DEMİR EKSİKLİĞİ

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerine (eritrosit) rengini veren ve oksijenin kanda taşınmasını sağlayan bir proteindir. Demir ise hemoglobinin temel yapısına giren bir elementtir.

06 Ağustos 2008 - 14:47:55

Akciğerlerden alınan oksijenin hemoglobine bağlanarak dokulara aktarılmasında büyük önem taşır. Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre hemoglobin değerlerinin erkeklerde 14 gr/dl, hamile olmayan kadınlarda 12 gr/dl'nin altına düşmesi "anemi" olarak tanımlanır. Demir eksikliği ve buna bağlı olarak oluşan anemi ise "demir eksikliği anemisi" olarak adlandırılır. Tüm dünyada erkeklerin % 20'sinde, kadınların % 35'inde ve hamilelerin % 50'sinde görülür. Gelişmiş ülkelerde bu oran çok daha az, ülkemiz gibi az gelişmiş ülkelerde ise çok daha yüksektir.

Belirtiler?
Halsizlik, iştahsızlık, çabuk yorulma, başağrısı, başdönmesi, çarpıntı, nefes darlığı, huzursuzluk gibi genel; tırnaklarda kolay kırılma, tırnaklarda uzunlamasına kabarık çizgiler, düzleşme ve çukurlaşma, dil papillalarında düzleşme, dilde yanma, ağız köşelerinde ülserasyon ve fissurlar ve yutma güçlüğü gibi özel belirtileri vardır.

NEDENLERİ:

1) Demir ihtiyacının artması: Gebelik, emzirme, büyüme çağındaki çocuklar, düşük doğum tartılı ve erken doğan bebeklerde ihtiyaç artar. Diyetle alınan demir ihtiyacı karşılamaya yetmez.

2) Demirin yetersiz alımı: Çocukların anne sütü yerine demir desteği olmayan mamalarla beslenmesi, inek sütüne 1 yaşından önce geçilmesi, çocuğun günde yarım litreden fazla süt içmesi ve daha büyük çocuklarda hazır gıdalarla beslenme, sosyo-ekonomik durum bozukluğu nedeniyle hayvansal gıdaların yeterince alınamaması buna yol açar. Erişkinlerde çay, kahve tüketiminin fazla olması, diyetle fazla miktarda kalsiyum alınması, etin kavrularak ya da fırında fazla pişirilmesi ve sosis, salam gibi hazır besinlerin tüketimi demirin biyoyararlanımını azaltır. Sakatat, dana eti, koyun eti, tavuk eti, kuru baklagil, kuru meyve ( kayısı-üzüm ), pekmez, yeşil sebze, fındık, fıstık, susam, tahin gibi demirden zengin besinlerin tüketilmesi önerilir.

3) Demirin yetersiz emilimi: Bazı kişilerde demir bağırsaklardan yeterince emilemez.

4) Kan kaybı: Özellikle mide - bağırsak sistemindeki iyi ya da kötü huylu tümörler, kadınlarda aşırı adet kanaması, sık ve fazla sayıda doğum, düşük ve küretajlar buna yol açabilir.

TANI VE TEDAVİ:
Aneminin nedenlerinin iyi araştırılması gerekir. Altta yatan neden bulmadan rastgele demir ya da vitamin vermek, kan transfüzyonu yapmak, teşhisin gecikmesine, hastanın probleminin ilerlemesine yol açabilir.

Demir eksikliği olan bebek ve çocuklarda zeka gelişimi ve koordinasyon bozulur, dikkat ve algılama azalır, büyümede gerilik olur. Demir eksikliğinde enfeksiyonlara duyarlılık artar, tırnak-deri-mukoza değişiklikleri ortaya çıkar. Gebelerde morbidite ve mortalite, bebek ölümleri oranı, düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme ve enfeksiyonlara yakalanma riski artar. Bağışıklık sistemi bozulur. Demir eksikliği anemisi olan bireylerde hava kirliliğine bağlı olan kurşun zehirlenmelerine duyarlılık artar.

Demirin bağırsaktan emilimindemi artırmak için…
" C vitamini demirin emilimini artırır. Bu nedenle yumurtayı portakal suyu veya domatesle, köftenin yeşil salata ile tüketilmesi demirim emilimin artırmak açısından önemlidir.
" Mayalı ekmekteki demir mayasız ekmeğe göre daha çok emilir.
" İyi pişmemiş kuru baklagiller ya da kepek ekmeği demirin emilimin azaltır.
" Posalı gıdalarla beslenme demirin emilimini azaltır.
" Gıdaları saklamakta kullandığımız alüminyum, paslanmaz çelik ve teneke de demirin emilimin azaltır.

Uz. Dr. Deniz Şahin Şimşek
Ataşehir Memorial Tıp Merkezi İç Hastalıkları Bölümü


 

Etiketler:
Son Güncelleme : 04 Ocak 2012 - 12:47:15
Okuyucu Yorumları { Toplam 1 Yorum }
  • eylem ... 26.11.2012 01:48:42
    Hem demir hemde diğer vitaminler,hiçbiri hafife alınmamalı..Öselliklede günümüz şartlarında..Radyasyon,dengesiz beslenme,hava kirliliği vs insan hayatının tehdit altında olduğu çağdayız...dikkat etmekte ve özen göstermekte fayda var..

Diğer Haberler

Koç Burcu
(21 MART - 20 NİSAN)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, üzerinizdeki yüklerin veya baskının arttığını düşünebilirsiniz veya yeni yükler söz konusu...Koç Burcu Günlük Yorumu

Boğa Burcu
(21 NİSAN - 20 MAYIS)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, planlama becerilerinizi ve disiplinli yapınızı gösterme şansınız olabilir. Seyahatlere veya keyifli planlara...Boğa Burcu Günlük Yorumu

İkizler Burcu
(21 MAYIS - 20 HAZİRAN)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, bazı konularda net olma ihtiyacı duyabilir ve sizi başka taraflara çekmeye çalışan kişilerin arkasından...İkizler Burcu Günlük Yorumu

Yengeç Burcu
(21 HAZİRAN - 22 TEMMUZ)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, sinirlerinize hakim olamayabilir ve ani tepkiler verebilirsiniz ya da yakın çevrenin sağlık problemleriyle...Yengeç Burcu Günlük Yorumu

Aslan Burcu
(23 TEMMUZ - 23 AĞUSTOS)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, maddi başlıklı konularda dikkatli hareket etmelisiniz. Harcamalarınız artabilir. Hfta sonuna doğru, aşırı...Aslan Burcu Günlük Yorumu

Başak Burcu
(24 AĞUSTOS - 23 EYLÜL)

Bu aralar, iş ortağınız ya da birlikte çalıştığınız kişilerle ilişkilerinizde önemli bir rol oynuyorsunuz. Öte yandan aile ya da evle ilgili konularda da farklı...Başak Burcu Günlük Yorumu

Terazi Burcu
(24 EYLÜL - 23 EKİM)

Hedefleriniz ve kişisel amaçlarınızı ilgilendiren konuları kendi başınıza yürütmelisiniz. Zararlı alışkanlıklardan kurtulmak için ideal bir zaman olabilir....Terazi Burcu Günlük Yorumu

Akrep Burcu
(24 EKİM - 22 KASIM)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, , aşırı harcamalar yapma ve lükse kaçma eğiliminiz artabilir. Dikkat etmelisiniz. Aynı zamanda geleceğinizi...Akrep Burcu Günlük Yorumu

Yay Burcu
(23 KASIM - 21 ARALIK)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, ailenizden kişiler veya bazı arkadaşlarınız geçmişle ilgili olumsuz konuları tekrar gündeme taşıyabilirler,...Yay Burcu Günlük Yorumu

Oğlak Burcu
(22 ARALIK - 20 OCAK)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, ani tepkiler vermekten sakınmanızda fayda var. Yurtdışı bağlantılı işler, yabancılarla ilişkiler, seyahatler, bilişim,...Oğlak Burcu Günlük Yorumu

Kova Burcu
(21 OCAK - 18 ŞUBAT)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, yaşamsal hedeflerinizi sorgulayabilir ve daha fazla geri dönüş almanızı sağlayacak şekilde gayret...Kova Burcu Günlük Yorumu

Balık Burcu
(19 ŞUBAT - 20 MART)

Önümüzdeki birkaç gün boyunca, insanların çeşitli ihtiyaç ve talepleriyle yine size gelmesi, sabrınızı oldukça zorlayabilir. Ancak,...Balık Burcu Günlük Yorumu