"Ahmet Karabıyık" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Ahmet Karabıyık" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Ahmet Karabıyık

Ahmet Karabıyık

6 bin lira maaşa 14 bin lira mesai neden olmaz?

11 Nisan 2018

Aylık maaşı: 6 bin lira. Aylık aldığı mesai ücreti 14 bin lira. İki yılda toplam aldığı fazla mesai ücreti: 336 bin lira. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaşandığı belirtilen olayı DHA ‘nın haberinde okudum...

Hakikaten enteresan, maaşın iki katından daha yüksek tutarda fahiş bir ‘fazla mesai ücreti’... ‘Matematiksel olarak ve hukuken nasıl bu kadar mesai ödenmiş?’ sorgulanması gerekir evet... Ama öncelikle “fiziksel olarak ne kadar mümkün bir çalışanın bu kadar çok fazla mesai yapması?” sorusunun cevaplanması gerekir... İşe gidiş gelişte yolda geçen süre, yemek arası da dâhil olduğunda, en az 9- 10 saat normal mesai sürer zaten. Günün kalan 14 saatinde ilaveten kaç saat çalışılabilir ki? (Aylık maaşa; 14 bin lira ilave mesai ücreti için, normal mesai- fazla mesai- yine normal mesai şeklinde döngünün ayın çoğunluğunda neredeyse kesintisiz sürmesi gerekir.)

Haberin ilk çıkmasından sonra; muhataplarından açıklamalar da geldi. Mesai ödenen makam şoförü Hüseyin İnce, “2 yıl boyunca aldığım ek mesai, ayda ortalama 2.770 lira, toplam 66 bin 500 lira.” derken, mesainin ödendiği dönemdeki görevi Elektrik İdaresi Genel Müdürü olan Gürcan Erdoğan makam şoförüne yapılan ödemeler için “Bu fazla mesai, mesai dışında şoförlük ve benimle birlikte arızaları gidermek için çalışmasından kaynaklanıyor. 2 yılda verilen ek mesai söylendiği gibi 336 bin lira değil, 64 bin 500 lira” demiş.

Geçen yıl KKTC’de toplamda 120 milyon lira ek mesai ödendiğini ve adeta ikinci bir iş gibi gelir kapısı olduğunu belirten Maliye Bakanlığı’da mesailerin sorgulanması gerektiğini belirtmiş.

Ayrıca KKTC Başbakanlık Denetleme Kurulu’da, konuyla ilgili inceleme başlatmış. Belli ki, bu konu her yönüyle KKTC’de bir süre daha tartışılacak...

Fazla mesai koşulları Türkiye’de de sık tartışılan bir konu... En çok merak edilen sorular da şunlar... İş mevzuatına göre fazla mesainin koşulları neler? Fazla mesai için ödenen ücret nasıl hesaplanıyor? Çalışanlar en fazla kaç saat fazla mesai yapabilir, bir saat sınırı var mı? Çalışandan fazla mesai için yazılı onay alınması gerekiyor mu? Bu soruların cevaplarına göz atalım biz şimdi...

k İş Yasası’na göre çalışanın öncelikle haftalık 45 saati doldurması gerekiyor. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar ‘fazla çalışma’ sayılıyor.

k Fazla mesainin sınırı da var, işverenler çalışanlarına kısıtlı olarak fazla mesai yaptırabiliyor...

Yazının devamı...

Tatlıtuğ’dan sonra Şıkel de muhasebeciden şikâyetçi

4 Nisan 2018

10 Ocak tarihindeki yazımda da bahsetmiştim. Serbest muhasebeci mali müşavirlerin (SMMM) parayı alıp vergi ödememesi bir yana, müşterilerinden ‘emanet para’ alması dahi yasak... ( TÜRMOB’un, Mecburi Meslek Kararlarına İlişkin 26.1.1996 Tarih ve 22535 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Genelgesi)

Diğer yandan alınan paranın dolandırıcılık amacıyla kullanılması veya alınan emanetin amacı dışında kullanılması ise çok daha ağır sonuçlar doğuracaktır. O konuda da meslek mevzuatında düzenlemeler mevcut... Mesleki faaliyetten alıkoyma ve meslekten çıkarmaya varabilecek, Disiplin Yönetmeliği’nin (31.10.2000 Tarih ve 24216 Sayılı Resmi Gazete) ağır yaptırımları da devreye girecektir.

Geçen hafta da, Çağla Şıkel muhasebecisinden şikayetini dile getirdi. Ve ilginç olan, şikayetçi olunan muhasebeci aynı kişi... Kıvanç’da aynı muhasebeciden (E.D.) şikayetçi olmuştu.

Bu arada Çağla Şıkel’in durumu çok daha kritik... Çünkü yalnız maddi kaybı söz konusu değil, aynı zamanda kendisine vergi cezası da kesilmiş ve hürriyeti bağlayıcı cezaya (hapis)  neden olacak bir dava da açılmış... 

Olayın basında yer alması sonrasında Çağla Şıkel yazılı açıklama da yaptı... Özet olarak; eski muhasebecisinin kendisinden habersiz olarak ‘bazı faturaları muhasebe hesaplarına kaydettiğini, bu faturalarla vergi borcunu azalttığını, aradaki farkı da zimmetine geçirdiğini’ belirtiyor. 

Çağla Şıkel ayrıca bu durumun ‘Vergi Müfettişleri tarafından da İnceleme Raporları ile tespit olunduğunu’ ve “Bu işlemin benim bilgim dışında gerçekleşmesinden, suç işleme kastımın bulunmamasından ceza davasının da beraatle sonuçlanacağı inancındayım” diyor.

Dileriz yargılama sonucu konu, kısa sürede açıklığa kavuşur...

HANGİ ÖNLEMLER ALINIR

Yazının devamı...

Beyanname vermek için son günler

28 Mart 2018

25 Mart, pazar gününe denk geldiğinden, süre 26 Mart’a (geçen pazartesiye) uzamıştı. Halen beyannamesini vermemiş olanlara bir hafta daha ek süre tanındı, önümüzdeki pazartesi (2 Nisan) mesai bitimine kadar beyanname verilebilecek. (23.03.2018 tarihli Vergi Usul Kanunu Sirküleri/101) Elektronik ortamda beyanname verecek mükellefler, beyannamelerini pazartesi gün sonuna kadar iletebilecekler.

Maliye teknolojiyi en iyi kullanan kurumlardan. Geçen yıl elde edilen gelirler, daha yıl bitmeden Maliye’nin (elektronik) hafızasına zaten akmıştı. Banka kanalıyla yapılan kira ve satış işlemlerinden, tapuda gerçekleşen satışlardan Maliye otomatik haberdar oluyor. İlaveten elektrik, doğal gaz, su abonelikleri gibi bilgileri de kimlik numarası bazında edinebiliyor.

Dolayısıyla beyana tabi geliri olup da beyanname verilmemişse bunu tespit etmek Maliye için oldukça kolaylaştı...

Gerek kira gelirlerinin, gerek gayrimenkul satış kazançlarının ve diğer beyana tabi kazançların mükelleflerce bizzat Maliye’ye bildirilmesi önemli... Beyanname verilmediğinin tespiti halinde, ödenecek vergi aylık yüzde 1,40 oranında gecikme faiziyle tahsil ediliyor, ilaveten bir kat vergi cezası da kesiliyor.

Beyana tabi geliri olup henüz beyanda bulunamayanlar için kritik konuları, beyan döneminin bu son günlerinde hatırlatmak yararlı olacaktır.

KONUT KİRA GELİRLERİ

2017’de yıl boyunca 3.900 liraya kadar konut kirası elde edenler beyanname vermeyecek. 3.900 liranın üstünde konut kira geliri olanlar verecekleri beyannamelerinde bu istisnayı ve gerçek giderlerini veya götürü gideri (yüzde 15) düşerek hesaplama yapacaklar. Ayrıca varsa Gelir Vergisi Yasası’nın 89. maddesinde yazılı olan ve ödenecek vergiyi azaltabilecek olan indirimleri de (özel sigorta prim ve katkı payları, bağış ve yardımlar,  eğitim ve sağlık harcamaları) hesaplamada (gösterilen sınırlar çerçevesinde gelirlerinden düşerek) dikkate alabilecekler.

İŞYERİ KİRA GELİRLERİ

Yazının devamı...

Gayrimenkul ve hisse senedi satanlar beyanname verecek mi?

21 Mart 2018

Kazancın ne kadar olduğu da önemli değil, her durumda vergi ödenmiyor... Bu süreler dolmadan satıldığında ise,  kazanç üzerinden ertesi yıl mart ayında gelir vergisi (GV) ödenmesi gerekiyor...

2017’de (iki ve beş yıllık süreler içerisinde satış yapıp) kazanç elde edenlerin 26 Mart pazartesiye kadar gelir vergisi beyannamesi vermesi gerekecek.

Sade vatandaşın taşınmaz ve hisse seneti satışında genel kurallar böyle... (GVK- Mük. Md. 80)

Şimdi bu kuralların detaylarına göz atalım...

GAYRİMENKUL VERGİLEME

Normalde taşınmazın alış değeri ile satış değeri arasında kazanç oluştuğunda bu kazanç üzerinden vergi hesaplanır. Ancak Gelir Vergisi Kanunu’na göre alış tarihinin üzerinden beş tam yıl geçtikten sonra taşınmaz satıldığında ne kadar kazanç elde edilirse edilsin vergi ödenmiyor. (GVK Mükerrer Md. 80/6)

Beş yıldan önce evini-işyerini satıp vergi hesaplamak zorunda olan kişiler için şu iki ayrıntıyı da hatırlatalım. Elde edilen kazancı; önce enflasyondan arındıracaklar ayrıca 11.000 lira istisnayı düşecekler, sonrasında vergi hesaplayacaklar. (Enflasyondan arındırmak için alış ve satış tarihleri arasındaki sürede, Üfe endeksindeki artış oranının yüzde 10 veya üzerinde olması gerekiyor.) Vergi oranı; kazancın büyüklüğüne göre, yüzde 15’den başlayıp yüzde 20, yüzde 27 ve yüzde 35’e kadar çıkabiliyor.

Miras yoluyla edinilen taşınmaz satıldığında vergi yok.

Yazının devamı...

Hangi faiz gelirleri için beyanname verilecek?

14 Mart 2018

Mevduat faiz geliri olsun, repo kazancı olsun... Yıl içinde ne zaman gelir elde edilmişse, banka o anda, brüt kazanç üzerinden vergiyi otomatik hesaplayıp brütten kesiyor. Net faiz geliri, vatandaşın hesabına yatırılıyor. Vadesine göre vergi oranları (yüzde 10 ila 18 arasında) değişiyor.

Vatandaşın faiz geliri üzerinden hesaplanan ve kesilen vergiler, banka tarafından Maliye’ye ödeniyor.

Yurt içinde (2017’de) elde edilen mevduat faiz gelirleri için de, repo kazançları için de vatandaşın mart ayında ayrıca beyanname vermesi gerekmiyor. Elde edilen gelirin büyüklüğü ne kadar olursa olsun fark etmiyor, beyanı gerekmiyor.

Gayrimenkul kira geliri, gayrimenkul satış kazancı gibi gelirlerden dolayı beyanname verilmesi gerekse dahi, vadeli mevduat faiz geliri de, repo kazancı da beyannameye dâhil edilmiyor. 

Kar ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kar paylarında da durum aynı. Özel finans kurumlarınca (katılım bankalarınca) kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları için de beyanname vermek gerekmiyor.

Yurtdışı faiz gelirleri beyan edilecek: Yurt dışında elde edilen faiz gelirlerinde durum farklı... Türkiye’de vergi kesintisine tabi olmadığından ve istisna da uygulanmadığından yurt dışında (2017’de) elde edilen faizlerin 1.600 lirayı aşması halinde yıllık beyanname ile (26 Mart 2018’e kadar) menkul sermaye iradı (MSİ) olarak beyan edilmesi gerekiyor.  Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirlerinin de beyan edilmesi gerekiyor.

Eurobond’dan elde edilen gelirler için beyanname verilecek. 2017 yılında elde edilen ve 30 bin lirayı aşan eurobond faiz gelirlerinin yıllık Gelir Vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi (26 Mart 2018’e kadar) gerekiyor. 30 bin liranın hesabında başkaca kâr payı geliri, işyeri kirası geliri gibi gelirler de dikkate alınıyor.

Eurobond’un alım satım arasındaki kazanç için de beyanname verilmesi gerekiyor.

Yazının devamı...

Kira gelirinde vergi nasıl hesaplanıyor?

10 Mart 2018

Beyannameler elektronik olarak iletilebiliyor mu?

2017’de elde edilen kira gelirlerinin en son 26 Mart’a kadar beyan edilmesi gerekmekte. (25 Mart Pazar gününe denk geldiğinden süre 26 Mart Pazartesi’ye uzuyor.) Beyannameler bizzat vergi dairesine verilebilir veya posta ile de gönderilebilir. Beyannamelerin, mükellefin bağlı olduğu (ikametgâhının bulunduğu) vergi dairesine verilmesi gerekiyor.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesindeki ( https://intvrg.gib.gov.tr/) ‘Hazır Beyan Sistemi’ ile de gelirler beyan edilebilir.

Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından (GMSİ) ibaret olan mükellefler, istemeleri halinde vergi dairesinden alacakları kullanıcı kodu, parola ve şifreyi kullanmak suretiyle yıllık gelir vergisi beyannamelerini elektronik ortamda doğrudan kendileri de gönderebilir. Veya elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi almış mali müşavirler aracılığıyla gönderilebilir.

Postayla gönderimde postaya veriliş tarihi önemli. Eğer normal (adi) posta ile gönderiliyorsa postaya veriliş tarihi değil, vergi dairesine postanın ulaştığı tarih dikkate alınıyor. Taahhütlü posta yoluyla gönderimde ise postaya veriliş tarihi dikkate alınıyor.

Yaşlılar için evden beyanname alma hizmeti var mı?

Sadece kira geliri elde eden 60 yaş üzeri mükellefler ile engelli mükelleflerden yaşlılığı, engeli veya hastalığı nedeniyle vergi dairesine gidemeyecek durumda olanlar için, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bu kişiler için evden beyanname alma hizmeti sağlıyor. Belirtilen şartları taşıyan mükellefler, bağlı oldukları vergi dairesini veya Türkiye genelinde Vergi İletişim Merkezi’ni (VİMER - 444 0 189) arayarak randevu isteyebilirler.

Gelir vergisi çıkmasa da damga vergisi ödenecek mi?

Yazının devamı...

İşyeri kira gelirinde vergi iadesi imkanı

9 Mart 2018

İŞYERİ kira gelirlerinde; konut kiralarının vergilendirilmesinden farklı olarak, yıl bitmeden her bir kira ödemesi yapıldığında yılın içinde vergilendirme başlıyor...

Kiracılar, yıl içinde bir yandan mülk sahibine kira bedelini öderlerken aynı zamanda yüzde 20 (stopaj) vergiyi de Maliye’ye ödüyorlar.

Mülk sahibi ise yıl içinde bir vergi yükü hissetmiyor, yalnızca kira bedeli tahsil ediyor, Mart ayı geldiğinde de (kiracı işletmenin yıl içinde ödediği) vergileri kendi beyannamesinden düşüyor... Ve belki mülk sahibi, vergi ödemek bir yana vergi iadesi dahi alabiliyor...

Aralık ayında yasa değişikliği ile götürü giderdeki oran yüzde 25’den, yüzde 15’e düşmüştü. Konut kira gelirlerinde olduğu gibi götürü giderdeki değişiklik işyeri kirası elde eden mülk sahiplerini de etkiliyor.

Tabloda 10 farklı kira geliri için ödenecek veya iade alınacak vergi hesabı görülebilir. Tablodaki hesaplama götürü gideri tercih edenler için vergi hesaplamasını içeriyor. Tabi ki götürü gider yerine belgeli gerçek gideri tercih edecekler için vergi hesaplaması gerçek giderin büyüklüğüne bağlı olarak farklılık gösterecektir.

Şimdi işyeri kira gelirlerinde merak edilen konulara göz atalım...

Kimler beyanname verecek?

2017’de net 24.000 lira, brüt 30.000 liradan fazla işyeri kira geliri elde edenler beyanname (1-26 Mart 2018) verecek (GVK Md. 86/1-c). Eğer işyeri basit usuldeki bir mükellefe kiraya verilmişse (veya vergi kesintisi zorunluluğu olmayanlarca kiralanmış ise) beyanname verme sınırı 2017 gelirleri için 1.600 lira (GVK Md. 86/1-d).

Yazının devamı...

Hangi mülk sahipleri kira almasa da vergi ödeyecek?

8 Mart 2018

3.900 liralık konut kira geliri istisnasından kimler yararlanamaz?

2017 kira gelirine ilişkin beyannamesini; 26 Mart 2018’e kadar vermeyip sonradan (denetim sonucu) vergisini ödeyecekler yararlanamıyor. Maliye’nin radarına takılanlar hem vergisini cezalı ödeyecek, hem de vergi hesabında 3.900 liralık istisnayı düşemeyecekler (GVK. Md. 21).

3.900 liralık istisna konut kira gelirleri için düzenlendiğinden, işyeri kira geliri olanlar istisnadan yararlanamıyor. Aynı dönemde hem işyeri, hem de konut kirası elde edenler, konut kira vergisinin hesabında 3.900 lirayı gelirinden düşebiliyor.

Ticari, zirai veya mesleki kazancı nedeniyle gerçek usulde gelir vergisi mükellefi olan, esnaf, tüccar, doktor, avukat vb. kişiler de istisnadan yararlanamıyor.

Ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının tutarı yıllık 2017 kira geliri için 110 bin lirayı aşanlar da istisnadan yararlanamıyor.

Bir konuta birden fazla kişinin ortak olması halinde, bu konuttan elde edilen kira gelirlerinin vergilendirilmesinde, her bir ortak, 3.900 liralık istisnadan ayrı ayrı yararlanabilecek.

Bir kişinin birden fazla konuttan kira geliri elde etmesi halinde ise 3.900 liralık istisna yalnızca bir kez uygulanacak.

Kiracının ödemediği kiralar beyan edilecek mi?

Yazının devamı...