"Uğur Cebeci" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Uğur Cebeci" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Uğur Cebeci

Jet-lag derdi bitiyor mu?

29 Ocak 2017

Uçakta cildiniz kurur. Daha fazla su içme ihtiyacı duyarsınız. İndiğinizde ise yorgunluk sizi etkiler. Saat farkının yüksek olduğu, kıtalararası uçuşla gittiğiniz yerde biyoritminiz şaşabilir. Veya döndüğünüzde uyku saatleriniz değişebilir. Yani jet lag etkisi sizi kontrolü altına alır.

Bunun en önemli nedeni, kabin basıncı. Örneğin uçağınız 10 bin metrede uçarken kabinde size sunulan irtifa yaklaşık 2 bin 600 metre (8 bin feet). Sanki yüksek bir dağın zirvesindeymiş gibi bu yüksek irtifa, yolcuların önemli bölümünü rahatsız ediyor.

Akıllara hemen “Neden yolculara deniz seviyesindeki basıncı sunacak bir uçak yapılmıyor” sorusu geliyor. Böyle bir uçağın basınç farkını göğüsleyecek kalın gövdesini geliştirmenin, imal etmenin, mevcut motorlarla uçurmanın maliyeti çok yüksek.

Amerikan Boeing ve Avrupalı Airbus, yeni yolcu uçakları 787 Dreamliner ve A350XWB’de farklı bir teknolojiye imza attı. Her iki uçakta kullanılan hafif kompozit ve yeni nesil metaller sayesinde kabin basıncısı gövdeyi kalınlaştırmadan yaklaşık 2 bin metrede tutabilecek hale getirildi.

600 METRELİK FARK

Eski nesil yolcu uçaklarına göre 787 ve A350’deki 600 metrelik bu fark, ilk bakışta az gibi gözükebilir. Ama yolcular üzerinde jet lag etkisini azalttığı bilimsel olarak ispatlandı.

New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanan makalede, klasik yolcu uçaklarındaki 2 bin 600 metreye eşit olan kabin basıncı, baş ağrısı, bulantı, halsizlik ve uyku bozukluğunu artırıyor. Tıp uzmanlarının ‘Akut Dağ Sendromu’ olarak adlandırdığı bu rahatsızlık, yaşlıları daha çok etkiliyor. İrtifa azaltıldığında ise bu rahatsızlıklar hemen geçmeye başlıyor.

JET-LAG’İ YENMEK İÇİN NE YAPMALI?

JET-LAG DİYETİ: Uzun yolculuktan dört gün önce bu diyete başlayabilirsiniz. Diyetin ilk ve 3’üncü günü protein ve karbonhidrat ağırlıklı, 2 ve 4’üncü günü de salata ve taze sebze yenmesi tavsiye ediliyor. 

BİR GECE ÖNCE: Yapılan araştırmalar sanılanın aksine uçağa yorgun binmenin jet lag etkisini artırdığını ortaya koyuyor. Uçuş öncesindeki gece iyi uyuyun. Uçağa dinlenmiş binin.

EGZERSİZ YAPANLAR DAHA AZ ETKİLENİYOR: Düzenli egzersiz yapanların vücutları jet-lag’den daha az etkileniyor. Düzenli yaşam, sağlıklı beslenme, kıtalararası uçuşların etkisini en aza indiriyor.

SAAT KAÇTA UYUMALI: Doğuya gidiyorsanız, daha erken yatmaya ve daha erken kalkmaya çalışın. Batıya gidiyorsanız gittikten sonra en az bir saat erken kalkmaya çalışın.

UÇUŞ KIYAFETLERİ: Rahat ayakkabılar, pamuklu kumaşlardan yapılan kıyafetleri tercih edin. İnce katlar halinde giyinebilirsiniz.

UÇAKTA NE YEMELİ: Yolculuk öncesinde ve uçuşta vücudu uyaran kafeinden uzak durun. Bol bol su için. Ağır yemeklerden kaçının.

KABİNDE HAREKET EDİN: Kemer ikaz lambalarının yanmadığı zamanlarda uçakta yürümeye çalışın. Koltuğunuzda basit hareketlerle ayak ve karın kaslarınızı çalıştırın.

UÇAKTA UYUMALI MI: Etkileri kişiye göre değişiyor. Uzun uyursanız, gittiğiniz yerde zamana uymakta zorluk çekebilirsiniz. Uyku haplarından uzak durun.

İNDİĞİNİZDE DİKKAT: Gideceğiniz yere vardığınızda gün içinde mutlaka dışarı çıkın, gün ışığı alın. Böylece iç biyolojik saatiniz daha kolay adapte olacaktır. Jet-lag’den etkilenmemek için gittiğiniz yerdeki saate göre uykunuzu, yemeğinizi ayarlamakta fayda var.

Yazının devamı...

Kabin bagajı uyarısı

22 Ocak 2017

Havacılık kuralları gereği yolcu uçağının koltuk kapasitesi ne olursa olsun, acil bir durumda 90 saniye içinde tahliyenin tamamlanması gerekiyor. Uçaklar havacılık otoritelerinin testlerinde tahliyeler uygulamalı olarak yapılıyor. Sonuçlara bakılıyor.

Son yıllarda tahliye olaylarında 90 saniye kuralına uyuluyor. Ama en büyük problem, yolcuların yanlarına almaya çalıştıkları kabin bagajları. “Mal canın yongasıdır” diyen yolcular kabin bagajlarından ayrılamıyor. Tahliyelerde yolcu önce baş üstü bagaj kapağını açıyor. Bavulunu-çantasını indiriyor. Bavulunu sürükleyerek götürmek isteyenler, eli kolu dolu olanlarla koridorlar tıkanıyor. Arkadan gelen yolcular birbirini eziyor.

İkinci tıkanma, acil çıkış kapılarının önünde yaşanıyor. Özellikle kanat üzerindeki küçük acil çıkış kapılarından çantaları ile çıkmak isteyen yolcular akışı durduruyor.

YOLCULAR UYARILACAK

SHGM bu konuda havayollarının tahliye sırasında yanlarına kabin bagajlarını almamaları için yeni uyarılar oluşturulmasını istedi. Bu uyarılar, koltuk ceplerindeki acil durum kartlarından kalkış öncesinde oynatılan videolara daha dikkat çekici olarak eklenecek. Kabin memurları, tahliye sırasında çantasını almaya çalışan veya aldığı bagajını yanında taşıma isteğiyle hareket eden yolculara müdahale edecek. 

HER AN KARŞILAŞABİLİRSİNİZ

- Kalkışta veya inişte, hatta uçağınız hareket etmeden bile yaşanan acil bir durum sonrasında tahliye operasyonu başlayabilir.

- Kimi zaman uçağın bir tarafındaki yangın nedeniyle tek taraftan tahliye yapılabilir.

- Tahliye sırasında çıkış kapılarının önünde ‘slide’ olarak adlandırılan şişme botlar, yaralanmadan çıkmanızı sağlayacaktır.

- Bu konuda kabin memurları belirli aralıklarla eğitim alır. Kuralları uygulamalı olarak yeniden yaşar.

- Gece uçuşlarında kabin ışıkları herhangi bir tahliye sırasında gözlerinizin karanlığa alışması için kapatılır.

ACİL DURUMUN ALTIN KURALLARI

ÇIKIŞ KAPISI: Koltuğunuza oturduğunuzda size en yakın acil çıkış kapısının nerede olduğunu öğrenmekte fayda var. Bu konuda koltuk ceplerindeki acil durum kartlarından yararlanabilirsiniz.

SİVRİ OBJELER: Tahliyede üzerinizdeki kalem veya topuklu ayakkabılar kapıdan çıkarken ‘slide’a zarar verebilir. Ayrıca topuklu ayakkabı kabinde ilerlerken düşmenize, koridorun tıkanmasına neden olabilir.

SAKİN OLUN: Tahliye başladığında sakin hareket etmeniz hayatta kalma şansınızı artıracaktır. Uçak karanlık olabilir. Veya etrafı duman sarabilir. Yerdeki fosforlu işaretleri izleyin.

ÇANTANIZA DOKUNMAYIN: Sakın yanınıza çantanızı almaya veya baş üstü dolaplarını açmaya çalışmayın. Önce kendinizi kurtarın.

KAPIDA ZIPLAYIN: Acil çıkış kapısına ulaştınız. Burada birçok yolcu atlamakta tereddüt ediyor, kilitleniyor. Zıplayın ve kapıyı meşgul etmeden dışarı çıkın.

YARDIMCI OLUN: Tahliye sonrasında herhangi bir tehlike yoksa ve kendinizi iyi hissediyorsanız, diğer yolculara yardım etmeye çalışın.

Yazının devamı...

Küba’ya 699 dolara ‘aktarmasız’ uçun

1 Ocak 2017

İnternet arama motorlarında Türkiye’den Küba ile ilgili en çok sorulan soruların başında ‘THY Havana seferlerine ne zaman başlayacak’ artık cevap buldu. THY’nin Amerika kıtasındaki 16, toplamda da 295’inci uçuş noktası Küba’nın başkenti Havana oldu. Normalde aktarmalarla neredeyse 32 saatte ulaşılabilen Havana’ya artık 13 saatte duraksız gidebileceksiniz.

17 OCAK’A KADAR KAMPANYA

Türk Hava Yolları’nın ilk uçuş için düzenlediği kampanya ile ekonomi sınıfı, gidiş-dönüş, tüm vergiler dahil 699 dolardan başlayan fiyatlarla Havana’ya uçabilirsiniz. 17 Ocak 2017’ye kadar sürecek kampanyada satın alacağınız biletlerin son kullanım tarihi 20 Mart 2017.

HAVANA VE CARACAS

THY uzun süredir Küba’ya uçmayı planlıyordu. Ancak pazar araştırmaları, İstanbul-Havana hattının tek başına kârlı olmayacağını ortaya koyuyordu. Yaklaşık iki yıl süren uçuş izni, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Güney Amerika gezisinde çözüldü. Havana uçuşuna ayrıca Venezüella’nın başkenti Caracas bağlantısı da eklendi.

Ancak en büyük sorun, Küba’daki uçak yakıtı fiyatlarının yüksekliğiydi.

Küba uçak yakıtını Cezayir’den alıyor. Karşılığında doktorlarını gönderiyor. Okyanus aşıp gelen petrol nedeniyle yakıt fiyatları yüksek. THY kazanacağı parayı yakıtla Havana’da bırakmak yerine uçağını Caracas’a devam ettiriyor.

ÜÇ HAFTADA 12 BİN REZERVASYON

Uçuşların başlamasına 3 hafta kalıncaya kadar bürokratik işlemler tamamlanamadığı için Havana-Caracas hattında bilet satışı yapılamadı. Ama son 3 haftada 12 bin rezervasyon alınması, THY’yi umutlandırdı... Tüm bürokratik işlemler, THY’nin Miami, Bogota, Sao Paulo, Bordeaux gibi noktalarından gelen ve geçici olarak bölgede görev yapan müdür-şeflerin çabalarıyla aşıldı.  

HEM HAVANA HEM CARACAS

THY’nin seferleri salı, perşembe ve pazar günleri karşılıklı yapılıyor. Uçak saat 02.10’da hem Avrupa hem de bölge ülkelerinden topladığı transit yolcuları ile havalanıyor. Airbus A330-200 tipi uçağın Havana Jose Marti Havalimanı’na inişi 08.00. Aynı uçak saat 10.00’da havalanıp Caracas Simon Bolivar Uluslararası Havalimanı’na devam ediyor.

Havana-Caracas arası yaklaşık 2 saat sürüyor. Uçağın inişi yerel saatle 14.00’te. Burada yakıt alıp 15.30’da havalanan THY uçağı, ertesi gün saat 10.00’da Atatürk Havalimanı’na iniyor.

Yani Havana’dan dönüşte uçağa binip önce Caracas’a gidiyorsunuz. Deniz kenarında kurulan havalimanına indikten sonra uçakta bekliyorsunuz. İki saat sonra A330’la İstanbul’a gitmek üzere havalanıyorsunuz.

BUNLARA DİKKAT

- Küba’nın elektrik sistemi 110 Volt. ABD’de kullanılan priz adaptörü alın.

- Cep telefonundan internete GSM üzerinden bağlanamıyorsunuz. Büyük otellerde kablosuz bağlantı var. GSM konuşma ücretleri yüksek.

- Küba’da yabancıların kullandığı para birimi CUC, yaklaşık 1 Euro’ya eşit. Alışverişte Euro da kabul ediliyor. Dolar kurları ise daha düşük. Yanınıza Euro almanızda fayda var.

İSTANBUL-HAVANA KAÇ SAAT?

THY: Gidiş 13 saat 50 dakika, dönüş 16 saat 15 dakika.

AIR FRANCE: Gününe bağlı olarak 22 saat 10 dakikada
Paris aktarmalı uçabiliyorsunuz. Dönüş yolculuğu ise en hızlı 13 saat 25 dakika, en uzunu da 34 saat 15 dakika sürüyor.

AEROFLOT: Rus havayolları Aeroflot, Moskova aktarmalı gidişte toplam 18 saatte Havana’ya ulaşıyor. Dönüş yolculuğu ise 19 saat 15 dakika sürüyor.

KLM: Amsterdam aktarmalı gidiş 29 saat 55 dakika. Dönüş ise 13 saat 25 dakika sürüyor.

AIR EUROPE: İspanyol şirketle THY ortak uçuşu ile Madrid’e gidip oradan uçabilirsiniz. Gidiş 19 saat 5 dakika, dönüş 36 saat 50 dakika.

KÜBA HAVALİMANLARI TAV’A EMANET

Geleceğin en önemli turizm noktalarından biri olmaya aday Küba’da ne yazık ki havalimanları talebi karşılamaktan uzak. Aralarında TAV Havalimanları Holding’in de olduğu konsorsiyum geçen günlerde Havana’daki Jose Marti ile San Antonio de los Banos Havalimanı’yla ilgili geliştirme ve işletme konusunda iyi niyet anlaşması imzaladı. Bu anlaşma ile TAV Küba’da önemli bir yatırım yaparak hava ulaşımının gelişmesine katkıda bulunacak.

Yazının devamı...

Havayolları kabini sıkıştırıyor

17 Aralık 2016

ABD’de yapılan araştırmada uçakların ortalama yolcu kapasitesinin 142’ye yükseldiği ortaya çıktı. İki yıl önce uçak başına koltuk ortalaması 137’ydi. Bu sürede havayolu filolarına ortalamayı değiştirecek kadar farklı uçak modelleri girmedi. Ama şirketler gelirlerini artırmak için koltuk kapasitelerini yükseltme yoluna gitti. Yoğun rekabet nedeniyle bilet fiyatları geçmiş yıllara göre pek fazla artırılamıyor. Büyük havayolları, düşük maliyetli şirketlerin kısa-orta mesafeden sonra uzun menzile de girmeye başlamasıyla fiyat baskısını enselerinde hissediyor. Havayolları, konfordan kısıp bilet fiyatını aşağıya çekmenin yolunu arıyor. Bu konuda şirketlerin elini kolunu havacılık otoritelerinin sınırlamaları bağlıyor.

 

 

KAPASİTE NASIL ARTIRILIYOR?

 

İNCE KOLTUKLAR: Koltuk aralığından 3 santimetrelik feragat, tek koridorlu bir uçakta neredeyse iki sıra yani 12 koltuk daha eklenmesine olanak sunuyor. Şirketler ince tasarımlı koltuklar sayesinde diz mesafesinden kısmadan bunu yapabiliyor. Havayolu da o uçuşta cirosunu yüzde 7 gibi bir oranda yükseltebiliyor. Havacılıkta maksimum kâr marjının yüzde 5 olduğu düşünüldüğünde bu ciddi bir miktar.

 

KORİDOR DARALIYOR: Koltuk aralığı kadar koltuk eni de önemli. Ortalama kiloların arttığı günümüzde tasarımda koridordan çalınıyor. Koltuklara ekleniyor.

 

SIKIŞIK TUVALET: Giderek tuvalet alanları daralıyor. Tuvalet sayısı da en aza indiriliyor. Bazı düşük maliyetli havayolları uçakta ikramı sattığı için minimal mutfak seçiyor. Bu alanlar kabine ekleniyor.

 

Subhas Menon

 

SİNGAPUR A350 İLE UÇMAK İSTİYOR

 

Türkiye’de gelecek yıl 30’uncu yılını kutlamaya hazırlanan Singapur Havayolları, Singapur-İstanbul Atatürk Havalimanı uçuşlarında Airbus A350XWB uçaklarını kullanmayı planlıyor. Yaşanan zorluklara rağmen Türkiye’den memnun olduklarını söyleyen Avrupa’dan Sorumlu Başkan Yardımcısı Subhas Menon, “İstanbul bizim için çok önemli. Burada THY ile ortak uçuşlarımız başarı bir işbirliği olarak devam ediyor. Türkiye’ye yeni kabin konsepti sunduğumuz A350XWB ile uçmak istiyoruz. Bundan sonraki hedefimiz ise 3. Havalimanı’na iki katlı Airbus A380’le gelebilmek” dedi.

 

2017’DE KABİN YATIRIMI

 

Singapur Havayolları’nın 10 yıla yakın süredir A380 kullandığını belirten Menon, “Önümüzdeki yıl uçakları 10 yıllık bakıma alırken kabini de yenileyeceğiz. Yolcularımıza sürpriz yapmayı planlıyoruz. Dünyada ‘first class’ talebi düşüyor. Business’ta büyük bir artış var. Ekonomideyse yolcular farklı hizmetler bekliyor. Bu nedenle reklam yıldızlarına değil personele ve teknolojiye yatırım yapıyoruz” diyor.

 

GÖKYÜZÜNDE 17 SAAT

 

Toplam 65 adet A350XWB siparişi veren havayolu, geçen ekim ayı sonunda Singapur – San Francisco seferlerine başladı. Bu uçuşun dönüşü 16 saat 55 dakika sürüyor. Airbus’a ayrıca A350 ailesinin ultra uzun menzilli 900 modelinden de sipariş veren şirket, 2018’de 19 saat sürecek Singapur-New York seferlerine de başlayacak. Bu uçuş çift motorlu uçakla gerçekleştirilecek en uzun havayolu seferi olacak.

Yazının devamı...

Havalimanı stresine karşı ne yapmalı?

15 Aralık 2016

Uçağını bekleyen kadın yolcunun gözü, önünde oturan yolcunun okuduğu gazeteye takıldı. Kendi fotoğrafı manşette ‘Şüpheli kaçıyor’ başlığı verilmişti! Şaşkınlığıyla birlikte ‘Neler oluyor’ diye söylenmeye başladı. Sonra gözü haber kanalına takıldı. Ekranda aynı fotoğraf vardı. Spiker şüpheli yolcunun kaçtığını söylüyordu. Etrafındaki diğer yolcular ona bakmaya başlamıştı... Yüzü kızardı. İstemsiz olarak dudaklarından ‘Ben yapmadım’ sözleri çıkmaya başladı. Tabi ki bu bir kamera şakasıydı. Bir kozmetik şirketinin 2013’te hazırlayıp sosyal medya üzerinden ‘stres testi’ adıyla yayılan video, izlenme rekoru kırdı. Bu aynı zamanda insanların beklenmedik anlarda nasıl strese gireceklerini gösteren bir testti. Çekimlerin havalimanında yapılmasının nedeni, birçok kişinin uçuş beklerken stres oranının hızla yükselmesiydi...

 

HAVALİMANI STRESİ

 

Birçok yolcu, uçuş korkusu olmamasına rağmen havalimanında büyük stres yaşıyor. Uçağa geç kalmaktan korkuyor. Uzun sıralarda zaman kaybına dayanamıyor. Pasaport sıraları veya gümrükten geçerken stres katsayısı hızla tırmanıyor. Veya beklemediği anda yaşadığı rötar onu altüst ediyor. Ne yapacağını şaşırıyor. Elde olmayan nedenleri bir kenara bırakırsak alacağınız önlemler ile stresinizi yönetebilirsiniz.

 

NE YAPMALI

 

1. HAVALİMANINA ERKEN GİDİN: Stresi azaltmanın ilk yolu zaman yönetimi. Türkiye’de havayolları uçuştan iç hatlar için en az 1 saat, dış hatlar için de en az 3 saat önce gelmenizi istiyor. Ekstra 30 dakika hatta yoğun dönemlerde bir saat daha erken havalimanına gidin.

 

2.ELEKTRONİK CHECK-IN YAPIN: Uçuş öncesinde hem koltuğunuzu seçin hem de kargoya verilecek bavulunuz yoksa sıra beklememek için elektronik check-in işlemini yapın.

 

3. GÜVENLİK İÇİN HAZIR OLUN: Stres oranı, güvenlik noktalarına gelindiğinde en yükseğe çıkıyor. Kimliğinizi, pasaportunuzu elinize alın, çantanızdan çıkaracağınız dizüstü bilgisayar veya tabletinizi çantadan hazırlayın.

 

4. GÜN ORTASINI TERCİH EDİN: Havalimanlarının en yoğun saatleri sabah ve akşam. Gün ortasında daha az uçuş nedeniyle check-in kontuarlarında ve güvenlikte daha az sıra bekleyeceğinizi unutmayın.

 

5. HAZIRLIKLI OLUN: Havacılıkta bazen beklenmedik gelişmeler sizin havalimanında kalacağınız saatleri uzatabilir. Uzun bir rötarda okuyacağınız bir kitap zamanın su gibi akıp gitmesini sağlayabilir. Veya kulaklığınızı takıp cep telefonunuzdan şarkı dinleyebilirsiniz.

 

6. ÜCRETSIZ WIFI: Birçok havalimanında ücretsiz kablosuz internet bağlantısı veriliyor. WIFI bağlantısını yakalayıp internete zaman harcayabilirsiniz. Cep telefonunuzun bataryası hızla bitebilir. Bunun için yanınızdan şarj aletinizi ayırmayın.

 

7. NEREDE BEKLEYECEKSİNİZ: Hazırlıklardan biri de rötar olduğunda terminalde bekleyeceğiniz veya zaman harcayabileceğiniz noktaları belirlemek. Havalimanına gitmeden bunu yapabileceğiniz gibi uçağa binmeden önce de alışveriş yapacağınız mağazaları veya yemek yiyeceğiniz restoranı gözünüze kestirebilirsiniz.

 

8. SPOR YAPIN, STRESİ AZALTIN: Havalimanına gitmek için yola çıkmadan önce yapacağınız kısa bir spor gününüzün daha iyi geçmesini sağlayabilir. Veya havalimanında beklerken eğer terminal büyükse kısa yürüyüşler yapabilirsiniz. Son yıllarda havalimanında yoga giderek popüler hale geliyor. Hatta özel yoga noktaları açılıyor.

 

TERAPİ DOMUZU

 

ABD’deki birçok havalimanında ‘terapi köpekleri’ görev yapıyor. Günün belirli saatlerinde özel eğitimli köpekler bakıcılarıyla birlikte yolcular arasında dolaşıyor. Hatta terminal işletmecilerinin bu iş için kadrolu köpekleri bile var.

 

Birçok yolcu köpekleri seviyor. Onlarla oynuyor. Çocuklar köpeklere büyük ilgi gösteriyor. Dikkatleri hemen dağılıyor. Yapılan bilimsel araştırmalar terapi köpeklerinin stresi azaltmakta büyük bir katkıya sahip olduğuna dikkat çekiyor.

 

SAN FRANCISCO HAVALİMANI’NDA BİR İLK

 

San Francisco Havalimanı işletmecisi, köpeklerle birlikte kedi ve tavşan da kullanıyor. Ama bu hayvanlara geçen gün bir domuz katıldı. LiLou adı verilen dişi domuz, mavi tül etekliği ile terminalde dolaşmaya başladı. Plastik mini piyano da çalabilen domuz, yolcuların çıkardığı bazı sesleri de taklit edebiliyor. Müslüman yolcular domuza mesafeli. Ancak havalimanı yetkilileri ilgiden memnun.

Yazının devamı...

Havalimanı stresine karşı ne yapmalı?

12 Aralık 2016

Uçağını bekleyen kadın yolcunun gözü önünde oturan yolcunun okuduğu gazete takıldı. Kendi fotoğrafı manşette ‘Şüpheli kaçıyor’ başlığı ile verilmişti! Şaşkınlığı ile birlikte ‘Neler oluyor’ diye söylenmeye başladı. Sonra gözü haber kanalına takıldı. Ekranda aynı fotoğraf vardı. Spiker şüpheli yolcunun kaçtığını söylüyordu. Etrafındaki diğer yolcular ona bakmaya başlamıştı… Yüzü kızardı. İstemsiz olarak dudaklarından ‘Ben yapmadım’ sözleri çıkmaya başladı.

Tabi ki bu bir kamera şakasıydı. Bir kozmetik şirketinin 2013’te hazırlayıp sosyal medya üzerinden ‘stres testi’ adıyla yayılan video, izlenme rekoru kırdı. Bu aynı zamanda insanların beklenmedik anlarda nasıl strese gireceklerini gösteren bir testti. Çekimlerin havalimanında yapılmasının nedeni, birçok kişinin uçuş beklerken stres oranının hızla yükselmesiydi…

HAVALİMANI STRESİ

Birçok yolcunun uçuş korkusu olmamasına rağmen havalimanında büyük stres yaşıyor. Uçağa geç kalmaktan korkuyor. Uzun sıralarda zaman kaybına dayanamıyor. Pasaport sıraları veya gümrükten geçerken stres katsayısı hızla tırmanıyor. Veya beklemediği anda yaşadığı rötar onu altüst ediyor. Ne yapacağını şaşırıyor.
Elde olmayan nedenleri bir kenara alırsak alacağınız önlemler ile stresinizi yönetebilirsiniz.

NE YAPMALI
1. HAVALİMANINA ERKEN GELİN: Stresi azaltmanın ilk yolu zaman yönetimi. Türkiye’de havayolları uçuştan iç hatlar için en az 1 saat, dış hatlar için de en az 3 saat önce gelmenizi istiyor. Ekstra 30 dakika hatta yoğun dönemlerde bir saat daha erken havalimanına gelin.

2. ELEKTRONİK CHECK-IN YAPIN: Uçuş öncesinde hem koltuğunuzu seçin, hem de kargoya verilecek bavulunuz yoksa sıra beklememek için elektronik check-in işlemini yapın.

3. GÜVENLİK İÇİN HAZIR OLUN: Stres oranı, güvenlik noktalarına gelindiğinde en yükseğe çıkıyor. Kimliğinizi, pasaportunuzu elinize alın, çantanızdan çıkartacağınız dizüstü bilgisayar veya tabletinizi çantadan çıkartın.

4. GÜN ORTASINI TERCİH EDİN: Havalimanlarının en yoğun saatleri sabah ve akşam. Gün ortasında daha az uçuş nedeniyle check-in kontuarlarında ve güvenlikte daha az sıra bekleyeceğinizi unutmayın.

5. HAZIRLIKLI OLUN: Havacılıkta bazen beklenmedik gelişmeler sizin havalimanında kalacağınız saatleri uzatabilir. Uzun bir rötarda okuyacağınız bir kitap zamanın su gibi akıp gitmesini sağlayabilir. Veya kulaklığınızı takıp cep telefonunuzdan şarkı dinleyebilirsiniz.

6. ÜCRETSIZ WIFI: Birçok havalimanında ücretsiz kablosuz internet bağlantısı veriliyor. WIFI bağlantısını yakalayıp internete zaman harcayabilirsiniz. Cep telefonunuzun bataryasının hızla bitebilir. Bunun için yanınızdan şarj aletinizi ayırmayın.

7. NEREDE BEKLEYECEKSİNİZ: Hazırlıklardan biri de rötar olduğunda terminalde bekleyeceğiniz veya zaman harcayabileceğiniz noktaları belirlemek. Havalimanına gitmeden bunu yapabileceğiniz gibi uçağa binmeden önce de alışveriş yapacağınız mağazaları veya yemek yiyeceğiniz restoranı gözünüze kestirebilirsiniz.

8. SPOR YAPIN STRESİ AZALTIN: Havalimanına gitmek için yola çıkmadan önce yapacağınız kısa bir spor gününüzün daha iyi geçmesini sağlayabilir. Veya havalimanında beklerken eğer terminal büyükse kısa yürüyüşler yapabilirsiniz. Son yıllarda havalimanında yoga giderek popüler hale geliyor. Hatta özel yoga noktaları açılıyor.

Terapi domuzu

ABD’deki bir çok havalimanında ‘terapi köpekleri’ görev yapıyor. Günün belirli saatlerinde özel eğitimli köpekler bakıcıları ile birlikte yolcular arasında dolaşıyor. Hatta terminal işletmecilerinin bu iş için kadrolu köpekleri bile var.

Birçok yolcu köpekleri seviyor. Onlarla oynuyor. Çocuklar köpeklere büyük ilgi gösteriyor. Dikkatleri hemen dağılıyor. Yapılan bilimsel araştırmalar terapi köpeklerinin stresi azaltmakta büyük bir katkıya sahip olduğuna dikkat çekiyor.

SAN FRANCİSCO HAVALİMANI’NDA BİR İLK!

San Francisco Havalimanı işletmecisi, köpeklerle birlikte kedi ve tavşan da kullanıyor. Ama bu hayvanlara geçtiğimiz gün bir domuz katıldı. LiLou adı verilen dişi domuz, mavi tül etekliği ile terminalde dolaşmaya başladı. Plastik mini piyano da çalabilen domuz, yolcuların çıkardığı bazı sesleri de taklit edebiliyor. Müslüman yolcular domuza mesafeli. Ancak havalimanı yetkilileri ilgiden memnun.

Yazının devamı...

Biletler bedava mı olacak?

9 Aralık 2016

Kim bedava uçmak istemez ki? Düşünün havayolunun  internet sitesine girip rezervasyon yaptırır gibi bedavaya biletinizi ayırtıyorsunuz. Sonrasında uçuş tarihiniz gelince havalimanına gidiyorsunuz ve uçağa biniyorsunuz...

 

‘Ücretli uçak tuvaleti’, ‘Ayakta yolcu alımı’ gibi ilginç fikirleri ortaya atıp tartışılmasını sağlayan Ryanair’in patronu Michael O’Leary şimdi de ‘bedava bilet’ kavramıyla sektörü altüst etmeye hazırlanıyor. Londra’da gerçekleştirilen Havalimanı İşletmecileri Birliği’nin toplantısında konuşan O’Leary, 5 yıl içinde ciddi sayıda ‘bedava bilet’ vereceklerini iddia etti.

 

PEKİ NASIL PARA KAZANACAK?

 

Havayolu şirketleri bilet fiyatını çekebildiği kadar aşağıya indiriyor. Ama bir yandan da ekstra hizmetleri ücretli yapıyor. Yani bavulunuz ağır mı, cam kenarında mı oturmak istiyorsunuz veya uçakta ikram mı istiyorsunuz? Hemen ekstra ücretler devreye giriyor. Durum bazen öyle bir hal alıyor ki, bilet fiyatından daha fazla ek ücretlere ödüyorsunuz. Sadece düşük maliyetli değil artık tüm havayolları tarafından uygulanan bu politikaya yolcular da alışmış durumda.

 

RYANAİR’IN İLGİNÇ TAKTİĞİ

 

İrlanda merkezli havayolu son yıllarda özellikle Avrupa’da artan havalimanı vergilerine takmış durumda. Devletlerin fazla vergi aldığını iddia eden O’Leary, havalimanı işletmecilerine ‘birlikte para kazanalım’ diyor:

 

“Yolcuyu ben getiriyorum ama parayı havalimanı kazanıyor. Yolcu, uçağını beklerken alışveriş yapıyor. Restoranda yemek yiyor. Artık havalimanı işletmecileri, yolcudan terminalde kazandığı parayı havayolları ile paylaşmak zorunda...”

 

Şirket buradan elde edilecek gelirle uçaktaki bazı biletleri ‘ücretsiz’ hale getirmek istiyor. Bu durumun nasıl olacağı merakla bekleniyor.

 

GARANTİLİ YOLCU

 

Ryanair, 2015’te Hırvatistan’daki Zadar Havalimanı ile ilginç bir anlaşma yaptı. İki yılda Ryanair bölgeye gelen turist sayısını en az yüzde 20 artırma sözü verdi. Şirket, uygun fiyatlı uçuşlarla bölgede önemli bir hareketlilik oluşturacağını belirtti. Bunun karşılığında da 612 bin Euro’luk indirim aldı. Benzer anlaşmaları yapmak için bazı havalimanlarının Ryanair ile pazarlık ettiği de gelen haberler arasında.

 

YENİ PARA KAZANMA YOLU

 

Yapılan araştırmalar geçen yıl havayolu şirketlerinin bilet satışı dışında elde ettiği gelirin 59.2 milyar dolara ulaştığına dikkat çekiyor. Bu yıl için gelir hedefi 70 milyar dolar.

 

Sektör en çok parayı fazla bagajdan kazanıyor. Ek gelir cirosunun yüzde 30’unu fazla bagaj oluşturuyor.

 

 Fazla bagajı kabinde yapılan yiyecek-içecek satışı (yüzde 25) ve koltuk seçimi (yüzde 15) izliyor.

 

Havayolları ayrıca internet siteleri üzerinden biletle birlikte sattıkları araç kiralama, otel, sigorta gibi ek hizmetlerden de aldıkları gelirleri hızla artırıyor.

Yazının devamı...

Dünyanın en kısa kargo uçuşu

26 Kasım 2016

Dünyanın en kısa geniş gövdeli kargo uçuşunu DHL’nin önümüzdeki ocak ayında Almanya operasyonunun başına geçecek Türkiye Genel Müdürü Markus Reckling’den duyduğumda hemen katılmak istedim. Reckling ile birlikte şirketin Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Mustafa Tonguç’la Atatürk Havalimanı’nda buluştuk.

 

DHL’in kurduğu tesislerde, İstanbul’da Avrupa yakasından gelen kargolar ayrılıyor ve konteynerlere yerleştiriliyor. Gümrükleme işlemi yapılıyor. Güvenlik çok önemli. Tüm gönderiler x-ray cihazından geçiriliyor. Zaman zaman özel eğitimli köpekler kuşkulu kargoların peşine düşüyor.

 

 

DÖRT BACAKLI UÇUŞ

 

Kargo ile birlikte uçağa geçiyoruz. DHL adına bu seferleri MNG Havayolları gerçekleştiriyor. Kapasitenin yarısı DHL’in. Bu nedenle uçağın kuyruğu DHL’in sarı rengine boyanmış. TC-MCA tescilli A300-600, Airbus imalat hattından kargo uçağı olarak imal edilmiş. Kargo kapasitesi 49 ton.

 

Yükler büyük bir hızla uçağa yükleniyor. Uçuş ekibimiz Kaptan Pilotlar Tevfik Hancı ve Bahri Yıldız, İkinci Pilot Kazım Ceylan ile Yükleme Uzmanı Burak Çaylak’tan oluşuyor. Rota, Atatürk-Sabiha Gökçen, oradan da Almanya’da önce Leipzig’e yani DHL’in ana merkezine, sonrasında da Köln’e uzanıyor. Hedef, uçağın sabah 08.00’de Atatürk Havalimanı’na dönmesi. Toplam süre yerde geçen zamanla birlikte 11 saati buluyor.

 

Kapı kapatmamıza yakın Sabiha Gökçen’in yoğun kapasitesi nedeniyle 50 dakika rötar geliyor. Operasyon o kadar dakik planlanmış ki, yükler aktarma noktalarına indiğinde bu gecikmenin nasıl kapatılacağı hemen planlanıyor.

 

 

NEDEN GEÇ KALIYORUZ

 

Kalkış için beklerken aklıma Sabiha Gökçen’in durumu geliyor. Paralel pist için çok geç kalındı. “Mevcut pistte uçakların teker koyduktan sonra daha çabuk çıkıp trafik akışını rahatlatacakları ‘hızlı taksi yolları’ niye yıllar önce yapılmadı” sorusu aklımda dolaşıyor. Bu plansızlığın cefasını yolcular rötarla, ihracatçı geciken kargosuyla çekiyor. Kargo kapımızı kapattık. Push back aracının hava trafik kontrol merkezinden gelecek talimatla bizi geri geri itiyor. En kısa seferimiz başlıyor. Motor çalıştırma derken pist başına doğru ilerliyoruz. Kalkışta iki numarayız.

 

 

ALÇAKTAN İSTANBUL MANZARASI

 

A300-600 giderek hızlanıyor. Pistin ortasından kesiliyoruz. Tatlı bir açıyla kuzeye doğru seyir yüksekliğimiz olan 6 bin feet yani 2 bin metreye hemen tırmanıyoruz. Hemen sağa dönüp Boğaz’a doğru ilerliyoruz. İstanbul havadan gece de güzel. Kalkıştan kısa bir süre sonra uçağımız Sabiha Gökçen Havalimanı üzerine geliyor. Kontrolör bizi Marmara Denizi’ne doğru döndürüyor. Adaları geçtikten sonra pisti karşılıyoruz. Hızımız kademeli olarak düşüyor ve iniş takımlarını açıyoruz. Artık iniş sırası bizde.

 

Yan rüzgâr hamleli vurup uçağımızı pist dışına itmeye çalışsa da A300-600  06/24 pistine oturuyor. Yolcu terminali solumuzda, kargo ise sağda. Kargo terminaline dönmek için taksi yolu tam pistin ortasına yapılmış. Yani koca uçağın pistin tam ortasında yavaşlaması ve 90 derece dik inşa edilen taksi yolundan çıkması için neredeyse tam durması gerekiyor. Tabii ki uçağımız durmuyor. Pist sonuna kadar devam ediyoruz. Sola dönüp aradan geçiş için yine sıra bekliyoruz. İki uçağın inmesini, birinin de kalkmasını bekleyip yeniden pisti aşıp karşıya ulaşıyoruz. Apronda buradan alınacak kargo bizi bekliyor. Ekiple vedalaşıp uçaktan iniyoruz. Onların önünde ise 3 bacak uçuş daha var.

 

 

DÜNYANIN EN KISA UÇUŞLARI

 

1. Westray - Papa Westray, İskoçya: İki nokta arasındaki mesafe 2,7 km ve uçuş süresi 47 saniye.

 

 2. Caye Chapel - Caye Caulker, Karayipler: 3,9 kilometrelik mesafedeki seferi Maya Island Air şirketi 2 dakikada gerçekleştiriyor.

 

3. Karpathos - Kasos, Yunanistan: On İki Adalar’ın bu iki adası arasındaki mesafe 19,3 kilometre. Olympic havayolu şirketi bu seferi yaklaşık 5 dakikada gerçekleştiriyordu.

 

4. Connemara - Inishmaan, İrlanda: Mesafe 16 km, süre 6 dakika.

 

5. St. Gallen-Altenrhein (İsviçre) – Friedrichshafen (Almanya): Feribotla 1.5 saat süren yolculuk, uçakla 8 dakikaya indirildi.

 

5 YILDA 100 MİLYON EURO

 

DHL, Sabiha Gökçen Havalimanı’ndan üç yıldır operasyon yapıyor. Böylelikle İzmit ve Bursa’daki müşterilerine daha iyi hizmet veriyor. Hızlı paket kargo taşıyıcıları için en önemli kural, geç alınan gönderinin bir sonraki güne kalmadan hemen gideceği yere ulaştırılması. 2020’ye kadar Türkiye planında 100 milyon Euro’luk yatırım hedefleyen şirket, Üçüncü Havalimanı’nda da mevcut kapasitesini beşe katlayacak.

Yazının devamı...