GÜNDEM
SPORARENA
YAZARLAR
EKONOMİ

Vana meselesinde madalyonun öteki yüzü

Kerkük-Yumurtalık Boru Hattı’nın kapatılmasının sadece Mesud Barzani ve ekibini değil, Irak’ı cezalandırmak anlamına geleceğini düşünüyordum. Bunu bir kaç kez yazdım, ekranlarda söyledim.

Hürriyet Haber

Çünkü 2003’teki Amerikan işgalinden sonra yapılan Anayasa’ya göre Irak petrollerinden elde edilen gelirlerin Merkezi Irak yönetimine verilmesi, onların da bu gelirlerin yüzde 17’sini Kuzey Irak’taki bölgesel yönetime aktarması gerektiğini biliyordum. (Irak Anayasası yazılırken “Irak’ın doğal kaynakları bütün Irak Halkına aittir” görüşünü savunan Türkiye, bu düzenlemeyi desteklemişti.)

“BAĞIMSIZLIĞA GİDEN ADIM OLUR” UYARISINA RAĞMEN ERBİL İLE ANLAŞMA

Ancak, dün Irak Bölgesel Yönetim Başbakanı Neçirvan Barzani, “Vanayı kapatamazlar, Türkiye ile anlaşmamız var” dedi. Ardından, önceki AK Parti hükümetlerinde önemli görevlerde bulunmuş bir bakan, “17/83” paylaşımı konusunda bilgilerimin eksik olduğunu söyledi. Çünkü, Ankara ile Erbil arasında Bağdat’ı ve Irak Anayasası’ndaki “17/83” paylaşım düzenini bay pas edecek, Ankara’nın Kuzey Irak’tan doğrudan petrol alıp, parasını Türkiye’de bir kamu bankasında açılacak Kuzey Irak Yönetimi hesabına yatıracağı bir anlaşma imzalanmıştı.

Ankara, Bağdat’a da “Ödediğimiz her kuruşun hesabını tutuyoruz, aranızdaki sorunu çözünce Kuzey Irak Yönetimi ile mahsuplaşırsınız” garantisi vermiş, ama Bağdat’ın tepkisini dindirememişti.

ABD de Türkiye’yi “böyle bir anlaşma Kuzey Irak yönetimini bağımsızlık adımına yöneltir” diye uyarmakla kalmayıp, dönemin Dışişleri Bakanı John Kerry aracılığıyla Mesud Barzani’yi “Bağdat’ın onayı olmadan Türkiye’yle ya da başka üçüncü taraflarla anlaşma imzalamayın” diye uyarmıştı.

BARZANİ “ANLAŞMA 50 YILLIK” DEMİŞTİ

Türkiye ile Kuzey Irak yönetiminin petrol anlaşması ilk olarak 2012 yılında Financial Times gazetesinde haber konusu olmuştu. Gazete fikri takip yaparak 14 Mayıs 2013 günü yayınladığı bir haberde de  anlaşmaya varıldığını iddia edip şu bilgiye yer vermişti:

“Ankara ile Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi arasında bu yılın başlarında bir anlaşmaya varıldığı bazı Türk yetkililerce doğrulanıyor.”

2013 yılında Ankara ile Erbil arasında anlaşma imzalandı mı imzalanmadı mı resmi olarak açıklanmadı.

Ancak, Bölgösel Yönetim’in Başbakanı Neçirvan Barzani, 4 Haziran 2014 günü bölgesel yönetim parlamentosunda üç saat boyunca petrol satışı ve Bağdat ile yaşanan krize ilişkin soruları yanıtlarken ilginç bilgiler paylaşmıştı.  Barzani, o toplantıda Türkiye ile enerji alanında yapılan anlaşmanın 50 yıllık olduğunu açıklamış, hatta bu sürenin uzatılabileceğini iddia etmişti. Barzani, anlaşmanın amacını da “Irak bütçesinden hakkımız olan yüzde 17'lik istihkakımızı almak" diye özetlemiş, anlaşmanın imzalandığı günden o güne kadar 9 milyar dolarlık petrol satıldığı bilgisini paylaşmıştı.

BAĞDAT’LA ERBİL’İN KAĞIT ÜSTÜNDE KALAN ANLAŞMASI

Bu arada, 2014 sonunda Erbil ile Bağdat arasında imzalanan anlaşma da dünyaya duyuruldu. Bağdat’ın Erbil-Ankara arasındaki anlaşmayı bertaraf etmek için imzalamayı kabul ettiği o anlaşma ise Kürt yönetiminin Kerkük petrolü dahil günlük 550 bin varil (300 bin varili Kerkük) petrolü Irak üzerinden ihraç etmesini hükme bağlıyordu. Bağdat hükümeti, petrol gelirlerinin yüzde 17’sini Kuzey Irak yönetimine vermeyi kabul ediyordu. Merkezi hükümet, ayrıca Kuzey Irak’taki devlet memurlarının maaşlarını da ödemeyi garanti ediyordu. Anlaşmaya göre Bağdat, Erbil’e her ay ortalama 1 milyar dolar ödeme yapacaktı. Ancak Erbil, vaad edilen bir aylık miktara 3 ayda bile ulaşamadı. O yıl Peşmerge’nin maaşları bile Ankara ve Washington’dan alınan borçlarla ödendi.

4 YIL ÖNCENİN ÇÖZÜMÜ, BUGÜNÜN SORUNU OLDU

Görüyorsunuz, sadece 4 yıl önce ABD’yi ve Bağdat’ı karşısına alma pahasına Kuzey Irak yönetimi ile petrol anlaşması imzalayan Ankara, bugün o anlaşma ile açılan bir vanayı kapatmayı gündemine aldı. Söz konusu anlaşma, Ankara için ekonomik açıdan önemliydi ama aynı zamanda Bağdat yönetiminin Erbil’in haklarını vermemesine yönelik Türkiye’nin tepkisini de yansıtıyordu.

Yani 2013’ün çözümü, 2017’nin sorunu, hatta krizi oldu. Geçmişte Keşif Güç’e verilen desteğin, başlangıçta Türkiye için olumlu gözükmesine rağmen yıllar sonra Kandil’in terör merkezi olmasının yolunu açması gibi.

Dış politikada stratejik hamlelerin ne kadar önemli olduğunu gösteren günler yaşadığımıza dikkatinizi çekmek isterim. 

Son bir not daha:

Uluslararası alanda, özellikle de enerji diplomasisinde, vanaların siyasi gelişmelere göre açılıp kapanması riski, enerji piyasalarında hayati olan “öngörülebilirlik” kavramına, dolayısıyla da Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı’nın güvenilirliğine de zarar verebilir.  

 

 

YORUMLAR

  • Süheyl CALISKANOGLU 28.09.2017 13:17:39 Kesinlikle hic bir yatirim yapilmayacak, bir seyler yapilacakmis gibi laf salatalarini halkimiza sunuyorlar.Türkiye'ninde mali zarara ugrayacagini bu hükümetin bilmemesi mümkün olmadigina göre bunun
  • Dursun Abanik 28.09.2017 12:55:53 Hiçbir yanlış işlemin doğru sonucu olmaz. K Irak özerkse ki öyle uluslararası antlaşma yapamaz. Ha yaparsa ne olur? Sayenizde bağımsılık ilan eder.
  • erkan özyürekli 28.09.2017 10:36:10 Ruslarla papaz olduğumuz dönemlerde ruslardan hiç "doğal gaz vanası bizim elimizde" mealinde açıklama gelmiş miydi?
  • ayse ayse 28.09.2017 07:11:48 Elinize sağlık ne kadar aydınlatıcı izah etmişsiniz. Yazık bize...
  • Leyla Artukoglu 28.09.2017 03:56:38 Ayni Al Kaida gibi ,öteki terör ISIS organizasyonu gibi ..Usa bilmeden o bölgede 30 yildir zaten ku$ ucmuyor.
  • Leyla Artukoglu 28.09.2017 03:53:30 Irakli Araplari ayni zamanda , Kürd bölgesi diye bir$ey mi var veya bu petrolün i$letilmesi sadece Kürd a$iretlerine mi ait?Bilmiyorum ki!Saygilar.
  • Leyla Artukoglu 28.09.2017 03:52:28 Türkiyeýi Irak meclis ve anayasasi baglamalidir..A$iret reisleri ile yapilan petrol anla$malari degil ,baglilik yeminleri degil. Irak icinde Türkmenler gibi Asuriler gibi $iiler gibi herkesin o petrol
  • Leyla Artukoglu 28.09.2017 03:50:18 Tamamen sionist oyun oldugundan Suriye´nin kuzeyinin yeniden yapilandirilmasinda Suriye halkinin fikri alinmadan yapilan her BOP plani her Suriyeýi yutma plani bo$ cikacakdir derim ben,ama i$ bizde bi
  • Leyla Artukoglu 28.09.2017 03:44:24 $imdi Hatay meslesi Atamizin rahmetli neden buraya ayri önem verdigi anavatana katili$i Hatayín tam kar$isinda hani o durmadan dü$en mermilerin geldigi yer Afrin i$de oraya Türkiye olmaksizin Barzan p
  • Leyla Artukoglu 28.09.2017 03:39:48 Ve bu petrol sati$i Kürdistan ya da bagimsizlik cabalarini desteklemez deselerse de zatden Kürd koridorunun esasi burada Yumurtalik boru hattini bypass ederek Irak petrolünü Akdenize kendi cikaracak

BUNLARI DA BEĞENEBİLİRSİNİZ

Hangisi sizsiniz? Romantizm mi, huzur mu, eğlence mi?
Neden herkes Bodrum’a yerleşiyor?
Sadece hayata geniş çerçeveden bakabilenlerin görebileceği 3 muhteşem detay
En iyisi böyle yapılıyor! İşte hem mükemmel hem de pratik böreğin sırrı...
Kadın olmanın her anlamda güç olduğuna 3 kanıt

Yazarın Diğer Yazıları

  1. Kılıçdaroğlu’nun ikinci cephesi: Kongreler
  2. İran’a uygulanan ambargo ve Zarrab’ın konumu
  3. ABD ve AB o faydayı sunuyor mu?
  4. Kılıçdaroğlu’nun çıkışının etki analizi
  5. O fotoğraftaki eksik
  6. AK Parti MHP çizgisine mi geldi
  7. İnsan bazen gerçekten hayret ediyor!
  8. Astana-Soçi hattında ulaşılan hedefler ve çıkmazlar
  9. “Felsefe”nin Baltık zaferi ve Türkiye’ye mesajı
  10. Siyasi yol haritası ve yeni nesil belediyecilik