Meğer turnalar Anadolu'ya aşıkmış

En eski Anadoluluyu bulduk. Adı, Anadolu dağ turnası… Binlerce yıldır ülkemizin her yerinde dağa taşa, beşiğe mezara resminin yapılması meğerse boşuna değilmiş. Yaşadığı bütün sıkıntılara ve yok olmanın eşiğinde olmasına karşın uydu vericilerinden edinilen ilk bilgilere göre onlar diğer turna türlerinin aksine göç etmiyor ve yaşadıkları yerleri terk etmiyor.

Yücel SÖNMEZ
09 Nisan 2016 - 13:02:44

Anadolu’da biri telliturna olmak üzere sadece iki turna türünün yaşadığı düşünülüyordu. Sonra 2008 yılında Anadolu’da bildiğimiz turnadan farklılaşarak alttür haline gelen bir milli turnamız olduğunu keşfettik. Adı, Anadolu dağ turnası oldu. Bulduktan kısa bir süre sonra ise içimiz cız etti. Çünkü dünya nüfusunun 20 çiftten az olduğunu anladık. Kaybediyoruz derken bakanlık devreye girdi, bu nadir canlının geleceği için umutlar yeniden yeşerdi. Geçen yıl uydu vericisi takılan iki Anadolu dağ turnasının göç etmeyerek Anadolu’yu bütün zorluklarına karşın terk etmedikleri anlaşıldı. Sembolü dünya tarihini değiştiren Göbeklitepe’de de çıkan turnanın artık binlerce yıldır bu toprakları terk etmeyen en eski Anadolululardan olduğu kesinleşti. 

ETLE TIRNAK GİBİYİZ

Yetkililerin verdiği bilgilere göre o, bu toprakların sadece en eskilerinden değil, bir de burada yaşamayı en çok isteyenlerinden. Yükseklerde yaşadığı küçük sulak alanların kurumasından tutun da isim-adres sormayan kurşunların dehşetine kadar birçok derdi var. Ama onlar bütün yaşadıkları hayati sorunlara karşın ve onları istedikleri yere götürecek kanatlara sahip olmalarına rağmen Anadolu’yu terk etmiyorlar. Yani göçmüyorlar. İleriki yıllarda yapılacak daha kapsamlı çalışmalarla bu kesinleşirse Anadolu dağ turnası kışın dahi göç edip sıcaklara gitmek istemeyen tek turna türü olacak. Anadolu dağ turnasını daha yakından tanıma süreci devam ediyor ve onları daha yakından tanımak yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan bu nadir canlının kurtuluşuna dair umutları artırıyor. Yürütülen çalışmalar sonucunda edinilen bilgiler Anadolu dağ turnasının korunmasındabundan sonra kilit rol oynayacak. 

 

Meğer turnalar Anadoluya aşıkmış

 

BİZ AYRILAMAYIZ 

Anadolu dağ turnaları, günümüzde yalnızca Muş, Van, Erzurum, Kars, Sivas, Ardahan ve Erzincan civarında bulunan sulak alanlarda yaşamını sürdürüyor. Sulak alanların kurutulması ve üreme döneminde çıkarılan saz yangınları dünyanın en nadir turna alttürünün varlığını tehdit ediyor. Adına türküler yaktığımız, kur dönemindeki hareketlerine bakarak dans figürleri ürettiğimiz sayısı 20 çiftin altındaki Anadolu dağ turnasının yaklaşık 12 çiftinin Türkiye’de yaşadığı tahmin ediliyor. Türkiye’de yaşayan 6 çiftin, İran’da 1 çiftin ve Ermenistan’da 2 çiftin yuvaları biliniyor. Milli turnamızı diğer turnalardan ayıran en önemli özelliklerden biri yaşamlarının Anadolu’da insan yaşamıyla iç içe geçmiş olması. Dünyanın başka bir yerinde insanla bu kadar yakın yaşayan başka bir turna türü bilinmiyor. 

KÜNYESİ KALBİMİZE KAZILI

Fiziksel özellikleri: İri, uzun bacaklı, uzun boyunlu, kısa kuyruklu 
Yaşam alanı: Nehir ve göl çevresindeki ıslak çayırlar, bataklıklar, sığ korunmalı körfezler, pirinç tarlaları, bozkırlar 
Boyu: Yerdeki boyu 150 cm, kanat açıklığı 220-250 cm. 
Ağırlığı: Ortalama 6-8 kg.◊ Beslenme: Hem etçil hem de otçul. Genelde çimen kökleri ve filizleri, toprak altı gövdeleri, yumru kökler ile beslenir. Yediği hayvanlar arasında böcek, sinek, salyangoz, toprak solucanları, kurbağa, küçük balıklar bulunur.
Durumu: IUCN 2012 Kırmızı Liste’ye göre dünya genelinde ‘Düşük Öncelikli’ ancak Türkiye popülasyonu ‘Tehdit Altında’ 
Türkiye’deki üreme alanları: Kızılırmak Deltası, Bolu Yeniçağ Gölü ve Sivas, Erzurum, Erzincan, Muş, Ağrı, Van, Kars bölgelerindeki yüksek çayırlar ve küçük göl kenarları
Önemli göç noktaları: İstanbul, Urfa, Zonguldak, Samsun, Sinop, Trabzon, Artvin, Kars, Hatay, Adana

Yayınlanma Tarihi : 09 Nisan 2016 - 12:56:00


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün