Depresyon beyin hücrelerine zarar veriyor mu?

Yaşamı beynimizde yaşarız. Korkularımızın, cesaretimizin, zevklerimizin, umutlarımızın, suçluluğumuzun, utancımızın, gururumuzun, mutluluğumuzun ve mutsuzluğumuzun kaynağıdır beyin. Göz görmez, beyin görür; kulak işitmez, beyin işitir. Bu organlar uyarıları taşıyan aracılardır. Benzer şekilde vücutta hissettiklerimiz bile beyinde anlamlandırılır; geçmiş tecrübeler ile renklendirilir ya da kirletilir. Bütün bunlar beyinde nasıl oluyor da yaşanıyor henüz bilinmiyor ama bu günkü bilimsel anlayışla biyolojik ve çevresel etkenlerin birlikte etkili olduğu düşünülüyor.

Hürriyet Haber
18.04.2016 - 12:44

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı, Prof. Dr. Özgür YORBIK mutsuz düşünce tarzı ve mutluluğun geriğinden fazla yüceltilmesini anlattı.

 

NE OLDUĞU DEĞİL NASIL ALGILADIĞIMIZ ÖNEMLİ...

Birçok kişi yaşantısını mutlu olma üzerine kurmuştur. Kendisinin, yakınlarının ve çocuklarının mutlu olmasını ister. Bazı kişiler mutluluğun isteklerinin gerçekleşmesiyle gerçekleşeceğini düşünürler. Bir ev ya da araba... Bir çocuk için oyuncak... Bunlar kişileri mutlu etseler de bir kibrit ateşinin alevidir buradan gelen mutluluk... Kalıcı mutluluklar ve huzur isteklerin olmasında değil, insan ilişkilerindeki nitelikte ve düşünce tarzındadır.

 

Depresyon beyin hücrelerine zarar veriyor mu

 

MUTSUZ DÜŞÜNCE TARZI NASIL OLUŞUR?

Beyin genelleme ve kategorize etme yetileriyle çalışan bir organdır. Bu becerileri ile tecrübelerimizi daha keskin deyişle ön yargılarımızı oluştururuz. Örneğin 100 soru içeren bir sınavda ilk 5 soruyu peş peşe yanlış yapan bir öğrenci o sınavdan kalacağını ve başarısız olacağını düşünür. Bu durum olumsuz genellemelerden birisidir. Kaygılı düşünce yapısında olan birisi ise şunu bile genelleye bilir: “hiçbir sınavı yapamıyorum”. “Ben aptalım”. Oysa bu doğru bir düşünce tarzı değildir. Bu sınavdan hala 95 alma ihtimali vardır öğrencinin… Yaşamda da benzer süreçler işler. Küçük olumsuzluklardan büyük olumsuz genellemeler yapılır.

Olumsuz genellemeler bir beyinde ne kadar çok tekrar ederse, her alandaki benzer süreç işler. Beyin bu konularda, daha hızlanır; “olumsuz düşünce” üretme konusunda becerikli hal alır ve otomatikleşir… Bu durum gerçekliğin çarpık algılanmasına yol açar… “Ben çirkinim”, “kimse beni sevmiyor”, “hayat çok kötü”, “asla başarılı olamayacağım” gibi olumsuz düşünceler o kişinin kendilik ve yaşam algısını etkiler… İşte mutsuzluğa giden düşünce tarzının kökleri atılmıştır. Başka bir değişle, tecrübelerimiz ve ön yargılarımız seçimlerimizi, yaşamı ve kişileri algılayış tarzımızı önemli ölçüde belirler. Yaşamımız, kaynaklarımızın, düşüncelerimizin, seçimlerimizin, eylemlerimizin ve tesadüflerin ürünüdür.

 

Depresyon beyin hücrelerine zarar veriyor mu

 

BEYİN DOĞRUSUNU YAPMAZ, ALIŞTIĞINI YAPAR!

Tekrarlayan olumsuz genellemeler ve kategorizasyonlar ile iletişim ve etkileşim, hatta yaşantının kendisi çarpık algılanmaya başlar. Çoğu kez kişinin bu durum ile ilgili farkındalığı yoktur… Çünkü yaşantımız algılarımız kadardır… Üstelik o kişi zaman zaman bu durumu fark etse de ve kendi düşünce tarzıyla ya da yaşamın gerçekleriyle karşılaşsa da yineleyici olumsuz düşünce tarzı devam eder. Bu durum neredeyse kişiliğin bir parçası haline gelebilir… Bu durumdan kurtuluş noktası düşünce üzerinde düşünebilmekten (metakognisyondan) geçer. Bu durum düşünceleri fark edebilme ve izleyebilme becerisini içerir. Düşüncelerin sorgulanması ve yeniden şekillendirilmesiyle “malul” tarafları düzeltilebilinir.

 

MUTLULUĞUN GEREĞİNDEN FAZLA YÜCELTİLMESİ MUTSUZLUĞUN DEĞERSİZLEŞTİRİLMESİ…

Yaşamda olumsuz yaşam olayları ve hayal kırıklıkları kaçınılmazdır ve mutsuzluk kaynağı olarak görülürler. Oysa bebeklik döneminden itibaren “dozunda olan hayal kırıklıkları” benliğin güçlenmesinde, stres ile baş etme becerilerinin geliştirilmesinde, esnek ve yeni çözümlerin üretilebilmesinde ve yenilgiler karşısında yeniden yapılanabilme yetisinin gerçekleştirilmesinde rol oynar.

Birçok anne baba çocuklarının isteklerini yaparlarsa mutlu olacağını düşünürler. İsteklerin sınırsız gerçekleşmesi doyumsuzluğun kapısını aralar; çocuğu patronlaştırır; egoistleştirir. Her isteği hemen şimdi ve burada gerçekleşecektir. Olmayınca öfke nöbetleri, protestolar ve ağlama krizleri gelişir. Böyle çocuklar ya da kişiler bırakmayı bırakabilmeyi vazgeçmeyi öğrenemezler... Oysa bırakmadan yeni şey tutulamaz... Yaşamdaki küçük kayıplar büyük hayal kırıklıklarıdır bu kişiler için... Üstelik hayal kırıklıklarıyla baş etmeye fırsat verilmediği için bu becerileri gelişmez ve mutsuzdurlar. En güzel araba, en güzel ev en güzel eş mutluluğa yeterli olmaz.

 

Depresyon beyin hücrelerine zarar veriyor mu

 

GÜZELLİKLERE ALIŞIRIZ...

Bir dönem Pittsburgh’da yaşadım. İlk aylarda sokakların ve evlerin güzelliğinden çok etkilenmiştim. Hemen her sabah hayranlıkla sokaklara, kiliselere ve evlere bakardım. Aradan yaklaşık 3-4 ay geçtiğinde bu güzellikleri görmeden geçtiğimi fark ettim… Güzelliklere alışmıştım… Benim için artık sokakların ve evlerin güzelliği sıradandı. Olasılıkla bu durum benim güzellik körü olmamdan kaynaklanmıyordu… Maddiyata dayanan güzelliklerin sınırlı ömrü vardı… Bu durum eşi ile mevkisi için ya da parası için evlenen kişileri hatırlatır hep bana… Bir süre sonra güzel evlere, arabalara ve giysilere alışılır… Ama insan ilişkilerine doyum olmaz…

 

İLİŞKİLERDEKİ KAYIPLARIN DAYANILMAZ AĞIRLIĞI...

Doyum olmayan şeylerin kayıpları katastrofik yaşantıların kaynağıdır. Bu durumların en somut örneği yas süreçleridir. Evlat acısı, anne baba kaybı, eş kaybı bunların klasik örnekleridir… Aslında kaybedilen sadece bir eş değildir. Onunla birlikte, ilişkiler de kaybedilmiştir, umutlarda, gelecekte… Kayıplar mutsuzluk kaynağıdır. Yas dönemi geçirildikten sonra yaşantıya tekrar dönülür… Yas, yaşamın gerçekliği ve güzelliğini yok etme becerisinde değildir; zamanla sınırlıdır. Yas durumlarına çok benzer yaşantılar depresyonda görülür…

 

DEPRESYON, KAYIPLARIN ÖBÜR ADIDIR…

Özellikle kayıplar veya kaybetmeler ile ilgili yaşantılar, depresyona veya buna benzer belirtilere zemin hazırlar. Depresyon; neşenin, umudun, enerjinin, düşünmenin, zevk almanın, motivasyonun, konsantrasyonun, sağlıklı uykunun, yemenin ve cinsel hayatın kaybıdır. Daha dramatik olanı, depresyon durumunda, beyinde özellikle bellek işlevlerinde çok önemli bir yer olan hipokampusta hücre kaybı vardır. Başka bir deyişle depresyon olan kişilerin beyin hücrelerinde kayıplar vardır… Sık depresyon olanların daha erken Alzheimer hastalığına (bir tür bunama) yakalandığı gösterilmiştir.

 

Depresyon beyin hücrelerine zarar veriyor mu

 

DEPRESYONDAKİ HÜCRE KAYIPLARINI DURDURMANIN YOLU…

Bilimsel çalışmalar depresyondaki hücre kayıplarının antidepresif ilaçlar ile durdurulduğu gösterilmiştir. Antidepresif ilaçlar uygun sürede uygun dozda kullanılırlarsa ancak beyin hücreleri kayıplarının önüne geçilebilinir. Bu nedenle antidepresif ilaçlar, bir çocuk ergen psikiyatristi veya yetişkin psikiyatristi kontrolünde kullanılmalıdırlar.

 

doktorsitesi.com 'a Katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

Yayınlanma Tarihi : 18.04.2016 - 11:33


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün