Sıcak para tehlikesi

Hürriyet Haber
21.11.2001 - 00:01

HEM dış açığın hem de iç açığın kapanması, ekonomide düzelmenin öncü işaretleri olarak kabul edilmelidir. Hakeza bunun tam tersi de doğrudur. Yani, bir yandan cari döviz açığı (yani dış açık) artıyor, diğer yandan reel faizler yükseliyor ve bundan dolayı kamu kesiminin borçlanma gereksinimi (yani iç açık) büyüyorsa, ekonomik kriz yolda demektir. Bugünlerde birinci hali yaşıyoruz. Evet, iç piyasa yüzde 20'den fazla daraldı; on binlerce kişi işsiz kaldı, hemen herkesin geliri düştü. Ama, makro dengeler yerine oturmaya başladı. Önümüzdeki yıl, milli gelirin ve istihdamın yavaş da olsa arttığını göreceğiz.Bu ‘‘U dönüşü’’ işaretleriyle birlikte, ciddi bir tehlike de belirmeye başladı. Türkiye'ye tekrar ‘‘sıcak para’’ gelmeye başlayabilir. Sıcak para girişi hızlanırsa, ekonominin beklenenden de çabuk toparlandığına şahit olacağız. Sıcak para girdikçe, TL. değerlenmeye başlayacak ve kısa bir süre sonra tekrar dış açık verir hale geleceğiz. Dış açık ortaya çıktıkça, tedirginleşen sıcak paracıları teskin etmek için TL. faizleri yükseltilecek, bu da iç açığın büyümesine sebep olacaktır. Böylece ‘‘ikiz açık’’ hortlayacak ve kısa bir süre sonra, bir kriz daha patlayacaktır.Şimdi diyeceksiniz ki, sanki kriz bitti, yerli ve yabancı sıcak paracılar TL.'ye döndü, piyasalar ve borsa coştu ve yüksek faizde veya borsada parsayı toplayıp, ilk fırsatta tekrar dövize dönmek üzere ‘‘spekülatif pozisyon’’ aldı da, iş bundan sonraki krizin tetikleyicisi olarak ‘‘dövize hücum’’ furyasına karşı tedbir almaya geldi. Doğru, bunlar henüz olmadı; sadece ihtimali belirdi. Ama önemli olan husus şu: Sıcak paranın bugüne kadar yarattığı ve bugünden sonra yaratacağı ‘‘krizlere’’ karşı tedbir alınacaksa, gün bugündür. Mesela, sıcak paraları vadeye bağlamak ve spekülatif pozisyondan oluşan sermaye kazançlarını, pozisyon değişiminde ve yurtdışına çıkışta vergilendirmek gibi tedbirler düşünülebilir. Sıcak para ‘‘girerken’’ oyunun kuralları belirlenmemişse, ‘‘çıkarken’’ ona dur demek mümkün değildir. İşte o sırada yani, sıcak paranın TL.'den dövize döndüğü ve yurtdışına gittiği esnada kriz çıkıyor. Ondan sonra ‘‘yetiş IMF imdada!’’Sıcak para, özellikle yüksek enflasyonlu ülkelerde ekonominin ‘‘sürdürülebilir’’ bir istikrara kavuşmasının önündeki en büyük engeldir. Çünkü ekonomide istikrar için dövizin ‘‘narh’’ değil, ‘‘piyasa’’ fiyatının istikrarlı olması gerekir. Halbuki, sıcak paranın girişinde ve özellikle çıkışında döviz fiyatı vahşice dalgalanır. Dövizin piyasa fiyatı ‘‘denge kuru’’ dolayında oluşmalıdır. Denge kuru ‘‘cari işlemleri’’ dengede tutan kurdur. Eğer bir ülkede, isterse Amerika olsun, sermaye hareketleri yüzünden döviz arzı fazlası varsa, döviz fiyatı denge kurundan düşük oluşur. Sıcak para girişi, ‘‘döviz arzı’’ artması demektir. Arz fazlaysa, fiyat düşer. Aynı şekilde bir ülkede aniden yüksek bir ‘‘döviz talebi’’ ortaya çıkıyorsa (yani sıcak para kaçıyorsa) o ülkede döviz fiyatları, denge kurunun çok üstüne çıkar. Döviz fiyatlarının, böylesine dalgalandığı bir ülkede de, ne ihracata dönük ne de iç piyasaya dayanan bir sanayileşme gerçekleşemez.SON SÖZ: İktisadın kanunu dokuz, onuncusu haddini bilmek.

Yayınlanma Tarihi : 21.11.2001 - 00:00
Etiketler:

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün