teslim eden yolcular otobüse biniyor. Yaklaşık 15 yolcunun bulunduğu otobüs sırasıyla İzmit, Ankara, Gaziantep ve Şanlıurfa’ya uğradıktan sonra son olarak Habur Sınır Kapısı’ndan geçerek IKYB bölgesine varacak.
BAKMADAN GEÇME!
İLK ALTERNATİF: UCUZ AMA ÇİLELİ - İstanbul’dan Erbil’e yapılan otobüs yolculuğun ücreti 180 Türk lirası olduğu için fiyatlar son derece makul. Ancak bu ucuz yolcuğun bir bedeli var; o da uzun süren bir yolculuk süresi. Çünkü İstanbul’dan Erbil’e otobüs yolculuğu 30 ila 32 saat arasında değişiyor. 13 yıldır İstanbul’dan Irak’a yolcu taşıdıklarını söyleyen Özlem Cizre Nuh Turizm otobüs firmasının Marmara Bölge Sorumlusu Abdulkadir Başboğa, “Şu anda İstanbul’dan Irak’a yolcu taşıyan 5 otobüs firması var. Bölgedeki savaştan dolayı sefer sayılarımızda düşüş oldu. Eskiden günde 4 sefer yaparken bu ara sefer sayımızı bire indirdik. Türkiye’nin her yerinden Irak’a yolcu taşıyoruz. İstanbul’dan 15-20 yolcuyla kalkan otobüs, Ankara’da büyük bir oranda doluyor. Eskiden firmamız Kerkük’e kadar yolcu taşıyordu. Ancak şu anda Kerkük- Erbil arasındaki yol kapalı olduğu için Kerkük’e gidemiyoruz” diyor.
İKİNCİ ALTERNATİF: DİYARBAKIR, MARDİN, ŞIRNAK - İstanbul’dan otobüsle Erbil’e gitmek için 32 saat yolculuğa katlanmak istemeyen yolcular için bir başka alternatif ise İstanbul veya Ankara’dan Diyarbakır, Mardin ve Şırnak’a uçakla gidip oradan da otobüsle Habur Sınır Kapısı’nı geçerek Erbil’e ulaşmak. Bu güzergahı takip etmek için Atatürk Havalimanı’ndan Şırnak Şerafettin Elçi Havalimanı’na giden bir uçağa biniyoruz. Uçakta bulunan yolcuların bir kısmı Kuzey Irak’a gidecek yolculardan oluşuyor. Bir buçuk saat süren uçak yolcuğundan sonra Şırnak Şerafettin Elçi havalimanına varıyoruz. Havalimanı’nda bekleyen taksiler ‘Cizre, Silopi, Habur’ şeklinde bağırarak müşteri çekmeye çalışıyor. Havalimanı’nda pazarlık yaptığımız taksiciler Cizre otogarı için 50 lira, Habur Sınır Kapısı içinse 130 lira ücret istiyor. 4 yıldır taksi şoförlüğü yaptığını söyleyen Serhat Budak, “Kuzey Irak’a gitmek için uçakla buraya gelen yolcuların iki alternatifi var. Ya Cizre otogarına gidip oradan otobüsle Irak’a gidecek veya Habur Sınır Kapısı’na gidip oradan taksiyle Irak’a geçecekler ” diyor. Biz ilk yolu takip edip Erbil’e gitmek için Cizre’den geçen bir otobüse binmeye karar kılıyoruz.
BAKMADAN GEÇME!
CİZRE’DEN ERBİL’E 10 SAAT - Cizre otogarına yanaşan bir otobüse biniyoruz. 36 yolcunun içinde bulunduğu otobüste 5 Avrupa vatandaşı ile 15 Irak vatandaşı bulunuyor. Geri kalanlar ise Türkiye vatandaşı. Sağ yanımdaki koltukta oturan Erbil’i Yunus Ahmed referandumdan birkaç gün sonra uçakla Erbil’den İstanbul’a, oradan da Prag’a akrabalarının yanına gitmiş. Ancak Türkiye’den Erbil’e giden uçak seferlerinin iptal edilmesiyle kara yolu ile Erbil’e gitmek zorunda kaldığını söyleyen Yunus, “Ben referandumdan birkaç gün sonra uçakla Erbil’den İstanbul’a, oradan da Prag’a gittim. Dönüşte de aynı güzergahı kullanacaktım. Ancak İstanbul’dan Erbil’e giden uçak seferleri iptal olunca Prag’ta İstanbul’a, oradan Diyarbakır’a geldim. Diyarbakır’da da otobüse bindim” diyor. Cizre’den Erbil’e karayolu ile yolculuk ortalama 8 ile 10 saat sürse de bu yolculuk Habur Sınır Kapısı’nın yoğunluğuna göre değişebiliyor. Habur Sınır Kapısı’nda süren dört saatlik bir arama ve pasaport işlemlerinden sonra Kuzey Irak’a giriş yapıyoruz. Zaho ve Duhok şehirlerini geçtikten sonra Erbil otogarına varıyoruz.
YÜZDE 50 HABUR, YÜZDE 50 BAĞDAT - Erbil’den İstanbul’a gitmek isteyen yolcular da aynı güzergahı kullanmak zorunda. Erbil’den Türkiye’ye uçak bileti kesen bir firmanın sahibi Levent Ferit ise Kuzey Iraklı yolcuların İstanbul’a gidiş güzergahındaki sıkıntıyı şöyle anlatıyor: “Bizim yolcularımızın yüzde yetmişi Türkiye üzerinden Avrupa’ya gidiyor. Türkiye’nin hava sahasını kapatması bizi ciddi oranda etkiledi. Yolcularımızın yüzde ellisi buradan Bağdat’a oradan da İstanbul’a geçiyor. Yüzde ellisi ise Habur Sınır Kapısı’nı geçerek Şırnak, Mardin ve Diyarbakır üzerinden İstanbul veya Ankara’ya gidiyor. Şırnak üzerinden İstanbul’a gidiş geliş ortalama 200 dolar tutarken, Bağdat üzerinden İstanbul’a gidiş geliş ise ortalama 600 dolar tutuyor. Bu yüzden yolcularımızın çoğu Habur Sınır Kapısı’nı geçip Şırnak, Mardin ve Diyarbakır üzerinden İstanbul’a gitmeyi tercih ediyor. Ancak şu anda vize problemimiz var. Habur Sınır Kapısı’ndan geçmek isteyen vatandaşlar vize almak zorunda olduğu için yolcularımızın bir kısmı Bağdat üzerinden İstanbul’a geçmek zorunda kalıyor.”
BAKMADAN GEÇME!
ERBİL-KERKÜK YOLU KAPALI - Türkiye’nin hava sahasını kapatması üzerine otobüs yolcularında yüzde 15 civarında bir artış olduğunu söyleyen Can Diyarbakır Turizm Erbil Şubesi Sorumlusu İbrahim Çapa, “Kuzey Irak vatandaşlarına uygulanan vize kaldırılırsa yolcularımızda ciddi bir artış olacak. Ayrıca şu an bölgede bir karışıklık var. Kerkük seferlerimizi iptal ettik. Bazı yolcular telefonla arayıp, ‘Kerkük yolu açık mı’ diye soruyor. Yol kapalı olduğu için Kerkük’e sefer düzenleyemediğimizi söylüyoruz” diyor.
TÜRK İŞÇİLER GERİ DÖNÜYOR - Irak Anayasası’na göre statüsü tartışmalı olan Kerkük ve diğer bölgelerin Peşmerge kontrolünden Irak ordusunun kontrolüne geçmesinin ekonomik yansımalarını araştırmak için Erbil Uluslararası Otobüs Terminali’ne gidiyoruz. Terminalde bekleyen Erbil-Diyarbakır otobüsünün yolcularının çoğunluğunu Erbil’de çalışan Türk işçiler oluşuyor.
BAKMADAN GEÇME!
Son günlerde bölgede yaşanan savaştan dolayı işten çıkarıldıklarını söyleyen işçiler ellerinde bavullarla otobüsün kalmasını bekliyor. 9 Aydır Erbil’de bir inşaat firmasında çalıştığını söyleyen Yunus Bedir adlı inşaat işçisi, “Son dönemde yaşananlardan dolayı şirketimiz elemanlarının çoğunu işten çıkardı. Biz de işten çıkarılanlar arasındayız. Şimdi Türkiye’ye geri dönüyoruz. Aramızda Diyarbakırlı, Mardinli, Ankaralı işçiler var. Başka şirketlerde çalışanlar da geri dönüyor ” diyor.
Bölgede sular durulana kadar Erbil’de çalışmayacaklarını söyleyen Bedir, “Bölgedeki gelişmeler bizi ve ailemizi tedirgin ediyordu. Ailemiz arayıp, ‘iyi misiniz’ diye soruyordu. Bölgedeki karışıklıklar bitene kadar Erbil’de çalışmayı düşünmüyoruz” diyor.