"Osman Müftüoğlu" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Osman Müftüoğlu" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Osman Müftüoğlu

Osman Müftüoğlu

Kan şekeriniz 100’ü geçmesin!

19 Ocak 2019

Ünlü tıp dergisi New England Journal of Medicine’ın (NEJM) 2013 Ağustos ayında yayımladığı bir çalışma, açlık kan şekerindeki hafif yükselmelerin bile bellek kaybı riskini “dramatik” denecek oranda artırabildiğini net olarak gösterdi.
Bu mühim bilgi daha sonra başka çalışmalarla birçok defa doğrulandı. Konu bence çok önemli. Çünkü kan şekeri yüksekliğinin beyin harabiyeti ile ilişkisi kandaki şekerin (glikoz) az mı çok mu yükseldiği ile bağlantılı değil. Çoğu doktor ve hasta için güvenli sayılabilen kan şekeri değerlerinde bile bellek problemi çıkabiliyor. Örneğin, şeker seviyeleri 105-110 aralığında seyreden hastalarda bile demans riskinin arttığını gösteren bulgular var. 
Bilindiği gibi insülin direnci olan çoğu hastada ve bunun bir sonraki aşaması olan gizli diyabetli pek çok kişide açlık şekeri 120 mg rakamlarının altında seyreder. Bu rakamlar çoğu hasta ve hekim için güvenli sayılır. Oysa uzmanlar da hastalar da bu bilgiyi doğrulamıyor. Kan şekeri yüksekliğinin hafif değerlerinde bile beyin etkilenip bellek güç kaybedebiliyor.
Damarlarınızı ve belleğinizi korumak istiyorsanız açlık kan şekerinizi 100’den, üç aylık şeker ortalamasını gösteren Hba1c’nizi yüzde 5.7’den düşük tutun.

HANGİ KURUYEMİŞ?

◊ Daha çok kalsiyum ve protein: Badem
◊ Daha fazla omega-3, folik asit: Ceviz

Yazının devamı...

5 soru 5 yanıt

18 Ocak 2019

HANGİ ETİ TERCİH EDELİM?

Mümkünse sığır eti yerine keçi ya da kuzu etini tercih edin. Çünkü sığır eti toplu halde beslenen, doğal olmayan besinlerle kapalı ortamlarda yaşarken, beslenmelerinde katkı maddelerinin kullanılma ihtimali yüksek yemlerin kullanıldığı sığırlardan elde edilen “endüstriyel” bir et.
Keçi ve kuzular ise genelde doğada serbest dolaşıyorlar. Yapay yemlerle beslenmiyorlar. Bu nedenle etleri daha doğal. Hormon, antibiyotik bulaşma olasılığı daha az.
Ancak keçi eti pek lezzetli değil. Özellikle dişi keçi etinin ekşi bir tadı var. Üstelik bazılarında ishal yapabilir. Öncelik kuzu etinde olmalı.

CİLT İÇİN E VİTAMİNİ Mİ, C VİTAMİNİ Mİ?

İkisi de önemli ve güçlü antioksidanlar ama öncelik C vitamininde.
Nedeni şu: C vitamini ciltte kolajen üretimini artırıyor. Cildi koruyup kollayan çok güçlü bir antioksidan. Cildin kırışmasını da önlüyor.

Yazının devamı...

Yulaf ezmesi mi mısır gevreği mi?

17 Ocak 2019

Benim kahvaltı tercihim kayıtsız şartsız Türk kahvaltısıdır. Onun içinde de, zeytin, peynir, sahanda yumurta, bir dilim köy ekmeği, makul miktarda tereyağı vardır. Tabii ki o sofraya domates, salatalık, yeşil biber, maydanoz gibi lezzetler de çok yakışır.
Eğer bir sabah kahvaltısında yulaf ezmesi ya da mısır gevreği alternatiflerinden birini seçmek zorunda olursanız, sağlığınız için yulafı seçin. Yulafın içeriği mısır gevreğine göre daha temiz. Yapısı daha seçkin. Kalorisi daha düşük. Posa/lif yapısı ise çok güçlü. Protein içeriği diğer tahıllara oranla daha fazla. Ayrıca güçlü bir mineral zenginliği var. Çinko, bakır, manganez, magnezyum, selenyum içeriği mükemmel. Bağışıklığa güç veren beta glukan gücü de çok iyi. Mısıra oranla daha fazla kolesterol düşürür.
Yulaf aynı zamanda daha çok prebiyotik güç sahibidir. İçindeki beta glukan bağışıklık sistemini güçlendirdiği gibi kan şekerini dengelemeye de yardımcı oluyor. Yulafın içinde fitoöstrojenler, özellikle lignanların olması da ayrı bir avantaj.
Yulafın vitamin gücünü -özellikle E vitamini gücünü-de yabana atmamamız lazım. Bitmedi! Yulafın tiamin ve pantotenik asit zenginliğini de not düşelim. Tahıl seçimi yaparken “daha az gluten, daha çok fitobesin ve posa, daha bol protein” düşüncesi ile yulafa öncelik verebilirsiniz.

Erik kurusunda neler var?

Siyah kuru erik en başta lezzetli, doyurucu aynı zamanda kalorisi düşük bir doğal atıştırmalık. Aynı zamanda çok da faydalı. Öncelikle güçlü bir posa kaynağı. İçinde fazla miktarda bağırsak dostu sorbitol var. Yani kabızlıkla mücadelede tıpkı incir gibi etkili bir doğal destek. Kuru erikteki diğer mucizenin adı boron.
Boron kemikler için çok önemli bir mineral. Bu nedenle erik güçlü bir kemik dostu. Her akşam yenecek iki-üç kuru siyah erik kemikleri korumada muhtemelen süt veya yoğurt kadar etkili. Ayrıca bağırsak, meme gibi kanserlerden korunma ve şekeri önlemede de oldukça faydalı.

Yazının devamı...

Enseler kalınlaştıkça hastalıklar artıyor

16 Ocak 2019

Sadece “göbek genişliği” yani “bel çevresi” değil, “boyun kalınlığı” da önemli bir “sağlıksızlık” göstergesi.
Nedeni şu: Bana göre de boyun çevresi ile insülin direnci, uyku apnesi ve horlama sorunları arasında net bir ilişki var. Kısacası, “ensesi kalın biri” olmak zannedildiği gibi hayırlı bir iş değil. Boyun çevresi genişleyip, ense kalınlaştıkça hastalıklar sıraya giriyor. Hipertansiyona, şeker hastalığına, insülin direncine, uyku apnelerine, kalp ve solunum problemlerine, hatta bellek sorunlarına ensesi kalınlarda daha sık rastlanabiliyor.
Bu nedenle de uzmanlar “karın çevresi”nin takibi kadar ense çevresinin takibinin de önemine işaret ediyor. Bunu özellikle “uyku apnesi” için önemli bir işaret sayıyor.
Rakamsal sınırlara gelince: “Boyun çevresi kadınlarda 40, erkeklerde 43 cm’yi geçmemeli” deniyor.

Kaslarınıza sahip çıkın!

Yaşlılık sürecinin tatsız sorunlarından “yorgunluk, halsizlik ve bitkinliklerin” ve tekrarlayıp duran “düşme”ler ile bunlara bağlı “kırık-çıkık”ların arka planında kas kaybı var. Nedeni şu: Enerji üretim merkezlerimiz yani “mitokondri” cihazlarımızın en çok yer aldığı hücreler, kas hücreleri. Kaybolan her kas hücresi azalan mitokondri sayısı, yok olan enerji üretim istasyonu demek.
Enerji üretemeyen bedenin sorunu da “yorgunluk, bitkinlik, halsizlik” hali. Kötü yaşlanan, gezip tozmayı bırakın, oturup kalkacak gücü bile bulamayan insanların temel sorunu da bu mühim ayrıntıyı bilmemek!

Yazının devamı...

Stres oburluğu beyni küçültüyor

15 Ocak 2019

Obezite-beyin ilişkisindeki tehlikeli gelişmenin temelinde, öncelikle “kortizol hormonu”nun yattığı söyleniyor. Küçük miktarları ve kısa dokunuşları ile beynimizi gelişmeye ve öğrenmeye zorlayan kortizolün miktarı artınca, işler uzun vadede tersine dönüyor.
Fazla kortizol yükü, yarattığı kronik stresle bir taraftan “stres oburluğu” yaratarak kilo aldırırken diğer yandan yorgunluğa, depresyona ve beyin hasarına yol açıyor, yaşlanma süreçlerini hızlandırıyor.
Netice alınacak ders şu: “Kronik stres” günümüzün en önemli sağlık sorunlarından. Kortizol üretiminde uzun süreli ve kalıcı yükselişlere neden oluyor.
Bu yükselişler kilo almayı, karın bölgesinde yağlanmayı kolaylaştırıyor. Gövdesel yağlanma ise sadece kalbi, damarları, eklemleri, karaciğer ya da pankreası değil beynimizi de yoruyor, üzüyor, hırpalıyor.

K2 VİTAMİNİ DAMAR PLAKLARINI AZALTIR MI?

K2 vitamini ile kalsiyumun ilişkisi önemli bir ayrıntı ve bunun nedenleri son yıllarda çok daha iyi anlaşılır oldu. K2, kalsiyum ile iki alanda işbirliği yapıyor: Birincisi kemik ve dişlerde kalsiyum birikimini teşvik eden bir proteini, “osteokalsin”i aktive ederek kanımızdaki kalsiyumun kemiğe yerleşimine yardımcı oluyor. İkinci görevi ise kalsiyumun kan damarları ve böbrek gibi yumuşak dokularda birikimini önleyen “matris gla proteinini” aktive edip kalsiyumun böbrekler ve damarlara çökmesini engellemek...
Bu nedenle kemik erimesi (osteoporoz) takviyelerinin içine kalsiyum ve D vitamininin yanında K2 vitamini de ekleniyor. Bugüne kadar yapılan gözlemsel çalışmalarda düşük

Yazının devamı...

Açlık kürü tehlikeli mi?

14 Ocak 2019

Bedenlerimizin susuzluğa dayanma gücü, gıdasız kalmaya oranla çok daha zayıf. Bunun nedeni bedenimizdeki “yağ rezervi”nin “su rezervi”ne oranla daha güçlü olması. Ayrıca metabolik yapılanmamız yeteri kadar yağ bulunmadığında ihtiyacı olan enerjiyi proteinler, yani kaslardan da karşılayabiliyor. İşte bu nedenle zaman zaman yapılan akılcı planlanmış “kısa aralıklı açlık kürleri” zannedilenin aksine sağlığa zarar vermiyor. Tam da aksine, beden dinlenme, metabolizma mola alma, detoks sistemlerimiz toksinlerinden arınma fırsatı buluyor. “Otofaji”, yani “atıklarını tüketerek beslenme” sistemi devreye giriyor. Neticede, bu kürlerin bilinçli uygulanırsa zarar vermeleri bir yana faydalı neticeleri alınabiliyor. İşte nedeni...

AÇ KALMAKTAN KORKMAYIN

Korkmayın, çünkü ortalama 70 kilo civarında sağlıklı biriyseniz bu sizin en az 150-160 bin kalori civarında yedek enerjinizin olduğunu ifade eder. Sağlıklı bir yetişkine günde en fazla 2 bin kalori gerektiğini düşünürseniz bu yedek de en az 70-80 günlük bir rezervin varlığı anlamına gelir. Dolayısıyla kısa oruçların sağlığınıza ciddi bir zararı olmaz. Yapacağınız şey, yapay gıdalardan, katkı ve kimyasal içeren yiyecek ve içeceklerden, şeker ve un/nişasta deposu, trans yağ zengini besinlerden uzak durup doğal şeylerle beslenmektir. İkinci ayrıntı ise prensip olarak hayvansal değil de “bitkisel bazlı” gıdalar yemektir. Tıbbi oruçlar sindirim sistemi ve genelde de her hücre ve dokunuz için bir çeşit “mola” almanız anlamına geliyor. Siz sınırlı miktarda gıda tüketirken, o sistemleriniz dinlenme, kendilerine bir çekidüzen verme, yapım-onarım faaliyetine girme fırsatı yakalıyor. Bu molalar sayesinde hazım sisteminiz kendini toparlama, tamir sistemleriniz kırığınızı, döküğünüzü onarma fırsatı buluyor. Kan basıncınız düşüyor. İnsülin ve leptin direnciniz azalıyor. Dokularınıza biriken toksik kalıntılardan temizleniyor. Sağlıklı bir kilo verme fırsatı yakalıyorsunuz. Uykunuz düzene giriyor. 

HAFTADA BİR GÜN DAHA AZ YİYİN

Beslenme bir numaralı bir sağlık belirleyicisidir. Bu net ve kesin bir bilgidir. Lokmalarınızın sayısına da yapısına da dikkat etmeniz lazım. Daha önce de yazdım: “Koruyucu sağlık”, yeni bin yılın en çok ilgi çeken sağlık yaklaşımı. Kronik hastalıklarla, örneğin obezite, diyabet, hipertansiyon, bunama, romatizma ile mücadelede önleyici tıbbın değerinin anlaşılması bu trendin en önemli sebebi. Önerim şu: 40’lı yaşlar sonrasında gelin haftada 1 gün “perhiz” yapalım. Yiyip içtiklerimizi azaltıp 700-800 kalori ile yetinmeye çalışalım ve o gün sadece bitkisel gıdalarla karnımızı doyuralım.

İNSÜLİNİ AZALTAN 15 ÖNERİ

Yazının devamı...

Midenin dişi yok

12 Ocak 2019

Hızlı yiyor, gıdaları yeteri kadar çiğnemeden ve büyük lokmalar şeklinde yutuyoruz. İşin kötüsü, bunun da çok mühim bir “beslenme hatası” olduğunun farkında bile değiliz.
Oysa lokmaları iyice ve uzun uzun çiğnememiz hem midemizin işini kolaylaştırıp sindirime yardım edecek, hem de o besinden aldığımız tada, duyduğumuz keyfe takla attıracaktır.
Masada oturarak, küçük lokmaları iyi çiğneyerek, arada çatal ve bıçağı tabağın kenarına bırakarak, yalnız değilseniz sohbet ederek, yeteri kadar yavaşlatıp olabildiğince uzatacağınız bir yemek ritüeli sizi çok daha iyi doyuracaktır.
Yeme süresinin en az 20 dakika olması, beyne doygunluk ile ilgili gerekli uyarıların ulaşması için yeterlidir.
Ayrıca, yemeğin ortalarına doğru kendinizi sorgulayıp, tokluk duyusuna ulaşıp ulaşmadığınızı kontrol etmenizi öneriyoruz.
Eğer yeterince yediğinizi düşünüyorsanız bitirmek için uğraşmayın.

Sabah baş ağrılarının ilk 10 nedeni

◊ Depresyon

Yazının devamı...

Vitaminler kilo aldırır mı?

11 Ocak 2019

Dost sohbetlerinde duyduklarınızın aksine, vitaminler kilo aldırmaz. Nedeni şu: Vitaminler kalori içermeyen “mikro besin unsurları”dır. Görevleri yiyip içerken kazandığınız besinlerin ve bedeninizdeki bazı metabolik süreçlerin daha düzgün, düzenli ve sorunsuz çalışmasını sağlamaktır.
Dengesiz, düzensiz ve yetersiz beslenen kişilerde, sağlık sorunları yaşayanlarda vitamin ve mineraller yeterli düzeylerin altına inebilir. Bu kişiler bozulan metabolizma nedeniyle iştahsızlık hissedebilir, sindirim sorunları yaşayabilir, neticede kilo da kaybedebilir. Sorun yani vitamin eksikliği problemi tanımlanıp eksiklik tedavi edilince iştahları da sindirim sistemlerinin etkinlikleri de düzelir ve yeniden sağlıklı bir kiloya gelirler.
Bu beklenen, istenen, hedeflenen sonuçtur. Vitaminlerin ve minerallerin kilo aldıran bir yan etkisi değildir.

Bitkisel besinlerin “A takımı”

◊ Protein ve kalsiyum zenginliği ile badem
◊ Omega 3 ve folik asit gücü ile ceviz
◊ Sülfür zenginliği ile lahana ve arkadaşları (Karnabahar, turp, roka, tere...)

Yazının devamı...