Komutanların yemin töreninde ‘diktatör marşı’ çalınmıştı

Hürriyet Haber
12.09.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

BANU ACUN’un ‘12 Eylül’ün yasaklı senfonisi Eroica’nın hikáyesi’ yazısını (Yeni Harman, 1 Eylül 2005) okurken askeri rejimlerin sanata karşı tavırlarını, sanattan korkularını, tuhaf, anlamsız alınganlıklarını bir kez daha düşündüm.12 Eylül darbesini ben Antalya’da karşıladım.Antalya Film Festivali jürisindeydim, yarışmada Yılmaz Güney’in bir filmi de vardı. Hatta oynatıldığında olaylar çıkar mı sorusunun yanıtı aranıyordu. Biz seyredecektik. Darbe üzerine yarışma iptal edildi, sokağa çıkma yasağı yüzünden motelde mahsur kaldık, üç gün sonra İstanbul’a dönebildik.13 Eylül’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Kenan Evren, Nurettin Ersin, Tahsin Şahinkaya, Nejat Tümer, Sedat Celásun’dan oluşan Milli Güvenlik Konseyi’nin yemin töreni yapıldı, CSO da (Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası) bu törende çalacaktı.Yemin töreni tıpkı milletvekillerininki gibiydi, tek tek kürsüye çıkarak yemin ediyorlar, fonda da Gürer Aykal’ın yönetimindeki CSO, Beethoven’in Eroica Senfonisi’ni seslendiriyordu.Banu Acun’un ‘Neden Eroica’yı çaldınız?’ sorusunu darbeden 25 yıl sonra ünlü orkestra şefi Gürer Aykal şöyle yanıtlıyor:‘Hiçbir zaman orkestra şefi değneğini boşuna indirmez.Bana göre Türkiye’ye ve Atatürk’e yakıştırdığım en büyük besteci Beethoven’dır. Türkiye’de en çok alkışı alan senfoniler de o büyük bestecinin yazdıklarıdır.’Yalnızca MGK Genel Sekreteri Haydar Saltık, senfoninin taşıdığı siyasal anlamı bildiğinden, Aykal’a ‘Bilinen eserleri çalmasın!’ mesajını gönderiyor.Gürer Aykal’ın sözlerindeki ‘değnek indirmek’ ise ‘orkestra şefinin değneğinin toplumsal ve siyasal bir işlev vardır’ anlamına geliyor.BEETHOVEN’IN EROICA SENFONİSİ’NİN ÖYKÜSÜ BEETHOVEN, ‘İnsanlığın kurtarıcısı, saltanatın düşmanı’ olarak nitelendirdiği Napolyon Bonapart’a hayranlığının simgesi olarak, bestelediği 3. Senfoni’sini ona ithaf edecekti. Tam notayı gönderecekken Napolyon Bonapart kendini imparator ilan etti. Besteci ithaf sayfasını hemen yırttı ve tepkisini şöyle dile getirdi:‘Diğer diktatörler gibi o da sıradan bir insan değil mi sadece? Şimdi bütün insan haklarını ayakları altına alacak, yalnızca kendi ihtirasını tatmin edecek; kendini herkesten üstün görüp bir tiran olacak!’Eserine Eroica (Kahraman) adını koydu ve ‘vücudu hálá yaşadığı halde ruhu çoktan ölmüş olan bir büyük adamın hatırasına hürmeten’ kelimelerini ekledi.Yalçın Doğan da ertesi gün, yemin töreninden izlenimleri, çalınan senfoniyi ve öyküsünü yazıyor.Milli Güvenlik Konseyi’nden uyarı alıyor.Sanatın olumlu gücünden her zaman söz ederim ama olumsuz gücünü insan darbeler zamanında anlıyor.Banu Acun’un yazısındaki bir başka anıyı da aktarmalıyım.Radyoda, Hasan Mutlucan türkü söylüyor. General Servet Birgi stüdyoya giriyor, ‘Neden Ruhi Su çalıyorsunuz?’ diye bağırıyor. Hasan Mutlucan çaldıklarını zor ispatlıyorlar.* * *SANATTAN, sanatçıdan, darbe yapanlar, diktatörler çok korkuyor.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün