İSTANBUL HABERLERİ MERKEZ HABERLERİ

Dr. Naim Babüroğlu: Atatürk cumhuriyeti bir gecede kurmadı

DHA
29.10.2018 - 09:37Son Güncelleme :
DHA

İSTANBUL, (DHA)- İSTANBUL Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Strateji Uzmanı Emekli Tuğgeneral Dr. Naim Babüroğlu, cumhuriyet rejimine giden sürecin bir gecede gerçekleşmediğini belirterek, "Cumhuriyet, Mustafa Kemal’in kafasında uzun yıllar boyunca şekillenen çağdaş Türkiye projesinin eseridir" dedi.

Bugün 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve Cumhuriyet’in 95’inci yıl dönümü. İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Strateji Uzmanı Emekli Tuğgeneral Dr. Naim Babüroğlu, cumhuriyetin ilan edilişini anlattı. Cumhuriyet rejimine giden süreçte ilk adımın Mili Egemenlik ilkesinin 1921 Anayasası’nın birinci maddesi olarak yer alması olduğuna dikkat çeken Dr. Naim Babüroğlu, "İkinci adım, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruzla işgalci ülkelerin hayallerinin yerle bir edilmesidir. Üçüncü adım, 1 Kasım 1922’te saltanatın kaldırılmasıdır. Dördüncü adım, 24 Temmuz 1923’te Sevr’in yırtılması ve Türkiye’nin tapu senedi Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasıdır. Beşinci adım, 13 Ekim 1923’te Ankara’nın Başkent yapılmasıdır. Altıncı adımda, 29 Ekim 1923’te siyasal rejimin adı, şekli açıklanmış ve Cumhuriyet ilan edilmiştir. Yedinci adımda, 3 Mart 1924’te Halifelik kaldırılmıştır" diye konuştu.

"ATATÜRK YABANCI VE YERLİ AYDINLARI OKURDU"

Cumhuriyetin ilan edilmesine kısa bir süre kala yapılan taslak çalışmalara değinen Dr. Babüroğlu Mustafa Kemal ve Rıza Soyak arasında geçen bir konuşmayı şöyle anlattı:

"Lozan Antlaşmasından sonra, Mustafa Kemal Paşa, Hasan Rıza Soyak’a yazılı notlar vererek temize çekmesini söyler. 'Sadece sen ve ben bileceğiz' diye uyarır. Soyak, bu notların 20 Ocak 1921 Anayasası’nı değiştiren ve 'Cumhuriyet' yönetim şeklini veren taslak çalışma olduğunu anlar. Mustafa Kemal Paşa, dönemin Adalet Bakanı Seyit Bey’in de görüşlerinin alınmasını ister. Seyit Bey de birkaç yorum yazar. Görüldüğü gibi, Cumhuriyet bir günde ilan edilmedi.  Cumhuriyetin, Mustafa Kemal’in kafasında uzun yıllar boyunca şekillenen çağdaş Türkiye projesinin eseridir. Atatürk, gençlik yıllarından beri J.J. Rousseau, Montesquieu, Kant gibi yabancı aydınlarla Tevfik Fikret, Namık Kemal, Ziya Gökalp gibi yerli aydınları okurdu.”

"YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ"

Babüroğlu, 13 Ekim 1923’te, Ankara başkent yapıldı, kentin nüfusu 25 bindi, Mustafa Kemal Paşa'nın, 'Ankara hükümet merkezidir. Ve ebediyen hükümet merkezi kalacaktır' dediğini belirterek şöyle devam etti:

"28 Ekim 1923’te, İsmet Paşa, Fethi Bey (Okyar), Eski kolordu komutanı Kemalettin Sami, Kocaeli Grup Komutanı Halit Paşa, Savunma Bakanı Kazım Paşa, Rize milletvekili Fuat Bulca, Afyon milletvekili Ruşen Eşref’le Çankaya’da akşam yemeğindedir.Yemek sonrası hükümet krizi görüşüldükten sonra, Mustafa Kemal, planını çok önce kararlaştırarak ortaya çıkan sorunu kökünden çözecek şu cümleyi söyler: ¨Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz.¨ Sonra, İsmet Paşa dışındakiler yemekten ayrılırlar. O akşam Atatürk ve İsmet Paşa, Anayasa değişikliği üzerinde çalışmaya devam ederler.”

158 OYLA YAŞASIN CUMHURİYET

29 Ekim 1923 Pazartesi günü saat 20.30’da, Anayasa değişikliği onaylandığını anlatan Babüroğlu, " 'Yaşasın Cumhuriyet' nidaları ve alkışlarıyla bir çekimser, 158 oyla Cumhuriyet kabul edildi. 15 dakika sonra 20.45’te, oylamaya katılan 158 üyenin oybirliği ile Ankara Milletvekili Gazi Mustafa Kemal Paşa ilk Cumhurbaşkanı seçildi.Atatürk, bunun üzerine bir konuşma yaptı: “Hep beraber ileriye gideceğiz. Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır¨ dedi.Atatürk, İsmet İnönü’ye Başbakanlık teklif etti ve ilk hükümet kuruldu" ifadelerini kullandı.

“CUMHURİYET MUCİZE”

Türkiye’nin nüfusunun 13 milyon olduğunu ifade eden Babüroğlu, cumhuriyetle gelen gelişmeleri şu sözlerle aktardı:

“Okuma yazma oranı erkeklerde yüzde 7, kadınlarda binde 4’tü. Harf Devrimi’nden yedi yıl sonra, 1935’te yapılan sayımda nüfus 17 milyon oldu; okuma yazma oranı yüzde 19,2’ye yükseldi. Nüfusun yüzde 80’i kırsalda yaşıyordu, önemli bir bölümü göçebeydi. 37 bin köyde okul, posta, yol yoktu. Ülkede 72 ortaokul, 23 lise ve yüksek medrese düzeyinde eğitim veren sadece bir üniversite vardı. Arapça, Farsça, Fransızca Türkçeyi istila etmişti. 337 doktor, 434 sağlık memuru, 60 eczacı bulunuyordu. 150 ilçede doktor yoktu. 40 bin köye karşılık, diplomalı ebe sayısı sadece 136 idi. Trahomlu insan sayısı üç milyondu; sıtma, tifüs, verem, frengi, tifo salgın durumdaydı. Türk kadını 1934’te seçme ve seçilme hakkını kazandı. Türkiye, kadınlara seçme seçilme hakkı verilmesinde Avrupa’da yedinci; dünyada 12’nci sırada yer aldı. 1935’te yapılan seçimlerde 18 kadın meclise girdi. Cumhuriyet bu yüzden mucize. Cumhuriyet, doğudaki yoksul bir köyden Aziz Sancar’ı Nobel bilim ödülüne taşıyan; batıdaki fakir bir köyden Süleyman Demirel’i Cumhurbaşkanlığı makamına çıkaran rejimin adıdır. Atatürk’ün mucizesidir Cumhuriyet."

Etiketler:

Yasal Bilgilendirme

Hurriyet.com.tr’nin Merkez haberleri bölümünde, DHA’nın abonelerine gönderdiği Merkez haberleri otomatik olarak derlenmektedir. hurriyet.com.tr editörleri otomatik akış içinde Dr. Naim Babüroğlu: Atatürk cumhuriyeti bir gecede kurmadı haberine editoryal müdahalede bulunmamıştır. Haber içeriklerinden hukuken ilgili ajanslar sorumludur.

Sayfa Başı