DEMİR EKSİKLİĞİ

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerine (eritrosit) rengini veren ve oksijenin kanda taşınmasını sağlayan bir proteindir. Demir ise hemoglobinin temel yapısına giren bir elementtir.

DEMİR EKSİKLİĞİ

Akciğerlerden alınan oksijenin hemoglobine bağlanarak dokulara aktarılmasında büyük önem taşır. Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre hemoglobin değerlerinin erkeklerde 14 gr/dl, hamile olmayan kadınlarda 12 gr/dl'nin altına düşmesi "anemi" olarak tanımlanır. Demir eksikliği ve buna bağlı olarak oluşan anemi ise "demir eksikliği anemisi" olarak adlandırılır. Tüm dünyada erkeklerin % 20'sinde, kadınların % 35'inde ve hamilelerin % 50'sinde görülür. Gelişmiş ülkelerde bu oran çok daha az, ülkemiz gibi az gelişmiş ülkelerde ise çok daha yüksektir.

Belirtiler?
Halsizlik, iştahsızlık, çabuk yorulma, başağrısı, başdönmesi, çarpıntı, nefes darlığı, huzursuzluk gibi genel; tırnaklarda kolay kırılma, tırnaklarda uzunlamasına kabarık çizgiler, düzleşme ve çukurlaşma, dil papillalarında düzleşme, dilde yanma, ağız köşelerinde ülserasyon ve fissurlar ve yutma güçlüğü gibi özel belirtileri vardır.

NEDENLERİ:

1) Demir ihtiyacının artması: Gebelik, emzirme, büyüme çağındaki çocuklar, düşük doğum tartılı ve erken doğan bebeklerde ihtiyaç artar. Diyetle alınan demir ihtiyacı karşılamaya yetmez.

2) Demirin yetersiz alımı: Çocukların anne sütü yerine demir desteği olmayan mamalarla beslenmesi, inek sütüne 1 yaşından önce geçilmesi, çocuğun günde yarım litreden fazla süt içmesi ve daha büyük çocuklarda hazır gıdalarla beslenme, sosyo-ekonomik durum bozukluğu nedeniyle hayvansal gıdaların yeterince alınamaması buna yol açar. Erişkinlerde çay, kahve tüketiminin fazla olması, diyetle fazla miktarda kalsiyum alınması, etin kavrularak ya da fırında fazla pişirilmesi ve sosis, salam gibi hazır besinlerin tüketimi demirin biyoyararlanımını azaltır. Sakatat, dana eti, koyun eti, tavuk eti, kuru baklagil, kuru meyve ( kayısı-üzüm ), pekmez, yeşil sebze, fındık, fıstık, susam, tahin gibi demirden zengin besinlerin tüketilmesi önerilir.

3) Demirin yetersiz emilimi: Bazı kişilerde demir bağırsaklardan yeterince emilemez.

4) Kan kaybı: Özellikle mide - bağırsak sistemindeki iyi ya da kötü huylu tümörler, kadınlarda aşırı adet kanaması, sık ve fazla sayıda doğum, düşük ve küretajlar buna yol açabilir.

TANI VE TEDAVİ:
Aneminin nedenlerinin iyi araştırılması gerekir. Altta yatan neden bulmadan rastgele demir ya da vitamin vermek, kan transfüzyonu yapmak, teşhisin gecikmesine, hastanın probleminin ilerlemesine yol açabilir.

Demir eksikliği olan bebek ve çocuklarda zeka gelişimi ve koordinasyon bozulur, dikkat ve algılama azalır, büyümede gerilik olur. Demir eksikliğinde enfeksiyonlara duyarlılık artar, tırnak-deri-mukoza değişiklikleri ortaya çıkar. Gebelerde morbidite ve mortalite, bebek ölümleri oranı, düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme ve enfeksiyonlara yakalanma riski artar. Bağışıklık sistemi bozulur. Demir eksikliği anemisi olan bireylerde hava kirliliğine bağlı olan kurşun zehirlenmelerine duyarlılık artar.

Demirin bağırsaktan emilimindemi artırmak için…
" C vitamini demirin emilimini artırır. Bu nedenle yumurtayı portakal suyu veya domatesle, köftenin yeşil salata ile tüketilmesi demirim emilimin artırmak açısından önemlidir.
" Mayalı ekmekteki demir mayasız ekmeğe göre daha çok emilir.
" İyi pişmemiş kuru baklagiller ya da kepek ekmeği demirin emilimin azaltır.
" Posalı gıdalarla beslenme demirin emilimini azaltır.
" Gıdaları saklamakta kullandığımız alüminyum, paslanmaz çelik ve teneke de demirin emilimin azaltır.

Uz. Dr. Deniz Şahin Şimşek
Ataşehir Memorial Tıp Merkezi İç Hastalıkları Bölümü


 

Etiketler:
Okuyucu Yorumları { Toplam 1 Yorum }
  • eylem ... 26.11.2012 01:48:42
    Hem demir hemde diğer vitaminler,hiçbiri hafife alınmamalı..Öselliklede günümüz şartlarında..Radyasyon,dengesiz beslenme,hava kirliliği vs insan hayatının tehdit altında olduğu çağdayız...dikkat etmekte ve özen göstermekte fayda var..
Koç Burcu
(21 MART - 20 NİSAN)

İmajınızı güçlendiren, sosyal ilişkilerinizdeki başarınızın görülmesini sağlayan olaylarla herkesi etkileyebilirsiniz. Kariyerinizde veya iş hayatınızda size...Koç Burcu Günlük Yorumu

Boğa Burcu
(21 NİSAN - 20 MAYIS)

Sizi yanlış yönlendiren veya size yanlış yaptığını hissettiğiniz kişilerle karşılaşabilirsiniz, ama bu kişiler size bilerek yanlış yapmıyorlar aslında. Birbirinizi iyi...Boğa Burcu Günlük Yorumu

İkizler Burcu
(21 MAYIS - 20 HAZİRAN)

Yeni tarzlar, yeni fikirler veya farklı fikirlere sahip kişiler ilginizi çekebilir. Size ilham veren kişilerle bir araya gelebilirsiniz. İş hayatınızı veya üzerinde...İkizler Burcu Günlük Yorumu

Yengeç Burcu
(21 HAZİRAN - 22 TEMMUZ)

Diğerleriyle anlaşmakta veya başkalarını anlamakta zorluk çekebilir veya yalnız kalma ihtiyacı içinde olabilirsiniz. Kendinize ve insanlara karşı dürüst...Yengeç Burcu Günlük Yorumu

Aslan Burcu
(23 TEMMUZ - 23 AĞUSTOS)

Kendinizin ve diğerlerinin istek ve ihtiyaçlarına odaklanabilirsiniz. Yardımlarınız, öneri, fikir ve tavsiyeleriniz ailenizin, arkadaşlarınızın veya yakın...Aslan Burcu Günlük Yorumu

Başak Burcu
(24 AĞUSTOS - 23 EYLÜL)

Bugünlerde, planlarda, alınan kararlarda veya hayatın günlük akışında değişiklik gerektiren olaylar ya da aksilikler söz konusu olabilir. Yeniden plan...Başak Burcu Günlük Yorumu

Terazi Burcu
(24 EYLÜL - 23 EKİM)

Çevrenizdeki kişilerin fikir, öneri ya da tavsiyelerine her zamankinden fazla önem vermeye başlayabilirsiniz. Ya da duygularını anlamaya çalışabilirsiniz....Terazi Burcu Günlük Yorumu

Akrep Burcu
(24 EKİM - 22 KASIM)

Aileniz veya evinizle ya da eski bir tanıdıkla ilgili beklenmedik eleştiri, haber, bilgi veya şikayetler söz konusu olabilir. Elinize geçen bilgiler en başta sizi...Akrep Burcu Günlük Yorumu

Yay Burcu
(23 KASIM - 21 ARALIK)

Sosyal hayatınız hareketleniyor, iletişim hızlanıyor. Bu esnada, yeni kişilerle tanışabilirsiniz ve bu kişiler, hayatınızın devamında da sizin için önemli bir konuma...Yay Burcu Günlük Yorumu

Oğlak Burcu
(22 ARALIK - 20 OCAK)

Çabalarınızın takdir edildiğini göreceksinizdir. Yarım kalan işlerinizi veya projelerinizi tamamlayabilir, yenileri için yer açabilirsiniz. Aklınızda...Oğlak Burcu Günlük Yorumu

Kova Burcu
(21 OCAK - 18 ŞUBAT)

Kendiliğinden ve hiç nedensiz gelişen durumlar söz konusu olabilir. Bu olaylar sizi evrensel gizemler üzerine düşünmeye itebilir. Önemli bir...Kova Burcu Günlük Yorumu

Balık Burcu
(19 ŞUBAT - 20 MART)

Ekip çalışmaları veya grup aktiviteleri ön planda olabilir. Bu alanlara konsantre olarak, herkesi memnun edecek bazı değişiklikler yapabilirsiniz. Mevcut durumu olumlu...Balık Burcu Günlük Yorumu