DEMİR EKSİKLİĞİ

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerine (eritrosit) rengini veren ve oksijenin kanda taşınmasını sağlayan bir proteindir. Demir ise hemoglobinin temel yapısına giren bir elementtir.

06 Ağustos 2008 - 14:47:55

Akciğerlerden alınan oksijenin hemoglobine bağlanarak dokulara aktarılmasında büyük önem taşır. Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre hemoglobin değerlerinin erkeklerde 14 gr/dl, hamile olmayan kadınlarda 12 gr/dl'nin altına düşmesi "anemi" olarak tanımlanır. Demir eksikliği ve buna bağlı olarak oluşan anemi ise "demir eksikliği anemisi" olarak adlandırılır. Tüm dünyada erkeklerin % 20'sinde, kadınların % 35'inde ve hamilelerin % 50'sinde görülür. Gelişmiş ülkelerde bu oran çok daha az, ülkemiz gibi az gelişmiş ülkelerde ise çok daha yüksektir.

Belirtiler?
Halsizlik, iştahsızlık, çabuk yorulma, başağrısı, başdönmesi, çarpıntı, nefes darlığı, huzursuzluk gibi genel; tırnaklarda kolay kırılma, tırnaklarda uzunlamasına kabarık çizgiler, düzleşme ve çukurlaşma, dil papillalarında düzleşme, dilde yanma, ağız köşelerinde ülserasyon ve fissurlar ve yutma güçlüğü gibi özel belirtileri vardır.

NEDENLERİ:

1) Demir ihtiyacının artması: Gebelik, emzirme, büyüme çağındaki çocuklar, düşük doğum tartılı ve erken doğan bebeklerde ihtiyaç artar. Diyetle alınan demir ihtiyacı karşılamaya yetmez.

2) Demirin yetersiz alımı: Çocukların anne sütü yerine demir desteği olmayan mamalarla beslenmesi, inek sütüne 1 yaşından önce geçilmesi, çocuğun günde yarım litreden fazla süt içmesi ve daha büyük çocuklarda hazır gıdalarla beslenme, sosyo-ekonomik durum bozukluğu nedeniyle hayvansal gıdaların yeterince alınamaması buna yol açar. Erişkinlerde çay, kahve tüketiminin fazla olması, diyetle fazla miktarda kalsiyum alınması, etin kavrularak ya da fırında fazla pişirilmesi ve sosis, salam gibi hazır besinlerin tüketimi demirin biyoyararlanımını azaltır. Sakatat, dana eti, koyun eti, tavuk eti, kuru baklagil, kuru meyve ( kayısı-üzüm ), pekmez, yeşil sebze, fındık, fıstık, susam, tahin gibi demirden zengin besinlerin tüketilmesi önerilir.

3) Demirin yetersiz emilimi: Bazı kişilerde demir bağırsaklardan yeterince emilemez.

4) Kan kaybı: Özellikle mide - bağırsak sistemindeki iyi ya da kötü huylu tümörler, kadınlarda aşırı adet kanaması, sık ve fazla sayıda doğum, düşük ve küretajlar buna yol açabilir.

TANI VE TEDAVİ:
Aneminin nedenlerinin iyi araştırılması gerekir. Altta yatan neden bulmadan rastgele demir ya da vitamin vermek, kan transfüzyonu yapmak, teşhisin gecikmesine, hastanın probleminin ilerlemesine yol açabilir.

Demir eksikliği olan bebek ve çocuklarda zeka gelişimi ve koordinasyon bozulur, dikkat ve algılama azalır, büyümede gerilik olur. Demir eksikliğinde enfeksiyonlara duyarlılık artar, tırnak-deri-mukoza değişiklikleri ortaya çıkar. Gebelerde morbidite ve mortalite, bebek ölümleri oranı, düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme ve enfeksiyonlara yakalanma riski artar. Bağışıklık sistemi bozulur. Demir eksikliği anemisi olan bireylerde hava kirliliğine bağlı olan kurşun zehirlenmelerine duyarlılık artar.

Demirin bağırsaktan emilimindemi artırmak için…
" C vitamini demirin emilimini artırır. Bu nedenle yumurtayı portakal suyu veya domatesle, köftenin yeşil salata ile tüketilmesi demirim emilimin artırmak açısından önemlidir.
" Mayalı ekmekteki demir mayasız ekmeğe göre daha çok emilir.
" İyi pişmemiş kuru baklagiller ya da kepek ekmeği demirin emilimin azaltır.
" Posalı gıdalarla beslenme demirin emilimini azaltır.
" Gıdaları saklamakta kullandığımız alüminyum, paslanmaz çelik ve teneke de demirin emilimin azaltır.

Uz. Dr. Deniz Şahin Şimşek
Ataşehir Memorial Tıp Merkezi İç Hastalıkları Bölümü


 

Etiketler:
Son Güncelleme : 04 Ocak 2012 - 12:47:15
Okuyucu Yorumları { Toplam 1 Yorum }
  • eylem ... 26.11.2012 01:48:42
    Hem demir hemde diğer vitaminler,hiçbiri hafife alınmamalı..Öselliklede günümüz şartlarında..Radyasyon,dengesiz beslenme,hava kirliliği vs insan hayatının tehdit altında olduğu çağdayız...dikkat etmekte ve özen göstermekte fayda var..

Diğer Haberler

Koç Burcu
(21 MART - 20 NİSAN)

Ortak kaynak kullanımı gerektiren işlerde( kredi, alacak verecek, sponsorluk, burs, nafaka, miras, sigorta, prim v.b) dikkatli adımlar atmalı ve sonuçlarını ya da sizden...Koç Burcu Günlük Yorumu

Boğa Burcu
(21 NİSAN - 20 MAYIS)

Bir taraftan bilgi toplayıp, bir taraftan araştırma yaparak yeni fırsatların önünü açacak, görüşmeler, yazışmalar veya sunumlar yapabilirsiniz. Aşk...Boğa Burcu Günlük Yorumu

İkizler Burcu
(21 MAYIS - 20 HAZİRAN)

Aynı şekilde düşünmediğiniz kişilerin fikirlerini değiştirmeniz zor. Boşuna vakit harcamamalı ve istediğiniz sonuçları almanızı ya da istediğiniz işleri yapmanızı...İkizler Burcu Günlük Yorumu

Yengeç Burcu
(21 HAZİRAN - 22 TEMMUZ)

Yaratıcılığınızı kullanmanız durumunda pek çok alanda kendinizi daha iyi hissedebilirsiniz. Size ilginç gelen kişilerle iş birlikleri veya ortaklıklar...Yengeç Burcu Günlük Yorumu

Aslan Burcu
(23 TEMMUZ - 23 AĞUSTOS)

Değişiklik arzunuz herkes tarafından kabul görmeyebilir. İşinize karışan kişiler işlerinizi akıcı şekilde halletmenizi engelleyebilir. Planlarınızı buna göre yapmanızda...Aslan Burcu Günlük Yorumu

Başak Burcu
(24 AĞUSTOS - 23 EYLÜL)

Seyahatler, kültürel aktiviteler, eğitimler veya karşılıklı fikir alışverişleri ön planda. Yeni şeyler denemekten, farklı tarzlarda kişilerden ya da ilginç...Başak Burcu Günlük Yorumu

Terazi Burcu
(24 EYLÜL - 23 EKİM)

Çevrenizdeki kişilere zarar vermeyecek ufak tefek değişiklikler yapabilirsiniz. Yanlış anlaşılmalara açık günler. Evde huzuru sağlamak veya sizinle aynı...Terazi Burcu Günlük Yorumu

Akrep Burcu
(24 EKİM - 22 KASIM)

Değiştiremeyeceğiniz şeyler üzerine düşünerek zaman kaybetmemelisiniz. Geçmişi geride bırakmak daha doğrusu. Önemli ilişkileriniz romantizm sayesinde...Akrep Burcu Günlük Yorumu

Yay Burcu
(23 KASIM - 21 ARALIK)

Yaşam tarzınızda veya çevrenizde size iyi gelecek değişiklikler yapma zamanı. Temelsiz düşünceleri savunan veya imkansızı vaat eden kişilerden uzak durun....Yay Burcu Günlük Yorumu

Oğlak Burcu
(22 ARALIK - 20 OCAK)

Evinize ve ailenize odaklanmalı, kişisel problemlerinizin üzerine eğilmelisiniz. Etrafınızda olan biten olaylar sizi hedeflerinizden alıkoyabilir, dikkatli hareket...Oğlak Burcu Günlük Yorumu

Kova Burcu
(21 OCAK - 18 ŞUBAT)

Arkadaşlarınızla ve akrabalarınızla ilişkilerinizde duygusal kararlarınız söz konusu olabilir veya duygusal davranabilirsiniz. İnsanları ikna edebilmek ve olayları sizin...Kova Burcu Günlük Yorumu

Balık Burcu
(19 ŞUBAT - 20 MART)

Bugünlerde, ard arda gelen yeni fikirler hayal gücünüzün sınırlarını zorlamanıza neden olabilir. Fikirlerinizi paylaşarak geliştirme şansı bulabilirsiniz....Balık Burcu Günlük Yorumu