Neden yaşlanıyoruz

Hürriyet Haber
08.09.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

Neden yaşlanıyoruz, yaşlanmaya neler yol açıyor?.. Bu soruların yanıtı oldukça karmaşık da olsa yaşlanma sürecini açıklamada şu iki önemli kavramdan yararlanabilirsiniz: Yaşlanma ile ilgili hastalıklara eğiliminiz ve genetik mirasınız.Bu iki temel kavramdan yola çıkarsanız yaşlılığı anlamanız da, yaşlanmaya ilişkin sorunlarınızı açıklamanız da kolaydır. YAŞLANMANIN moleküler temelinin mitokondirial DNA ile ilişkili olduğunu düşündüren çok sayıda kanıt vardır. Mitokondiria’lar hücrelerinizin enerji üretim fabrikaları, yani güç merkezleridir. Bu merkezlerin çalışma biçimlerini ve geleceklerini belirleyen şey, DNA yapısında oluşan süregelen hasarlardır. DNA hasarları, önce bu küçük hücre içi organcığı, sonra da hücreyi hızla yaşlandırabilmektedir. Bir başka deyişle yaşam sürenizi belirleyen genetik şifreniz hücre çekirdeğindeki DNA’dan çok, hücre üretim merkezindeki DNA’nızda gizlenmiş gibi görünmektedir. Modern tıbbın ulaştığı başarılar sayesinde genlerimizin yapısını önemli ölçüde çözdük. Bunları nasıl kontrol edebileceğimizi şimdi daha iyi biliyoruz. YAŞLANDIRAN HASTALIKLARNasıl yaşlanacağınızı ve sizi ne kalitede bir yaşlılığın beklediğini belirleyen ikinci önemli kavram, yaşlanma ile ilgili hastalıklardır. Kanaatimizce genetik mirasınızın etkisi yüzde 30’lar, yaşlanma ile ilgili hastalıkların etkisi ise yüzde 70’lerdedir. Yaşlılığınızda duymanızın, görmenizin, belleğinizin, cinselliğinizin, kas ve kemiklerinizin, daha da önemlisi kalp ve damar sisteminizin gücünün ne düzeyde olacağını, yaşam kalitenizin hangi seviyelere ulaştığını merak ediyorsanız, cevabı yaşlanma ile ilgili hastalıklarda aramalısınız: Hipertansiyon, damar sertleşmesi, koroner damar hastalığı, beyin damar hastalılığı, şeker hastalığı, Alzheimer, katarakt ve makula dejeneresansı, osteoartirit, menapoz ve andropoz ile ilişkli hormonal değişimler ile prostat irileşmesi, yaşlılık ile ilgili sağlık sorunlarının başlıcalarıdır.METABOLİK YAPILANMABelirttiğimiz bu sıralamada ilk sırayı alan sağlık sorunlarının ilk beşlisinde ‘insülin rezistansı’ sendromunun etkisinin olabileceğini bilmelsiniz. İnsülin rezistansı sendromu ya da metabolik sendromun önemli özelliklerine bir önceki yazımızda değinmiştik. Bu sendromun başlıca belirtilerini ‘bir bilgi’ köşesinde bulacaksınız. Metabolik sendromun en önemli tetikçisi olan kilo sorunu ile baş etmede bir kriter olarak faydalanabileceğiniz Beden Kitle İndeksi’nin (BKI) nasıl hesaplanacağı ‘bir formül’ tablosunda verilmiştir.HAYATINIZI DEĞİŞTİRİNMetabolik sendromun neden olduğu şeker hastalığı, hipertansiyon, kalp damar hastalıkları, karaciğer yağlanması, uyku sorunları ve bazı organ-doku kanserinden korunmak istiyorsanız, işe fazla kilolarınızdan kurtulmaya karar vermekle başlamalısınız. Hedef olarak ideal kiloya ulaşmayı isterseniz işiniz daha zor olabilir. Araştırmalar bu sendrom ile ilişkili sorunları kontrol altına almak için mevcut kilonuzun yüzde 10’unu vermenizin bile yeterli olabileceğini göstermektedir. Eğer 6 aylık gibi bir sürede kilonuzun yüzde 10’unu kaybedebilirseniz sorunun çözümü için dev bir adım attığınızı bilmelisiniz. Bu kiloyu 2 yıl kadar korumayı sürdürebilerseniz yolun yarısını geçtiğinizi bile düşünebilirsiniz. Metabolik sendrom kadar yaşam biçimi değişikliklerine yanıt veren pek az genetik kökenli sağlık sorunu vardır. Akılcı bir diyet ve bilinçli bir egzesiz planını içeren yeni bir yaşam tarzı kurabilirseniz işiniz daha da kolaydır.HOŞGELDİN YENİ HAYAT Metabolik sendromla baş etmede kullanacağınız diyetin esası düşük glisemik indeksli bir beslenme planı oluşturmaktır. Besinleri seçerken glisemik indeksi düşük olanlara öncelik verecek ve öğün atlamak bir yana öğün sayınızı kuşluk, ikindi ve yatsı ara öğünleri ile altıya yükselteceksiniz.Yani eskisinden daha sık yiyecek, daha akıllı besinler tüketecek, lezzetten taviz vermeden ve aç kalmadan fazla kilolarınızı kolayca kaybedeceksiniz. Metabolik sendromda beslenme ve egzersiz konusunu pazar yazımızda daha detaylı olarak size ulaştıracağız. Ama hemen belirtelim: Metabolik sendrom ile mücadele eden biri iseniz, egzesiz planınıza mutlaka bazı özellikleri ilave etmelisiniz. Mümkünse sadece aerobik egzesizlerle yetinmeyip, direnç ve germe egzersizlerine de bu planda yer vermelisiniz. Her gün 10 bin adım Hipertansiyon, damar sertleşmesi, koroner damar hastalığı, beyin damar hastalılığı, şeker hastalığı, Alzheimer, katarakt ve makula dejeneresansı, osteoartirit, menapoz-andropoz ve prostat sorunları, yaşlılıkla ilgili sorunların başlıcaları. Bu sıralamadaki ilk 5 soruna ise metabolik sendrom neden olur. Sorunlarla baş etmenin en kolay ve etkili yollarından biri ise günde 10 bin adım atmak.BİR BİLGİ METABOLİK SENDROM KRİTERLERİRisk faktörü Tanım Bel çevreniz Erkekseniz: 102 cmKadınsanız: 88 cmTrigliserid düzeyiniz 150 mg/dlHDL kolesterol seviyenizErkekseniz: 40 mg/dlKadınsanız: 50 mg/dl Kan basıncınız 130/85 mmHgAçlık kan şekeri 100-125 mg/dl Beş kriterden en az üçü bulunmalıdır.BİR FORMÜL Beden Kitle İndeksi = Kilo (kg) / Boy (m) 18.5 kg/m2 altında olanlar zayıf 18.5-24.9 kg/m2 arasında olanlar normal kilolu25-29.9 kg/m2 arasında olanlar fazla kilolu30-39.9 kg/m2 arasında olanlar obez (şişman)40 kg/m2 arasında olanlar ileri derecede obez kabul edilmektedir. TÜRKLER, FAYDALIKOLESTEROL FAKİRİÖzellikle ülkemiz için önemli olan HDL (faydalı) kolesterol düşüklüğü nedeniyle düzenli egzersiz çok önemlidir. Türk toplumunda HDL kolesterol zaten batı toplumundan farklı olarak 10-15mg/dl daha düşüktür. Hipertrigliseridemi ve şişmanlık problemi olmayan erkeklerin yüzde 53’ünde, kadınların yüzde 26’sında HDL kolesterol düzeyleri 30 mg/dl’nin altındadır. Bu ciddi toplumsal tehdidi azaltmanın en etkin yöntemleri sigara kullanımının bırakılması ve düzenli egzersizlere başlanılmasıdır. Her gün 45-60 dakikalık bir fizik aktivite olağan üstü etkili sonuçlar vermektedir. Sizin bu programı haftada üç veya dört kez bile uygulamanız yeterli olabilir. Biz kalp damar hastalığı riskinin azaltılması için en uygun ve kolay egzersizin günde 10 bin adım atılması olduğunu düşünüyoruz.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün