Yıllarca bu masallarla uyutulduk

İkbal Bayrak, Masal Bitti adlı kitabıyla masallar ve atasözleriyle kadın ve erkeklerin bilinçdışlarına yerleşen yanlış düşünce kalıplarını yerle bir ediyor. Yıllarca hangi masallarla uyutulduğumuzu kitabın yazarı Bayrak’tan dinleyelim

Hürriyet Haber
15 Eylül 2013 - 00:01:29

İnsanlık tarihi boyunca bastırılmış ve örselenmiş kadınların durumunu sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan ele alan çok sayıda inceleme yapıldı. Ancak okuduğum bir kitap bu konuya farklı bir gözle bakmamı sağladı. Clarissa P. Estés, ‘Kurtlarla Koşan Kadınlar’da gerçekten farklı bir yaklaşımda bulunuyordu. Kadınların çoğu zaman farkında olmadan içselleştirmek zorunda bırakıldıkları eziklik ve yetersizlik duygusuna, bastırılmış cinsel güdülerine çok değişik bir malzemeden yaklaşıyordu: Masallar! İnsanlığın ortak bilinçaltının aynaları olduğunu düşündüğü masallar aracılığıyla kadın zihninin derinliklerine iniyor ve birçok açmazdan kurtulmalarına yardımcı olacak masal tadında terapiler uyguluyordu. Bu kitabı okuduktan sonra Estés’in yaptığını daha basit bir dille yapabilir miyim diye düşünerek bu kitabı yazmaya karar verdim.

Yıllarca bu masallarla uyutulduk

Anne babaların özellikle çocukluğun ilk yıllarındaki davranışları ve sözleri bütün yetişkinlik boyunca etki yaratan önermeler oluyor. Yetişkinlerin ruhsal sorunlarının büyük bir kısmının kaynağı bu önermelerin yerleştiği bilinçdışı kaynaklı. Psikanalistler kişilik gelişiminin ailemizden kalıtımsal olarak getirdiğimiz özellikler ve anne karnından itibaren yaşadığımız deneyimler sonucu oluştuğunu düşünüyor. Olaylara nasıl tepki vereceğimizi bebeklikten itibaren öğreniyoruz. Kimse bilinçli olarak olumsuzluklara kodlamıyor elbette çocuklarını. Masallarla masum uykulara yatırırken aslında hayat boyu bize çelme takacak yanlış fikirleri kazıyorlar aklımıza. Bütün masalların en vazgeçilmez unsurlarının başında beyaz atlı prensler geliyor. Kadınlar tıpkı Uyuyan Güzel masalındaki gibi pasif bir şekilde bir gün bir prensin gelip onları kurtarmasını bekliyor.

PAMUK PRENSES KİMSEYE YARANAMAZ

Evlendikten sonra kadını Pamuk Prenses’in hayatı bekliyor. Sessiz, itaatkâr, uysal, uyumlu olması öğütleniyor. Ona verilen görevlerin tamamını eksiksiz bir biçimde yerine getirmesi bekleniyor. O sadece bir kişinin değil yedi kişinin sorumluluğunu yükleniyor, adeta saçını süpürge ediyor ama yine de kimseye yaranamıyor. Ne kadar üstesinden gelmesi zor olsa da evlilik içinde kadının büyük sorumlulukları yerine getirmeye gönüllü olmasının temelinde bu masalların önemli rolü var. Enerjisini kendinden çok etrafındakileri mutlu etmeye harcayan bir kadın hem kendi mutsuz oluyor hem de hiçbir şeyi tam yapamadığından çevresi tarafından eleştiriliyor. Pamuk Prenses ve Kül Kedisi gibi masallar bizi kendini kurban etmenin bir erdem olduğuna ikna ediyor.

EVLİLİK BÜYÜLÜ BİR KURTULUŞ UMUDU

Klasik masalların neredeyse hepsinde bir prenses evlilik çağına gelinceye kadar hanım hanımcık bir şekilde oturuyor. Bir beyaz atlı prensin gelip onu kurtarmasını ve telli duvaklı bir şekilde evlenmeyi bekliyor. Zor duruma düştüğünde; örneğin yırtık pırtık elbiselerle sokakta kaldığında, en sevdiği meyveden zehirlendiğinde ya da kuleye kapatıldığında bir prens tarafından kurtarılıyor. Evlilik romantize ediliyor, büyülü bir kurtuluş umudu olarak sunuluyor. Ulaşılmaya çalışılan nihai mutlu son hep evlilik. Kadınlar evlenene kadar Uyuyan Güzel ya da Rapunzel’in hayatını sürüyor.

POLLYANNA’CILIK OYNAMAMAK LAZIM

Günümüzde bir olumlu düşünce furyası var. Her ne olursa olsun olumlu düşünmemizi tavsiye ediyor pek çok uzman. Pozitif düşünce elbette önemli ama her zaman mümkün değil olumlu olmak. Bazen şartlar gerçekten olumsuz olabiliyor. Yoksayarak bir yere varamıyoruz. Eğer değiştiremeyeceğimiz bir olumsuzluk içindeysek yapmak gereken şey durumu kabul etmek, nedenlerini düşünmek sonra olumlu hissetmek. Önce durumla yüzleşip sonra Polyyanna’cılık yapmak lazım.

KADERCİ KÜL KEDİSİ

Kül Kedisi’nin öğütlediği en önemli değer hiç kimseye hayır diyememe. Onu odasından atıyorlar, ‘Kaderim böyleymiş’ diyerek kabul ediyor, bütün evin sorumluluğunu üzerine yıkıyorlar sesini çıkarmadan razı oluyor. Bu masal, kadercilikle yaklaşarak başımıza ne gelirse kabul etmeliyiz fikrini yerleştiriyor. Kadınlar ‘Alnımın yazısı’ diyerek hayatlarındaki olumsuzluklara katlanmak zorunda olduklarını düşünüyorlar. Mutsuzluğunu sorgularsa ortaya dökülebilecek cevaplar aileyi zedeler, düzeni bozar diye kabullenicilik öğütleniyor. Kül Kedisi hamaratlığa da bir övgü aynı zamanda. Kendini kurban etmenin bir erdem olduğu fikrini yerleştiriyor.

BASMAKALIP
ERKEK MODELİ

Prensesin güzelliği masalların çoğunda altı çizilen bir öğe. Tıpkı günümüzde kadınlara dayatılan güzellik ideali gibi. Kadınlar güzelleşmeyle uğraşıp bütün enerjilerini buna harcamalı. Kül Kedisi’nde üvey anne ve kız kardeşleri kötü ve dolayısıyla çirkin karakterler. Aralarındaki rekabet de kadın kıskançlığını doğuruyor. Kadınlar kendileriyle uğraşıp birbirleriyle rekabet ederken erkek karakterlerse ülke yönetiyor, savaşa gidiyor, hayatın çok daha önemli meseleleriyle uğraşıyor, kadınları kurtarıyorlar. Masallar elbette sadece kadınlara değil erkeklere de basmakalıp roller biçiyor. Onlar da her zaman güçlü, kuvvetli, mantıklı, doğru kararlar alan ve birini kurtarma vazifesiyle donanmış haldeler.

Atasözleri ve deyimler de masum değil

Düşünmeden söylediğimiz atasözleri ve deyimler de kadın ve erkeklerin bilinçdışına belli kodlar yerleşmesine sebep oluyor. Evlenmeden önceki gönül ilişkilerinde namus kadın ve erkek için farklı yorumlanıyor. Erkeğin ilişkisi ‘elinin kınası’ kadınınki ‘yüz karası’. Şiddet bir terbiye aracı olarak görülüyor atasözlerinde; ‘Kızını dövmeyen dizini döver’ ya da ‘Dayak cennetten çıkmadır’ gibi. Kadının kaderine razı olması da öğütleniyor. ‘Kan kusup kızılcık şerbeti içtim’ demeli kadınlar.

Yayınlanma Tarihi : 22 Eylül 2013 - 01:31:00
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün