DEMİR EKSİKLİĞİ

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerine (eritrosit) rengini veren ve oksijenin kanda taşınmasını sağlayan bir proteindir. Demir ise hemoglobinin temel yapısına giren bir elementtir.

04 Ocak 2012 - 12:47:15

Akciğerlerden alınan oksijenin hemoglobine bağlanarak dokulara aktarılmasında büyük önem taşır. Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre hemoglobin değerlerinin erkeklerde 14 gr/dl, hamile olmayan kadınlarda 12 gr/dl'nin altına düşmesi "anemi" olarak tanımlanır. Demir eksikliği ve buna bağlı olarak oluşan anemi ise "demir eksikliği anemisi" olarak adlandırılır. Tüm dünyada erkeklerin % 20'sinde, kadınların % 35'inde ve hamilelerin % 50'sinde görülür. Gelişmiş ülkelerde bu oran çok daha az, ülkemiz gibi az gelişmiş ülkelerde ise çok daha yüksektir.

Belirtiler?
Halsizlik, iştahsızlık, çabuk yorulma, başağrısı, başdönmesi, çarpıntı, nefes darlığı, huzursuzluk gibi genel; tırnaklarda kolay kırılma, tırnaklarda uzunlamasına kabarık çizgiler, düzleşme ve çukurlaşma, dil papillalarında düzleşme, dilde yanma, ağız köşelerinde ülserasyon ve fissurlar ve yutma güçlüğü gibi özel belirtileri vardır.

NEDENLERİ:

1) Demir ihtiyacının artması: Gebelik, emzirme, büyüme çağındaki çocuklar, düşük doğum tartılı ve erken doğan bebeklerde ihtiyaç artar. Diyetle alınan demir ihtiyacı karşılamaya yetmez.

2) Demirin yetersiz alımı: Çocukların anne sütü yerine demir desteği olmayan mamalarla beslenmesi, inek sütüne 1 yaşından önce geçilmesi, çocuğun günde yarım litreden fazla süt içmesi ve daha büyük çocuklarda hazır gıdalarla beslenme, sosyo-ekonomik durum bozukluğu nedeniyle hayvansal gıdaların yeterince alınamaması buna yol açar. Erişkinlerde çay, kahve tüketiminin fazla olması, diyetle fazla miktarda kalsiyum alınması, etin kavrularak ya da fırında fazla pişirilmesi ve sosis, salam gibi hazır besinlerin tüketimi demirin biyoyararlanımını azaltır. Sakatat, dana eti, koyun eti, tavuk eti, kuru baklagil, kuru meyve ( kayısı-üzüm ), pekmez, yeşil sebze, fındık, fıstık, susam, tahin gibi demirden zengin besinlerin tüketilmesi önerilir.

3) Demirin yetersiz emilimi: Bazı kişilerde demir bağırsaklardan yeterince emilemez.

4) Kan kaybı: Özellikle mide - bağırsak sistemindeki iyi ya da kötü huylu tümörler, kadınlarda aşırı adet kanaması, sık ve fazla sayıda doğum, düşük ve küretajlar buna yol açabilir.

TANI VE TEDAVİ:
Aneminin nedenlerinin iyi araştırılması gerekir. Altta yatan neden bulmadan rastgele demir ya da vitamin vermek, kan transfüzyonu yapmak, teşhisin gecikmesine, hastanın probleminin ilerlemesine yol açabilir.

Demir eksikliği olan bebek ve çocuklarda zeka gelişimi ve koordinasyon bozulur, dikkat ve algılama azalır, büyümede gerilik olur. Demir eksikliğinde enfeksiyonlara duyarlılık artar, tırnak-deri-mukoza değişiklikleri ortaya çıkar. Gebelerde morbidite ve mortalite, bebek ölümleri oranı, düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme ve enfeksiyonlara yakalanma riski artar. Bağışıklık sistemi bozulur. Demir eksikliği anemisi olan bireylerde hava kirliliğine bağlı olan kurşun zehirlenmelerine duyarlılık artar.

Demirin bağırsaktan emilimindemi artırmak için…
" C vitamini demirin emilimini artırır. Bu nedenle yumurtayı portakal suyu veya domatesle, köftenin yeşil salata ile tüketilmesi demirim emilimin artırmak açısından önemlidir.
" Mayalı ekmekteki demir mayasız ekmeğe göre daha çok emilir.
" İyi pişmemiş kuru baklagiller ya da kepek ekmeği demirin emilimin azaltır.
" Posalı gıdalarla beslenme demirin emilimini azaltır.
" Gıdaları saklamakta kullandığımız alüminyum, paslanmaz çelik ve teneke de demirin emilimin azaltır.

Uz. Dr. Deniz Şahin Şimşek
Ataşehir Memorial Tıp Merkezi İç Hastalıkları Bölümü


 

Etiketler:
Yayınlanma Tarihi : 06 Ağustos 2008 - 14:47:55
Okuyucu Yorumları { Toplam 1 Yorum }
  • eylem ... 26.11.2012 01:48:42
    Hem demir hemde diğer vitaminler,hiçbiri hafife alınmamalı..Öselliklede günümüz şartlarında..Radyasyon,dengesiz beslenme,hava kirliliği vs insan hayatının tehdit altında olduğu çağdayız...dikkat etmekte ve özen göstermekte fayda var..
Koç Burcu
(21 MART - 20 NİSAN)

Geçmiş tecrübelerinizden faydalanabilir ve bu tecrübeyi ilerlemenize ve büyümenize faydası olacak şekilde kullanabilirsiniz. Yaptığınız işe kendinizi...Koç Burcu Günlük Yorumu

Boğa Burcu
(21 NİSAN - 20 MAYIS)

Fikirlerinizi açık şekilde dile getirebilirsiniz, ama duygularınızı işe karıştırmamalısınız. Gerçeklere dayanarak konuşmanız durumunda insanlar olayları sizin bakış...Boğa Burcu Günlük Yorumu

İkizler Burcu
(21 MAYIS - 20 HAZİRAN)

Evde yenilikler yapmaya odaklanmalısınız. Şikayet ve eleştirileri dinlemeli, sevdiğiniz kişilerin ihtiyaçlarını karşılamak için gayret göstermelisiniz. Sosyal...İkizler Burcu Günlük Yorumu

Yengeç Burcu
(21 HAZİRAN - 22 TEMMUZ)

Diğerlerini takip ederek öğreneceğiniz şeyler olabilir. İş arkadaşlarınızın veya meslektaşlarınızın sunacağı şeyleri dikkatle dinlemelisiniz. İşleri kendi bildiğiniz...Yengeç Burcu Günlük Yorumu

Aslan Burcu
(23 TEMMUZ - 23 AĞUSTOS)

Yeni seçeneklerinizi veya olanakları gözden geçirebilir, olumlu değişiklikler yapmanızı sağlayacak kişilerle bağlantı kurabilirsiniz. Duygusal riskler almak...Aslan Burcu Günlük Yorumu

Başak Burcu
(24 AĞUSTOS - 23 EYLÜL)

Hayatınız üzerinde etkili kişilerle daha iyi ilişkiler kurabilmek için gayret göstermenin karşılığını görebilirsiniz. Pratik ve yardımsever yaklaşımlarınız...Başak Burcu Günlük Yorumu

Terazi Burcu
(24 EYLÜL - 23 EKİM)

Eskiden tanıdığınız kişilerle bir araya gelebilirsiniz, ama mevcut durumunuzu, pozisyonunuzu ve planlarınızı hızlı şekilde paylaşmamalısınız. Bilgi toplamanız iş birliği...Terazi Burcu Günlük Yorumu

Akrep Burcu
(24 EKİM - 22 KASIM)

Planlama ve hazırlık yapma bugün yapacaklarınız üzerinde fark yaratmanızı sağlayabilir. Duygusal konular elinizden gelenin en iyisini ortaya koymanızı engelleyebilir....Akrep Burcu Günlük Yorumu

Yay Burcu
(23 KASIM - 21 ARALIK)

Diğerlerine yardım etmek istemeniz güzel bir şey, ama gereken ve hak ettiğiniz takdiri görmemeniz sizi üzebilir. İhtiyaçlarınızın karşılanması için...Yay Burcu Günlük Yorumu

Oğlak Burcu
(22 ARALIK - 20 OCAK)

Bazı konuları reddetmeyi bilememeniz durumunda, duygusal bir konu size bedel ödetebilecek bir ilişkiye dönebilir. Ortak kaynak kullanımı gerektiren konularda bazı...Oğlak Burcu Günlük Yorumu

Kova Burcu
(21 OCAK - 18 ŞUBAT)

Büyük resme odaklanabilir ve kişisel evraklarınızı ve maddi durumunuzu yaşam tarzınıza göre geliştirmenin yollarını arayabilirsiniz. Maddi konularda özgün...Kova Burcu Günlük Yorumu

Balık Burcu
(19 ŞUBAT - 20 MART)

Bazı kişiler kendinize boş vakit ayırmanızı sağlayacak kişisel değişiklikler yapmanıza yardım edebilirler. Daha sağlıklı bir yaşam tarzı için yeni bir...Balık Burcu Günlük Yorumu