"Ahmet Karabıyık" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Ahmet Karabıyık" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Ahmet Karabıyık

Ahmet Karabıyık

Gülşen Hanım’ın vergi soruları

15 Ağustos 2018

2018’de (yıllık) 24 bin lira kira geliri elde edildiğinde, 2019’un mart ayında gelir vergisi beyannamesi verilmesi gerekecek. Yıllık kira gelirinden; öncelikle 4 bin 400 lira istisna düşülecek. Sonra götürü gider de (yüzde 15) dikkate alınarak vergi (2.592 lira)  hesaplanacak. (2018’de yıl boyunca toplamda 4.400 liraya kadar konut kirası elde edenler beyanname vermeyecek. Dolayısıyla vergi de ödemeyecekler.)

‘Belgesiz’ götürü gider yöntemi yerine ‘belgeli’ gerçek gider yöntemi de seçilebilir... Eğer yüzde 15 götürü gider tutarı (24.000-4.400=19.600*0,15=) 2.940 liradan daha fazla belgeli gerçek gider varsa gerçek gider yöntemiyle daha az vergi hesaplanacaktır. (Kredi faizi, amortisman gideri, emlak vergisi, onarım, yönetim gideri gibi gerçek giderler GVK Md. 74’de sayılmıştır.)

Gülşen Hanım’ın emlak vergisi hakkında da bir sorusu var: “Komşularımdan emlak vergisi ödemeyenler var. Belediye’ye dilekçe veren emekliler emlak vergisinden muaf oluyorlarmış... Ben de emekliyim, dilekçe verirsem emlak vergisi ödemeyecek miyim?”

Gülşen Hanım emekli de olsa birden fazla konutu olduğu için emlak vergisi avantajından yararlanamıyor. Ayrıca emekli maaşı dışında başka geliri (kira geliri) olan emekliler de vergi avantajından yararlanamıyor. 200 m2’yi geçmeyen tek konutu olan;  1-Ev hanımları ve işsizler, 2- Emekliler 3- Engelliler, 4- Gaziler, 5-Şehitlerin dul ve yetimleri sıfır oranlı emlak vergisi avantajından yararlanabiliyor. Bu kişiler ilgili belediyelere başvurarak sıfır oranlı emlak vergisi avantajından yararlanabiliyor.  

Emlak vergisi mükellefleri; konutun emlak vergi değeri üzerinden binde 1 oranında (büyükşehirlerde binde 2) her yıl iki taksitle (Mayıs ve kasım aylarının sonuna kadar) ilgili belediyelere ödeme yapmakta. 

EMLAK VERGİSİNDE YAZLIK FARKIBodrum, Çeşme, Altınoluk, Silivri, Şile... Bu ilçelerde veya şu an sayamadığımız gözde yazlık yerlerinde yılın 12 ayı oturmayı tercih edenlerin sayısı her geçen gün artıyor...

Tek konut sahibi olunduğu durumda emlak vergisi avantajı tanınmışken normalde yazlıklar için bu avantaj uygulanmıyor ve emlak vergisi mülk sahibinden tahsil ediliyor. Ancak eğer yazlıkta daimi (12 ay) oturuluyorsa, yaz-kış ikamet ediliyorsa bu durumda (diğer şartları taşıyan mülk sahipleri için)  emlak vergisi ödeme yükümlüğü kalkıyor.

Belediyelerin; vergi avantajını uygulamak için, mükelleflerden bildirim (beyan ve taahhüt) dışında başkaca bir belge istememeleri de gerekiyor.

Yazının devamı...

Vergi barışı için son günler

8 Ağustos 2018

Şahsen gelir vergisi mükellefi olanlar için de, şirketler için de 2013’den, 2017’ye geçmiş beş yılın kazançlarına dair vergi incelemesi yapılmayacağının güvencesi verilip 7143 sayılı yasa ile barış çağrısı yapılıyor. Karşılığında da o yıllara dair beyan edilen matrahların artırılarak, artırılan matrahlar üzerinden peşin veya taksitle vergi ödenmesi isteniyor.  Eğer o yıllarda hiç beyan verilmemişse veya beyanlarda gelir-matrah yer almamışsa bu kez asgari (en az) matrahlar üzerinden vergi ödenmesi gerekecek.

 Barış imzalamak isteyenlerin Maliye’ye başvurmak için süreleri de azaldı artık. Ay sonunda (31 Ağustos) süre doluyor. Önümüzdeki hafta sonu dokuz günlük bayram tatili başlıyor... Tatil dönüşünden (27 Ağustos Pazartesi) sonra 30 Ağustos Zafer Bayramı da dikkate alındığında, aslında matrah arttırımı süresinin oldukça azaldığı görülüyor

Dolayısıyla vergi mükelleflerinin bir an önce hesaplamalarını tamamlayıp, peşin veya taksitli seçeneğe göre son günler yaklaşmadan başvurularını sonuçlandırmaları yerinde olacaktır.

 Şahıs veya şirket olarak faaliyet gösteren işletmeler için ve kira geliri, gayrimenkul satış değer artış kazancı, menkul sermaye iradı gibi gelir elde edip barıştan faydalanmak isteyenler için barışın koşullarını, kritik konularını hatırlayalım...

Hangi yıl için ne kadar artırım yapılacak? 

Matrah artırım oranları; daha eski dönemlerden, güncele yaklaştıkça azalıyor. 2013 için yüzde 35, 2014 için yüzde 30, 2015 için yüzde 25, 2016 için yüzde 20 ve 2017 için yüzde 15 oranında şirketler kurumlar vergisi matrahlarını, şahıslar gelir vergisi matrahlarını artırmaları gerekiyor.

 Hiç beyan verilmemiş veya kazanç-matrah beyan edilmemişse mükellef

Yazının devamı...

Genç girişimci vergi de ödemiyor, prim de

1 Ağustos 2018

Yeni işyeri açan genç girişimciler, 75 bin liraya kadar kazançları üzerinden gelir vergisi (GV) ödemiyor. 75 bin lirayı aşan kazanç varsa da, aşan kısımdan vergi alınıyor. Yeni düzenlemeyle (7143 sayılı yasa md.22) Bağ-Kur primi için de avantaj sağlandı. 1 Haziran 2018’den itibaren işyeri açan 29 yaşını doldurmamış genç girişimciler bir yıl boyunca Bağ-Kur primi de ödemeyecek. Henüz yolun başında olan genç girişimciler için ciddi avantajlar sağlayan Gelir Vergisi ve Bağ-Kur prim teşviklerinin diğer koşullarına da sırasıyla göz atalım...

GELİR VERGİSİ TEŞVİKİYeni açılacak işyerinin hangi sektörde faaliyet göstereceği farketmiyor. İşletme, cafe de olabilir, market de, lokanta da. Avukat da olabilir, mimar da, doktor da, eczacı da. 29 yaşını doldurmamış olan, ‘yeni bir işyeri’ açan, ‘ilk defa vergi mükellefiyeti tesis ettiren’ genç girişimcinin yıllık kazancının 75 bin liraya kadarından vergi istenmiyor. Aşıyorsa aşan kısmının vergisi isteniyor. Ve bu avantajdan üç yıl boyunca da yararlanılabiliyor... (GVK Mükerrer 20.nci madde)

 Teşvikten yararlanmak isteyen diğer alanlardaki genç girişimcilerin de şirket olarak (anonim veya limited) değil, şahsen faaliyet göstermeleri gerekiyor. Anonim ve limited şirketler Kurumlar Vergisi mükellefi olduğundan ‘Genç Girişimciye GV Teşvikinden’ yararlanamıyor. Kollektif şirket ve adi ortaklıkta; ortaklar bizzat gelir vergisi mükellefi olduklarından teşvikten yararlanabilirler. 

100 bin lira kazanç örneği üzerinden teşvikin sağlayacağı vergi avantajının matematiğini de örnekleyelim... Her ikisi de 2018’de 100 bin lira kazanç sağlayacak iki işletmeden; teşvikten yararlanmayan 25 bin 480 lira GV ödeyecekken, teşvikten yararlanan ise 4 bin 260 lira GV ödeyecek. Dolayısıyla teşvikin genç girişimciye sağlayacağı vergi avantajı (100 bin lira kazanç için) 21 bin 220 lira oluyor.  (2018’de elde edilecek gelir, 2019 Mart’da beyan edilecek.)

Yeni işyeri açan genç girişimcilere (Ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle) sağlanan vergi avantajının uygulamaya yönelik tebliğde (292 seri no’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği) belirtilen diğer koşulları da şöyle:

- İşe başlamanın kanuni süresi içinde bildirilmiş olması,

- Kendi işinde bilfiil çalışılması veya işin kendisi tarafından sevk ve idare edilmesi, (Çırak, kalfa veya yardımcı işçi çalıştırmak ya da seyahat, hastalık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak işinde bilfiil çalışmamak bu şartı ihlal etmiyor.),

- Faaliyetin adi ortaklık veya şahıs şirketi bünyesinde yapılması hâlinde tüm ortakların işe başlama tarihi itibarıyla diğer şartları taşıması,

Yazının devamı...

Evden çalışmanın püf noktaları

25 Temmuz 2018

Nedeni de belli... Tatilde de olsa; akıllı telefonundan, bilgisayarından e-posta kutusuna, mesajlarına bakmak zorunda kalıyorlar... Yılın sayılı birkaç tatil gününde de olsa, işinden tam olarak kopamıyorlar... Uzaktan takip etmek zorunda hissediyorlar geride kalan işleri...

Tatil dışında da; işlerini uzaktan takip edenler var... Hatta takipten de öte işlerini bizzat uzaktan yürütenler de var... Tatil dışı normal zamanlarda da iş yeriyle fiziki bağını tamamen (veya belirli günlerde) koparanların sayısı her geçen gün artıyor. Yazılımcılar, mimarlar, hukukçular, mali müşavirler, farklı alanlarda danışmanlık hizmeti verenler gibi...

Uzaktan-evden çalışmanın, patron için de, çalışan için de yasal boyutu da var tabii ki... Gerek vergi mevzuatı yönünden gerek iş mevzuatı yönünden...

Yaygın kullanımıyla ‘home ofis’ çalışmanın iş mevzuatı ve vergi mevzuatı yönünden, merak edilen kritik noktalarına birlikte göz atalım...

İŞ YASASI AÇISINDANUzaktan çalışma: ‘Evden Çalışma’ İş Yasası’nda ‘Uzaktan çalışma’ olarak adlandırılıyor. (Md.14)  Yasada; ‘İşçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir’ şeklinde tanımlanıyor.  

İş sözleşmesi: Uzaktan çalışanın iş sözleşmesinde; işin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümler yer almak zorunda.

Farklı işlem yapılamaz: Uzaktan çalışmada işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamıyor.

İş güvenliği:

Yazının devamı...

Vergisiz varlık barışı için son günler

18 Temmuz 2018

Normalde varlıkların değeri üzerinden yüzde 2 oranında ‘barış vergisi’ ödenmesi gerekiyor. Ay sonuna kadar (31 Temmuz’a kadar) başvuru yapanlar vergi ödemeden barış imzalayabilecek. 30 Kasım’a kadar başvuranların yüzde 2 oranında vergi ödemesi de gerekecek.

Varlık barışı ile genel olarak ‘kayıt dışı varlıkların ekonomiye kazandırılması amaçlanıyor ve varlıklarını beyan edenlere-getirenlere herhangi bir vergi incelemesi yapılmayacağı güvencesi’ sağlanıyor.

VARLIK TÜRLERİVarlık barışı kapsamında; yurtdışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ülkeye getirilebiliyor. Türkiye’deki banka veya aracı kuruma bildirilen söz konusu varlıkları gerçek ve tüzel kişiler serbestçe tasarruf edebilecekler.

Bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren üç ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya Türkiye’deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi de gerekiyor.

Vergi ödemeden varlık barışından yararlanmak için, yurt dışındaki varlıkların Türkiye’ye 31 Temmuz 2018’e kadar transferi gerekiyor. (Fiziki olarak Türkiye’ye getirilmesi veya aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi mümkün olmayan menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının aracı kurumlara bildirilmesi yeterli görülüyor.)

İşletmeler için; varlıklar, en geç 30 Kasım 2018 tarihine kadar kredilerin kapatılmasında da kullanılabiliyor. Bu takdirde, defter kayıtlarından düşülmesi kaydıyla, borcun ödenmesinde kullanılan varlıklar için Türkiye’ye getirilme şartı aranmaksızın varlık barışı hükümlerinden yararlanılabiliyor. Yurtiçinde; (yurtdışı için sayılan varlıklara ilaveten) taşınmazlar da barış kapsamına dâhil edilebiliyor. Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlar varlık barışı kapsamında değerlendirilebiliyor. Vergi ödemeden varlık barışından yararlanmak için, yurt içindeki varlıkların 31 Temmuz 2018’e kadar vergi dairesine beyanı gerekiyor.

Başvuruda bulunanlar için; varlığın geçmişte belli bir tarih itibariyle var olduğunu ispat etme zorunluluğu da bulunmuyor. Belirtilen süre içinde varlığın yurda getirilmesi veya kayda alınması koşulunun sağlanması yeterli görülüyor.

Yurtdışı varlıklar için Türkiye’deki

Yazının devamı...

10 milyon dolarlık tatilin vergisi var mı?

11 Temmuz 2018

İSTANBUL’UN en lüks 10 otelinin de aralarında bulunduğu çok sayıda otelde yerleri hazır... Cömert patronları; masraflar için 10 milyon dolarlık bütçe ayırmış. Ayrıca çalışanlara 1 milyon dolar da harçlık dağıtılacakmış.

Türsab Başkanı Firuz Bağlıkaya; 11-18 Temmuz tarihleri arasında gerçekleşecek organizasyona kendilerinin de katkı verdiğini belirterek, gelen turistlerin İstanbul Boğazı’nı teknelerle gezeceğini, bunun dışında Ayasofya Müzesi ve Topkapı Sarayı başta olmak üzere İstanbul’daki saray ve müzeleri ziyaret edeceğini, eğlence gecelerinde Türk yemeklerinin de tadına bakacağını söylemiş.

Misafirlere iyi eğlenceler, turizmcilere de bol kazançlar dileyelim. Diğer yandan çalışanlara sunulan tatil paketinin gözden kaçırılmaması gereken bir de “yasal yükümlülükler” tarafı var. İşverenler için kritik olan yasal yükümlülükler kısmına da bir göz atalım. Tabii ki Türk mevzuatı açısından...
Türkiye’de de şirketler çalışanlarına motivasyon ve ödüllendirme amaçlı cazip hediyeler sunulabiliyor. Çalışanlarına nakit prim, ikramiye gibi ödemeler yapmak yerine veya bunlara ilaveten tatil paketi sunmak gibi... Bu tip ödüllendirmeler için mevzuattaki kritik konular neler, şimdi sırasıyla ele alalım.

Yazının devamı...

Yılın ikinci yarısında maaşlar ne kadar azalacak?

4 Temmuz 2018

Geçmiş altı ay için; çalışanlar, net maaşlarındaki değişimi her ay itibariyle banka hesaplarında zaten görmüşlerdi... Peki, gelecek altı ayda net maaşlar ne kadar azalacak? Birçok çalışan için en önemli soru bu. Aile bütçesinin belki de tek gelir kalemi olan net maaşa göre, tüm harcamalar yapılacak...

Brüt ücret üzerinden maaşları hesaplanan çalışanlar için; yılın başında kesinti yapılan vergi tutarı ilerleyen aylarda artıyor. Önümüzdeki altı ay için; maaştan kesilen gelir vergisi tutarı ne kadar artacaksa, net ücret de aynı tutarda azalacak...

Örneğin; 3 bin 500 lira brüt ücreti olan bir çalışan, ocak net maaşı olarak 2 bin 654 lirayı banka hesabında görmüşken, mayıs da 2 bin 650 lirayı, haziran da ise 2 bin 505 lirayı hesabında gördü... Önümüzdeki beş ay boyunca da her ay 2 bin 505 lira olarak net maaş hesaplanacakken aralık ayına gelindiğinde ise net maaş olarak bankaya 2.386 lira yatırılacak. (TABLO I)


Yazının devamı...

Konut ve işyeri tapuda arsa olarak görünüyorsa

27 Haziran 2018

“Konut olsun, işyeri olsun, eğer gayrimenkulün tapu ve belediye kayıtlarında görünen durumu ile fiili durumu arasında uyumsuzluk varsa bunu giderelim.” Binanın; emlak vergi (arsa) değeri ile yapının yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden, konut için yüzde 3, işyeri için yüzde 5 ödeme yapan vatandaşlar ‘Yapı Kayıt Belgesi’ alarak taşınmazını kaçak durumundan kurtarabilecek. 

Uygulamaya yönelik tebliğ de çıktı. (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 6 Haziran 2018 tarihli tebliği) Konutu veya işyeri için resmi “Yapı Kayıt Belgesi” almak isteyenler 31 Ekim 2018 tarihine kadar başvurularını yapıp, 31 Aralık 2018’e kadar da barışın bedelini ödemeleri gerekiyor.  Başvurular; Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine yapılabildiği gibi e-devletten de başvurulabiliyor. Yapı Kayıt Belgesi bedeli; Emlak vergisine esas arsa değeri ve yapının yaklaşık maliyet değerinin toplamı üzerinden yüzde 3 veya yüzde 5 oranında hesaplanacak.

Mülklerin; tapuda görünen durumu ile fili durumu arasındaki farklar (uyumsuzluklar) yalnız imar mevzuatını ilgilendirmiyor. Vergi mevzuatı açısından da ‘kayıtlarla fiili durum arasındaki uyumsuzluklar’ önemli olabiliyor... Özellikle taşınmazın satışı söz konusuysa...

Malum, gayrimenkullerde vergisiz satış (kazanç) için alım (edinim) tarihinin üzerinden beş yıl geçmesi gerekiyor... Ancak; mülkün tapuda görünen alım tarihi ile fiilen teslim alınan tarih arasında farklılık varsa “beş yılın hesabı hangi tarihten başlayacak” tereddütü yaşanabiliyor. Fiilen daha önce teslim alınmış olsa dahi, tapuda tescili daha ileriki bir tarih de olabiliyor. İşte bu durumda vergisiz satış için “mülkün tapuda görünen tescil tarihi mi, fiili kullanım tarihi mi esas alınacak?” sorusunun cevabı oldukça kritik hale geliyor.

Önce genel kuralları hatırlayalım... Normalde taşınmazın alış değeri ile satış değeri arasında kazanç oluştuğunda bu kazanç üzerinden de vergi hesaplanır. Ancak Gelir Vergisi (GV) Kanunu’na göre alış tarihinin üzerinden beş tam yıl geçtikten sonra taşınmaz satıldığında ne kadar kazanç elde edilirse edilsin vergi ödenmiyor. (GVK Mükerrer Md. 80/6)

Beş yıldan önce evini-işyerini satıp vergi hesaplamak zorunda olan kişiler için şu iki ayrıntıyı da hatırlatalım. Elde edilen kazancı; önce enflasyondan arındıracaklar ayrıca 12 bin lira istisnayı düşecekler, sonrasında vergi hesaplayacaklar. (Enflasyondan arındırmak için alış ve satış tarihleri arasındaki sürede, ÜFE endeksindeki artış oranının yüzde 10 veya üzerinde olması gerekiyor.) Vergi oranı; kazancın büyüklüğüne göre, yüzde 15’den başlayıp yüzde 20, yüzde 27 ve yüzde 35’e kadar çıkabiliyor.

Şimdi tekrar ‘5 yıllık sürenin ne zaman başladığı’ sorusuna dönersek... Taşınmazlarda; normalde ilk alım (iktisap-edinim) tarihi olarak, ‘gayrimenkulün tapuya tescil edildiği tarih’ dikkate alınır... Ancak eğer tapuya tescil tarihinden önce gayrimenkul fiilen kullanılmaya başlanmışsa (oturum başlamışsa) ‘fiili kullanım tarihi’ dikkate alınabilir.

KENTSEL DÖNÜŞÜMDE 5 YILLIK SÜRE SIFIRLANIYOR

Yazının devamı...