Diyetlerin şampiyonu DASH

USNews&World Report’a göre yılın en iyi diyet programı DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension).

Mesude ERŞAN / mersan@hurriyet.com.tr
20 Ağustos 2014 - 11:53:40

Türkçesi, Hipertansiyonu Durdurmak İçin Beslenme Yaklaşımları. Adından da anlayabileceğiniz gibi diyetin esas amacı hipertansiyonu kontrol altına almak olsa da DASH diğer tüm kategorilerin toplamında ilk sırada yer aldı. Ayrıca en iyi kilo kaybetme diyeti kategorisinde 1, en iyi kalbi koruma diyetlerinde 3, en iyi sağlıklı beslenme diyetinde 1, en iyi kuralları kolay uygulanan diyetler listesinde de 7’inci sırada. ABD Ulusal Kalp, Ciğer ve Kan Ensitüsü (The National Heart, Lung, and Blood Institute -NHLBI) bu diyeti desteklemek amacıyla ücretsiz rehberler yayınlıyor.

Önce altını çizmeliyim ki gerek US News&Worl Report gerekse beslenme uzmanları sadece DASH değil, herhangi bir diyet programına girmeden önce mutlaka ilgili uzmanlarla görüşmenizi öneriyor. Malum her diyet programı, herkese uygun değil. Size ve varsa sorununuza daha iyi hitap edecek diyet programı seçilmesi hem başarıyı artırır hem de sağlığınızı.

Derleyen: Sebla Koçan

EN YÜKSEK PUANLI DİYET

* DASH DİYETİ: Aldığı puan 4.1/5 (5 üzerinden 4.1)
* Tüm kategorilerde: En İyi 1’inci
* En iyi kilo kaybetme diyeti: 11’inci
* En iyi kalbi koruma diyeti: 3’üncü
* En iyi sağlıklı yeme diyeti: 1’inci
* En iyi kuralları kolay uygulanan diyetler :7’inci
* Amacı: Yüksek tansiyonu kontrol altına almak.
* İddiası: Sağlıklı yemek, kan basıncınızla(tansiyon) birlikte belinizde oluşan yağlanmayı da önler.
* Önerisi: Potasyum, kalsiyum, protein ve lif gibi gıda değeri yüksek besinler kan basıncınızın yükselmesiyle mücadele eder, tüketin. Meyve, sebze, tahıl, yağsız protein ve düşük yağlı süt ürünleri önemli, yiyin. Kalorili ve yağlı tatlı ve kırmızı etten uzaklaşın. Tuzdan kaçının.
* Nasıl işe yarıyor? Yaşınıza göre günde kaç kalori almanızı söyleyen planların yanı sıra, günlük egzersiz seviyenizi hatırlatıyor. Kalorileri hangi besinlerden aldığınızı ölçüyor. DASH diyetinin, eğer özel bir sağlık durumunuz yok ise hiçbir yan etkisi bulunmuyor. Ancak DASH diyetini yapmaya karar vermeden önce, diyetisyeninizin de fikrini almanız ve onun yönlendirmelerine göre plan yapmanız gerekiyor.
* Serbest tükebilecekleriniz: Günde yüzde 20-35 oranında yağ, ‘makul’ oranda protein tüketimi, kolay sindirim için lifli yiyecekler, potasyum, kalsiyum, vitamin B12, Vitamin D.
* Yap: Ağırlıklı olarak kümes hayvanları ve balık ye.
* Yapma: Doymuş yağ, şeker ve tuz tüketme.

DİYETİSYEN GÖZÜYLE DASH
Sağlıklı beslenmeyi destekliyor

DASH’ın tüm besin öğelerinin dengeli bir şekilde tüketilmesini tavsiye ettiği için ilk sırada yer alması sürpriz değil. Ana hedefi sodyum alımını kısıtlamak olsa da aslında sağlıklı beslenme modelinin de ta kendisi desek abartmış olmayız.
Sağlıklı beslenme ve diyet uzmanı Dilara Koçak, DASH’ın temelinin sodyum alımını kısıtlamak olduğunu hatırlatıyor. Koçak, “DASH tipi beslenme yüksek tansiyon üzerinde oldukça etkili. Bu konuda yapılan çalışmalar bu diyet planı ile 14 gün içinde tansiyonda düşme olduğunu kanıtlıyor” diyor.

KADINLARDA ÖLÜMÜ AZALTIYOR

Koçak’ın verdiği bilgilere göre DASH kalp ve damar hastalıkları ile inme(felç) riskini de azaltıyor. Bir araştırmaya göre DASH diyetine en çok uyan kadınlar en düşük inme, kalp krizi ile kalp ve damar hastalıklarından ölüm oranlarına sahip.

PROTEİNİ HEM BEYAZ HEM DE KIRMIZIDAN ALIN

DASH’ın yüksek lif, düşük kalori yoğunluğu ve uygun porsiyonlarla dengeli bir diyet önerdiğini belirten Koçak, düşük doymuş yağ, kolesterol ve total yağı az içeren besinlerin tüketilmesinin hedeflendiğini söylüyor. Hayvansal yağlar ve kırmızı et tüketiminde ölçülü olunması ancak haftada en az iki balık yenilmesi öneriliyor. Posadan zengin tam taneli tahıl ve karbonhidratlara izin var. Ve tabii kalp ve damar sağlığı için kritik önemi olan potasyumdan zengin bol sebze ve meyve tüketimi ihmal edilmemeli.

AZ YAĞLI YİYİN, ŞEKERDEN KAÇIN

DASH kalsiyum, protein kaynağı olarak az yağlı veya yağsız süt ve süt ürünleri tüketimi artırın diyor. Posa, potasyum, magnezyum kaynağı olarak yağlı tohumlarla baklagillerin de artırılmasını öneriyor. Diyette, kırmızı et, şeker, şeker eklenmiş besinler, şekerli içeceklerin tüketimi sınırlandırıyor.

Sadece sofra tuzuna değil, besinlerin içindeki sodyuma da dikkat edin

Diyetteki en önemli amaç sodyum alımını kısıtlamak. Yüksek tansiyon ile sodyum arasındaki bağlantı malum. Sodyum deyince akla “tuz” geliyor ancak DASH gibi “sodyum sınırlı diyetler”de sadece tuzsuz yemek yetmeyebiliyor. Koçak, “Bazı besinlerin tuz içeriklerine de dikkat etmek gerekir. Çünkü sodyum ile yüksek kan basıncı arasında önemli bir bağlantı olsa da sodyum beslenmemizde mutlaka olması gereken bir besin öğesi. Birçok sağlıklı insan günlük ihtiyacının çok üzerinde tuz tüketmektedir. Oysa günlük ihtiyacımız sadece günlük 2400 mg sodyumdur 1 gr tuz= 400 mg sodyum olarak düşünüldüğünde tuz olarak bu miktar 6 gram yani 1 çay kaşığı. Ancak bu yiyeceklerin içindeki tuzu da kapsıyor. Yüksek tansiyonu olanların günlük 1500 mg sodyumu geçmemeleri öneriliyor” hatırlatmalarını yapıyor.

Herkese uygun

DASH’ın en büyük avantığı herkese uygun olması. Tüm sağlıklı yetişkinler, yaşam boyu, her yaşta uygulayabilir. Hatta kalori sınırlaması halinde kilo vermeyi de sağlayabiliyor. Uzun vadede sadece yüksek tansiyonu kontrol etmekle kalmıyor. Diyabeti engelliyor. Kalp ve damar sağlığını da koruyor.

Karatay’ın tam tersi

DASH diyeti, Prof. Dr. Canan Karatay’ın diyetiyle neredeyse taban tabana zıt. Prof. Dr. Karatay başta kırmızı et olmak üzere, protein kaynakları ve yüksek yağlı besinlerden korkmuyor. Tereyağ gibi doymuş yağları serbest bırakırken, meyveyi şekere eşit görüp, yasaklıyor.

DASH’dan örnek menü

İşte 1800- 2000 bin kalorilik DASH örnek menüsü:

Kahvaltı:
5-6 yemek kaşığı yulaf veya tam buğdaylı kahvaltı gevreği
1 orta boy muz veya 4-5 kuru kayısı, 1 bardak az yağlı süt
1 dilim tam buğday ekmeği
Ara öğün: 1 taze meyve, 4-5 ceviz.
Öğle yemeği: 1 tabak kıymalı mercimek yemeği, bir kase yoğurt, salata, bir dilim tam buğday ekmeği veya 2-3 yemek kaşığı bulgur.
Ara öğün: İki dilim tam buğday ekmeği, az tuzlu peynir, bol domates, salatalık, yeşillik, 10-15 badem.
Akşam yemeği: 180-200 gram balık, 4-5 yemek kaşığı ıspanak sote, salata.
Ara öğün: Bir küçük meyve, 10-15 fındık.
Yarın: En çok kilo verdiren diyet: Weight Wathcers

Yayınlanma Tarihi : 20 Ağustos 2014 - 11:52:32


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün