"Şahver Kaya" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Şahver Kaya" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Şahver Kaya

Mahremiyet

Medeni toplumlarda mahremiyet hakkı vatandaşlık haklarının başında gelir. Geçtiğimiz yirmi yıl boyunca merkezi veri tabanları, çoğu zaman kişi veya kurumun bilgisi olmadan, kişiler veya kurumlar hakkında çok farklı bilgiler topladı.

Sizin kimlik bilgilerinizden kopyalanmış bir dijital ikizinizin dijital ortamda dolaşmadığından emin olmanın yolu yok örneğin…

İsteyerek geride bıraktığımız izlere en iyi örnek sosyal medya. Sosyal medya kanallarında paylaştığınız onca kişisel detay veya arama motorlarında bıraktığınız izler vesaire; dijital ikiziniz işte bu izler üzerine inşa ediliyor.

Ve bugün sosyal medya ve diğer teknoloji şirketleri size ait bu dijital ikizler sayesinde milyarlarca dolar kazanç sağlıyor.

Mahremiyet

İsteğimiz dışında alınan bilgilere en iyi örnek, geçtiğimiz yıllarda ortaya çıkan NSA skandalı! Hatırlarsanız NSA çalışanı Snowden bu devlet kuruluşunun vatandaşları Internet’te izinsiz monitör ettiğini ortaya çıkarmıştı. Akabinde Snowden Rusya’ya iltica etmek zorunda kaldı.

Tüm bunlar kişisel bilgiler konusunda mahremiyet sınırlarının sürekli zorlandığının kanıtı. İşte bu yüzden teknoloji dünyası sürekli olarak alternatif çözüm arayışında.

Blockchain teknolojisi 40 yıllık şifreleme teknolojileri, matematik, oyun teorisi gibi birden fazla temel bilim ve teknolojinin füzyonu ile ortaya çıktı.

Dijital ekonomi önümüzdeki döneminde, insan doğasına ve ihtiyaçlarına daha uygun bir altyapı gerektiriyor.  İnternet’in ilk versiyonu dürüstlük, mahremiyet ve güvenlik gibi temel insan ihtiyaçlarını göz ardı etti, ediyor. İnternet’in yeni versiyonu olan blockchain teknolojisi insan doğasına ve ihtiyaçlarına cevap verebilen çözümler üzerinde çalışıyor. Ülke olarak bu yeni teknolojiyi araştırmaya ve öğrenmeye devam etmeliyiz.  

SADECE YÜZDE 16

Anneannemin, babaannemin yaşadığı kadar yaşayabilir miyim? Dedem ne kadar uzun yaşamıştı?

Soyumda uzun ve sağlıklı yaşamamı sağlayacak o gen var mı?

e-Devlet soy ağacı uygulaması elbette bu sorulara ve daha birçok soruya cevap veremedi. Ama geçen hafta yayınlanan bir araştırma gösteriyor ki uzun yaşamın sırrı öyle sanıldığı gibi genler tarafından açıklanamıyor.

Bu güzel haber çünkü kontrol sizde!  

Mahremiyet

Eskiden uzun yaşamın gen karışımından kaynaklandığına kesin gözüyle bakılırdı. Aile büyükleriniz ne kadar uzun yaşamışsa, sizin de şansınızın o kadar yüksek olduğu kabul edilirdi.  

Science dergisinde yayınlanan araştırma projesine göre genlerin ne kadar uzun yaşayacağımıza dair sadece yüzde 16’lık katkısı var. Daha önceleri bu yaklaşık yüzde 25 olarak kabul ediliyordu.

MyHeritage isimli şirket bu çalışmayı 86 milyon kişinin son birkaç yüzyıldaki doğum ve ölüm kayıtları ile gerçekleştirmiş.

Birkaç sene öncesine kadar, genetik testlerin ucuzlaması ile birlikte, sigorta şirketlerinin bu testlere bakıp kalıtımsal olarak yaşam süresi konusunda öngörülerde bulunarak, sigorta ödemelerini artırması konuşuluyordu.

Ama ortaya çıktı ki bu oran sadece yüzde 16.

KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ TEDAVİLER

Science dergisinde geçtiğimiz günlerde yer alan bir makale, kişiselleştirilmiş tedavi yöntemlerine ne kadar yakın olduğumuzu gösterdi.

Mahremiyet

Londra Kanser Araştırma merkezindeki araştırmacılar kolon kanseri olan 71 hastadan hücreler alarak, bu hücreleri minyatür 3D tümörlere dönüştürdü. Yani her hasta için kişiselleştirilmiş 3D tümörler oluşturuldu. Bu minyatür yapılara organoids adını verdiler.

Daha sonra 55 farklı ilaç organoidler üzerinde test edildi.

Bu yöntemin DNA dizilimi çözümünden daha başarılı olduğu görüldü. Organoidler bir ilacın işe yarayıp yaramayacağı konusunda yüzde 88 daha başarılı fikirler üretti.  

Kısacası doktorlar en iyi tahminlerinden öteye giderek, hangi ilaçların ne işe yarayacağı veya hangi terapi yöntemlerinin nasıl sonuçlar üretebileceği konusunda daha bilinçli önerilerde bulunabilecekler.

Bu yeni teknoloji gösteriyor ki tamamıyla kişiselleştirilmiş tedavilerle daha efektif sağlık çözümlerine giderek yaklaşıyoruz!

Gelecek bu yeni teknolojilerle çok daha güzel olacak!

X