"Ahmet Karabıyık" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Ahmet Karabıyık" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Ahmet Karabıyık

Ahmet Karabıyık

Asgari ücretliler 1.603 lirayı yıl boyu alabilecek mi?

3 Ocak 2018

2018’de asgari ücret aylık (brüt) 2.029,50 lira olarak uygulanacak. Brüt ücretten yasal kesintiler düşülünce, net ücret 1.450,91 lira oluyor. Üzerine 152,21 lira Asgari Geçim İndirimi (AGİ- Bekâr için) eklenince, asgari ücretli çalışanın net maaşı 1.603,12 lira (Tablo 1) yapıyor...

2018 için; geçen yılki asgari ücretin (1.404 lira) üzerine yüzde 14,18 oranında (199 lira) artış yapılmış oldu.

Evli ve çocuklularda AGİ daha yüksek olduğundan net ele geçen maaş 1.603 liranın da üzerine çıkıyor. Eş ve çocukların AGİ yoluyla net maaşta sağladığı artışlar Tablo 2’de yer almakta.

Brütten nete ulaşırken; SGK işçi primi, işsizlik sigortası işçi primi, Gelir Vergisi (GV) ve Damga Vergisi (DV) kesilir. Saydığımız yasal kesintilerden; GV hariç diğerleri için yıl boyu aynı oranda kesinti uygulanır. GV’nin oranı ise yıl içinde (2018 Eylül’de) yüzde 15’den yüzde 20’ye çıkıyor. (Tablo 1) Ücret toplamı yıl içinde belli bir büyüklüğe (Vergi matrahı 14 bin 800 lirayı geçtikten sonra) ulaştıktan sonra ikinci dilimin vergi oranı yüzde 5 artırımlı (yüzde 20) uygulanıyor.

Vergi oranlarındaki bu artış 2018’de ilk olarak eylülde yaşanacak ve vergi ilk sekiz ayda 258,76 lira iken, eylülde 295,05 liraya, ekim ve sonraki aylarda ise 345,02 liraya yükselecek. Dolayısıyla bu vergi artışı; 1.603 liralık asgari ücreti, eylülde net 1.566,84 liraya, yılın son üç ayında ise net 1.516,87 liraya düşürecek.

Benzer durum 2016’nın son üç ayında ve 2017 son dört ayında da yaşanmıştı. Vergideki artışlardan dolayı, asgari ücretlinin net maaşı açıklanan değerlerin altında düşecekken, AGİ’de artış uygulaması yoluyla müdahale edilerek net ücretin yıl boyu aynı kalması sağlanmıştı. (2016’da net 1.300 lira, 2017’de net 1.404 lira asgari ücretin korunması için, GVK Geçici Md. 86 ve Geçici Md.87 ile AGİ artışı yapılmıştı.)

2018’de de net asgari ücretin (1.603 lira)  yıl boyunca aynı kalması için, eylül ve sonraki aylarda vergideki artış kadar, AGİ’nin arttırılacağını da -geçmiş uygulamalardan yola çıkarak- şimdiden söyleyebiliriz. AGİ’deki artış yoluyla, vergideki artış (net maaştaki düşüş) telafi edildiğinde, işverene yansıyan bir maliyet artışı da yaşanmayacaktır.

Yazının devamı...

İkramiye kazanırken vergi yok, harcarken çok

27 Aralık 2017

2010’da 35 milyon lira iken son yedi yılda 26 milyon lira artmış. Milli Piyango büyük ikramiyesi geçen yılda 60 milyon liraydı.

Yılbaşı özel çekilişinin ayrıca; 10 milyon lira, 5 milyon lira, 2 milyon lira ve 1 milyon liralık ikramiyeleri de var. Yeni yıla milyoner olarak girecek talihlilere şimdiden biz de bir müjde verelim... Kazanılan milyonlar için bir kuruş dahi vergi ödenmeyecek. Normalde bedelsiz kazanımlar; çekilişler, hediyeler bağışlar, Veraset ve İntikal Vergisi’ne (VİV) tabi. Babadan oğula dahi olsa; miras yoluyla veya bağış-hediye olarak geçen taşınır, taşınmaz kıymetlerin hemen hepsi için vergi var. Şirketlerin alışveriş karşılığı ve çekiliş sonucu müşterilerine verdiği ikramiyeler de vergiye tabi...

Ama Milli Piyango’dan alınan ikramiyenin tutarı ne kadar olursa olsun; ister 1 milyon, ister 61 milyon, herhangi bir vergi ödenmesi gerekmeyecek... Yani, büyük ikramiyeyi kazanana vergi yok.

Diğer yandan Milli Piyango talihlileri, kazanırken ödemedikleri vergiyi harcarken ödeyecekler. Talihliler kazandıkları milyonlarca lirayla tabi ki birçok lüks harcama da yapacaklardır... Gayrimenkul alındığında; tapu harcı (yüzde 2) ödenecek. (Eğer satıcı, mükellefse KDV’de ödenecek.) Sıfır otomobil alındığında yüklü ÖTV (yüzde 45 ila yüzde 160) ve KDV (yüzde 18) ödenecek... Büyük ikramiye, harcanmadan bankaya yatırılsa da vergi ödenecek... Faiz geliri elde edildiğinde, gelir vergisi stopajı (vadesine bağlı olarak yüzde 10 ila yüzde 18 arasında) ödenecek...

Yazının devamı...

Aralıkta otomobil almanın çifte cazibesi

20 Aralık 2017

Satıcılar; yıl kapanmadan hedeflediği satışa ulaşmak, hatta hedeflerini de geçmek ister.

Dolayısıyla yeni yıla devrolacak stok araç miktarını en aza indirmek ister. Artacak ciroyla beraber, ciro primi de kazanılacağından yıl sonunda ekstra kampanyalar düzenlenir...

Her yıl sonunda yaşanan bu ‘olağan hareketliliğe’ ilaveten; son iki yıldır döviz kurunda ve vergideki değişiklikler de sektöre ‘olağanüstü hareketlilik’ getirdi.

Geçen yılın da, bu yılın da, son aylarında hem kur hareketlendi, hem vergi artışları yaşandı...

Yazının devamı...

İşyeri kira gelirinde vergiler ne kadar arttı?

15 Aralık 2017

İŞYERLERİNİ kiraya veren mülk sahipleri, konutunu kiraya verenlere göre daha avantajlı…

Devlete vergi ödemek bir yana, devletten vergi iadesi dahi alabiliyorlar…

Kiracı işletmenin yıl içinde ödediği stopaj vergilerini ödeyeceği vergiden düşebiliyor, eğer hesaplanan vergi yıl içinde stopaj yoluyla ödenen vergiden küçükse iade de alabiliyor.

Konut kiralamalarında ise; yıl içinde stopaj-vergi ödeme durumu söz konusu olmadığından mülk sahiplerinin vergi iadesi alma imkânları da tabii ki olamıyor...

Yazının devamı...

Hangi ‘gerçek giderler’ kira gelirinin vergisini azaltır?

14 Aralık 2017

Evet; götürü gider çok basit, belgeye ihtiyaç duymadan direkt kira gelirinden düşülebiliyor... Ancak oranın yüzde 15’e düşürülmesiyle götürü giderin artık cazibesini kaybedeceği de çok açık. Gerçek giderlerde yüzdesel bir sınır yok. Gerçek gider belgelerinin toplamına bağlı olarak mülk sahipleri vergi hesabında -götürü gider yöntemine göre- daha az vergi de ödeyebilir. Hatta kira geliri kadar gerçek gideri olan mükellefler için vergi ödemesi de çıkmayacaktır...

Bu durumda; ‘gerçek gider yönteminin püf noktaları ve yasal kriterleri’ merak edilecektir. Madde madde bugün açıklıyoruz...

Gerçek gider yöntemi kimler için avantajlı?

Yüzde 15 götürü gidere göre, daha fazla indirilebilir gerçek gideri olan mülk sahipleri gerçek gider yöntemini seçip daha az vergi ödeyebilirler. Gerçek gider de; söz konusu belgelerin, beş yıl saklanarak olası incelemede de ibraz edilmesi gerekiyor. (2017 kira gelirleri için; 2022’nin sonuna kadar belgelerin saklanması gerekiyor.)

Gerçek gider kabul edilen harcamalar neler?

Son beş yılda konut alanlar, konut edinim bedelinin yüzde 5’ni gelirinden düşebiliyor (GVK Md. 74/4). İşyeri kira gelirinin vergi hesabında, yüzde 5 giderden faydalanılamıyor.

Kiraya verilen gayrimenkul için borçlanılan kredinin faizleri gelirden düşülebilir. (GVK Md. 74/4).

Konut kira geliri elde ederken, diğer taraftan kendisi de kira da oturanların ödedikleri kira bedelleri de (lojmanlar kiraları dâhil) hesaplamada gider (-) olarak dikkate alınabiliyor. (GVK Md. 74/10).

Yazının devamı...

Kira gelirinde hesap değişti

13 Aralık 2017

HİÇ fatura vb. belge gerekmeden kira gelirinin yüzde 25’i direkt gider olarak düşülüyordu. Kalan kira geliri üzerinden de vergi hesaplanıyordu...

2017’de aylık 1.500 lira kira geliri olanlar, normalde ‘götürü gider’ yöntemiyle 1.586 lira gelir vergisi (GV) ödeyecekti. Kural değişti. Artık 1.500 lira aylık kira geliri elde eden (212 liralık artışla) 1.798 lira vergi ödeyecek. Diğer kira geliri örnekleri için ödenecek vergilerdeki artışlar tablodan görülebilir.

Vergideki artışın nedeni yasa değişikliği. Yüzde 25’lik belgesiz götürü giderin oranı, yüzde 15’e düşürüldü. (5 Aralık 2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7061 sayılı yasanın 14’üncü maddesi ile...) Ve en önemlisi; bu kural hemen uygulamaya geçiyor. Yeni yılda (2018) elde edilecek kira gelirleri beklenmeden, 2017 kira gelirleri için bu kural geçerli hale geldi.

Bu durumda götürü giderin alternatifi olan ‘gerçek gider’ daha çok tercih edilecektir. Gerçek giderlerde yüzde 15 veya yüzde 25 gibi bir sınır da yok çünkü... Hatta geliri kadar gerçek gideri olanlar hiç vergi ödemeyecekler.  Gerçek gider yönteminin iki temel koşulu var: ‘belgeye dayanması’ ve ‘5 yıl süreyle belgelerin saklanması.’

Torba yasa, birkaç aydır meclisin ve ülkenin gündemindeydi… Tasarı halindeyken; GV üçüncü dilimi için vergi oranı artışı da (yüzde 27’den, 30’a) öngörülüyordu, sonradan meclis komisyonunda oran artışından vazgeçildi.

Merak edilen konuları, daha yıl kapanmadan cevaplayalım istedik, gerçek gideri tercih edeceklerin az da olsa zamanları var hâlâ... Masraf yapıp fatura vb. belgesini henüz edinememiş olanların elini çabuk tutmasında yarar var, 2017’nin son günleri artık.

Bugün ‘konut kira gelirleri’ için genel kuralları hatırlayalım. Yarın ‘gerçek gider’ olarak vergi hesabında hangi harcamaların dikkate alınabileceğini, cuma günü de ‘işyeri kira gelirleri’ için yeni duruma göre vergi hesaplamasını örneklerle ele alacağız.

2018 Mart’ta kimler beyanname verecek?

Yazının devamı...

2020 yılında futbolda çok şey değişecek... Pepe, Valbuena, Gomis ne kadar vergi ödeyecek?

6 Aralık 2017

Teknik Direktör Lucescu da ‘yabancı sınırı gelsin’ derken, Türkiye Futbol Federasyonu’ da, Kulüpler Birliği’de somut bir açıklama yapmadılar. Kulüplerin kadroları yabancı futbolcu dolu ve sözleşmeleri önümüzdeki yıllara da yayılmış durumda... Yumuşak geçiş gerekiyor haliyle... Spor Bakanı Osman Aşkın Bak’ da 2019’dan sonrasını işaret etti. Yani 2020’yi… Ve geçen hafta son işaret de Meclis’ten geldi...

Yeni bir kanun teklifi verildi geçen hafta... Yabancı futbolcu sayısına ilişkin değil yeni teklif... Ama yabancı futbolcuların Türkiye’ye gelişlerini doğrudan etkileyen ‘vergi oranlarına’ ilişkin bir düzenleme yapılıyor. Bu vergi düzenlemesi, 2020’ye kadar geçerli olacak...

Yasa teklifinden önce, mevcut vergileme sistemine bir bakalım...

Süper lig futbolcularının gelirleri üzerinden şu an tek oran üzerinden; ‘sabit yüzde 15’ vergi alınıyor... Bu düşük oranlı vergi normalde yeni yılla birlikte artacak ve 2018’den itibaren sporcular da diğer yüksek ücretliler gibi yüzde 35 oranında vergi ödeyecekti. (Ücretlilerden; yıl içindeki ilk 110 bin liralık gelirleri için yüzde 15 ila 27 oranında vergi alınıyor. 110 bin lirayı geçen ücret gelirleri ise yüzde 35 oranında vergileniyor.)

Geçen hafta meclise gelen yeni kanun teklifiyle yüzde 15 oranındaki verginin (yüzde 35’e çıkmadan) 2019 sonuna kadar devam ettirilmesi öngörülüyor. (Gelir Vergisi Kanunu’nun Geçici 72.nci maddesindeki yüzde 15 oranı, 2019 sonuna kadar geçerli oluyor.) Dolayısıyla, futbolculardan yüzde 35 oranında vergi alınması konusu 2020’ye erteleniyor. Yabancı kısıtlaması için de aynı tarihin işaret edilmesiyle futboldaki köklü değişiklikler için iki yıl daha bekleneceği anlaşılıyor.

TÜRKİYE VERGİ CENNETİ

Avrupa’daki ülkelerde futbolcular kazançlarının yaklaşık yarısını vergi olarak ödüyorlar. Almanya, İngiltere, İtalya fark etmiyor. Oranlar yüzde 45-50 civarında... Türkiye’de ise yüzde 15 olarak vergi hesaplanıyor. Aslında ‘Türkiye’de futbolcular hiç vergi vermiyorlar’ demekte yanlış olmaz. Çünkü ceplerinden vergi ödemesi olarak hiç para çıkmıyor. Kulüpler, futbolcular adına yüzde 15 vergiyi hesaplayıp vergi dairesine ödüyorlar. Yani hem düşük oran uygulanıyor, hem de vergiyi fiilen kulüplerin yüklenmesinden dolayı hiç vergi ödememiş oluyorlar...

AVANTAJI KULLANAMADILAR

Yazının devamı...

Çalışanın maaş kartı kimin cebinde?

29 Kasım 2017

Önce, çalışanlara nasıl maaş ödenmesi gerektiğini hatırlayalım: Her çalışana aylık en az 1.404 lira net maaş ödenmek zorunda... Ve bu maaş ödemesinin bankadan yapılması da zorunlu. (5 işçiden daha az çalışanı olan işyerleri elden nakit ödeme yapabiliyor.) İşverenin ücretle ilgili Maliye ve SGK’ ya düzenli bildirim yapması da gerekiyor. Bordro ve bildirgelerin, olası bir denetimde sunulmak üzere saklanma zorunluluğu da var...

Patron tarafından tüm bu yasal zorunluluklara uyuluyor, işlemlerde bir usulsüzlük yok... Her şey kitabına uygun... Usulüne uygun olmayan tek şey banka kartının çalışanın cebinde değil, patronun cebinde olması... Patron niçin ‘üzerinde çalışanın ismi yazılı’ banka (atm) kartını kendinde tutuyor? Amaç; her ay çalışanların banka hesabına yatırılan maaşların bir kısmını kendisine geri döndürmek... Bankaya yatan 1.404 liranın, 1.000 lirasını çalışana elden verip, 404 lirası gerisin geri tekrar kendine alan patronlar var mesela...

‘Net asgari ücret, her işyerinde 1.404 lira uygulanmıyor’ maalesef... Devlet 2017 için; en az ücreti 1.404 lira olarak belirlemiş olsa da bazı işyerlerinde yukarıda bahsedilen ‘kandırmacalı yöntemle’ çalışanlara daha düşük ücret ödeniyor. Patron; önce çalışanın hesabına net 1.404 lirayı yatırıyor, sonra bu paranın tamamını kendisi çekip 1.000 lirasını çalışanına veriyor, 404 lira ise yine kendisine kalıyor. Böylece, 1.404 liralık net asgari ücret maliyetini haksız biçimde aşağıya çekiyor. (Tabi ki bu tutarlar örnek, 1.404 liralık maaştan kendisine 404 liradan daha fazla alan da var, daha az alan da...)

2018 asgari ücreti de yakında açıklanacak. Çeşitli rakamlar da şimdiden telaffuz ediliyor... 1.500 lira, 1.600 lira, 1.700 lira, hatta 2.000 lira... Ancak asgari ücret kaç lira açıklanırsa açıklansın; resmi asgari ücretle, çalışanın cebine giren asgari ücret aynı olmayabiliyor. Maaş kartı kendi cebinde olmayan çalışanlar için; açıklanan-resmi asgari ücret değil, patronunun uygun gördüğü kadar ücret kendi cebine girebiliyor.

Yeni yılda; işverene her bir asgari ücretli için ödenen 100 lira devlet desteği de olmayacak... Yani; işveren maliyeti şimdiden 100 lira daha arttı diyebiliriz. Yeni belirlenecek asgari ücretle beraber işveren maliyeti daha da artacak... Dolayısıyla banka kartına el koyarak kandırmacalı asgari ücret uygulayan patronlara, yeni yılda daha da dikkat etmek gerekiyor...

Usulsüz, düşük asgari ücret ödenmesinden dolayı haksızlığa uğrayan, kayıpta olanlar yalnız çalışanlar da değil... Ücret ödemelerini usulüne uygun olarak yapan işverenler de kaybediyor, haksız rekabete uğruyor. Usulsüz iş yapan işverene göre daha yüksek maliyetlere katlanarak piyasada var olmaya çalışıyor... Devlet de kayba uğruyor... 100 liralık devlet desteği; usulsüz işlem yapan, hak etmeyen işverene de ödenmiş oluyor...

Bu konu; geçmiş yıllarda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın gündemindeydi... Müfettişlerin tespitleri de olmuştu... Ancak ‘usulsüz ücret ödemesi’ sorununun halen devam ettiği de anlaşılıyor. Açıklanan asgari ücreti; görünürde ödüyormuş gibi yapıp, gerçekte tam ödemeyen işyerlerine acilen müdahale gerekiyor.

KAYIT DIŞI ÜCRETİN CEZASI

Yazının devamı...