Kendini tekrarlamaktan korkan bir mükemmeliyetçi

A. Halim Kulaksız, 50 yılı aşkın fotoğraf sanatçılığında, gelenekçi söylemlerden uzak durarak yeni arayışlar peşinde ilerledi. Piramid Sanat’ta açılan ‘Döngü’ adlı yeni sergisiyle sanatçı, kendi ürettiği özel bir bilgisayar tekniğiyle düzenlediği 30 fotoğrafını paylaşıyor. Kulaksız sergiyi, 9 Kasım 2011 tarihinde kaybettiği 41 yıllık hayat arkadaşı, sevgili eşi R. Aysel Kulaksız’ın anısına ithaf etti.

Hürriyet Haber
12.01.2012 - 23:09 | Son Güncelleme :

‘Döngü’, Mevlânâ’nın “Doğumun, hayatın bitmeye başladığı an olduğunu; aradaki bölümün, ölümden çalınan zamanlar olduğunu öğrendim” dizeleriyle karşılıyor ilkin izleyiciyi. Ardından da sanatçının oğlu Coşar Kulaksız’ın kaleme aldığı yazıyla: “9 Kasım 2011 tarihinde babamın 41 yıllık eşi, çok sevgili hayat arkadaşı, ağabeyim Çağlar ve benim biricik annemiz, R. Aysel Kulaksız’ı kaybettik. Bu olaydan 3 hafta sonra bir kız çocuğum dünyaya geldi. Birdenbire kendimizi hüznün ve sevincin kol kola girip birbirini kovalayan bir ‘döngü’sü içinde bulduk. Bu sergiyi hazırlarken rahatsızlığı nedeniyle anneme bahsetme imkanı bile bulamamıştık. Babam bu sergiyi çok sevgili eşine ithaf ediyor. Annemin mekanı cennet olsun. Biliyoruz ki, bir gün hepimiz bu döngü içerisinde yeniden buluşacağız.”

İKİ YIL TEKNİK ÇALIŞTI/images/100/0x0/563d7e66f018fb32c8eedc7c

Halim Kulaksız’la son iki yıldır üzerinde çalıştığı teknikle hazırlanan sergiyi konuşmak üzere Piramid Sanat’ta buluştuk. Üzerinde takım elbisesi, hali tavrı ve konuşmasıyla tam bir beyefendi karşıladı bizi. Önce biraz sohbet ettik; gözümüz hâlen parmağında taşıdığı evlilik yüzüğüne takıldı. Sonra başladık sergiden konuşmaya. Sanatçı, fazlaca duygusal olacağından korkarak sergi yazısını kendi kaleme almak istemediğini ve oğluna yazdırmayı tercih etse de pek farklı sonuç alamadıklarını söyleyerek başladı söze.
Sergideki fotoğraflar, sanatçının arşivinden alınmış. Ancak, Kulaksız’ın geliştirdiği teknikle epeyce başkalaşarak, asıl hallerinden uzaklaşmışlar. En eskisi 15 sene evvel çekilmiş. En yenisi ise, geçtiğimiz aralık ayında.

Döngü’de, hem iki ucu bir araya getirilerek yuvarlak bir form kazanan panoramik fotoğraflar hem de çoğaltılarak iç içe geçmiş gibi görünen, birtakım tekrarlarla oluşturulan dairesel fotoğraflar yer alıyor. Sanatçı, fotoğrafların her biri üzerinde bir hafta, yahut aralıklı olarak bir ay uğraşmış. Zannettiğimiz gibi bilgisayara verilen bir komutla bu hali almıyorlarmış, yani. Kulaksız, fotoğrafların bu dairesel formu için; “İnsanın gözü de yuvarlak. Haliyle, dış dünyayı yuvarlak şekilde görüyoruz aslında. Aynen gözümün içine baktığınızda yuvarlak bir yansıma gördüğünüz gibi. Ama beyin onu düzeltip düzgün hale getiriyor. Sergiyi hazırlarken bundan etkilendiğimi söyleyebilirim” diyor.

İNATÇILAR ÇÜNKÜ OTORİTE İSTİYORLAR

Halim Kulaksız, her sergisinde var olanın üzerine yeni bir şey eklemek istediği ve kendini tekrarlamaktan korkan bir mükemmeliyetçi olduğu için, öyle pek sergi açmadı. Bu sergisinde de karşımıza yeni bir tekniğin yanı sıra, özel teknolojisiyle karşımıza çıkıyor. DIASEC denilen, bugün özellikle koleksiyoner ve dünya müzelerinin tercih ettiği özel bir sunum tekniği. Fotoğrafın havayla temasını keserek, dayanırlığını artırmak ve ömrünü uzatmak için kullanılıyor.

Bu yenilikçi tavrı üzerine konuşurken, sanatçıya belli bir yaşın üzerinde olup da rüştünü ispatlamış kimi sanatçıların gelenekçi söylemlerini hatırlatıyoruz. Türkiye’de fotoğraf sanatçılarına iki türlü bakmak gerektiğini söylüyor: “Birisi, kendi varlığını koruyabilmek ve otorite kurabilmek için inatçı davrananlar. Diğeri ise, kendini tekrarlamaktan kaçarak yenilikçiliği savunanlar. Ben kendimi yenilikçiler arasında değerlendiriyorum. Rekabetten hiç korkmadığım için, öğretmekten geri durmam. Gençlerin çabalarını önemser, her zaman yenilikleri takip etmek isterim. Çünkü bu çaba, varlığını sürdürebilmek için çok önemli. Yeni yaptıklarınız daha evvelki işlerinizle hiç uyuşmuyorsa, bunun anlamı yoktur. Mühim olan, her yeniliği bünyenize katarak giderek değişmenizdir; dönüşmeniz değil.”

Sergideki fotoğrafların her biri Coşar Kulaksız’ın da değindiği gibi; aslında alfabenin harfleri gibi birbirinden farklı. Ama bir araya geldiklerinde bir anlam ifade eden kelimeler oluşturuyorlar. Her biri kendi içinde okunabilirken, bir araya geldiklerinde koca bir cümle olarak karşımızda beliriyorlar. O cümle de Halim Kulasız’ın dilinden uzanıyor kulaklarımıza: “Birkaç adım geri at da bir yaşamına bak; dün ne yaptın, bugün ne yapıyorsun?”

TÜRK FOTOĞRAFININ RETROSPEKTİF KİTABI

Şimdi 50 yıllık fotoğrafçılık yaşamım ekseninde retrospektif bir kitap hazırlıyorum. Ama içinde Türk fotoğrafçılık tarihi ve Türk fotoğrafının başına gelen, meslek hayatım süresince şahit olduğum talihsiz olaylar da yer alacak. 1960’lı yıllardan beri ticari fotoğrafın içindeyim. Çok fotoğraf sanatçısı tanıdım ve ticari açıdan fotoğrafın nelerle karşılaştığını iyi biliyorum. Fotoğrafta o kadar çok değişim oldu ki; siyah beyazdan renkliye, renkliden dijitale geçildi. Yaşım itibariyle, bu üç çağı da yaşadığım için şanslıyım. Ama dönem dönem büyük sıkıntılar yaşandı. Mesela, bir tarihte film banyosu yapamaz olduk. Malzemelerin Türkiye’ye girişi kanunen yasaklandı. Araştırdım; birisi fotoğraf malzemesi diye 400 ton asitik asit ithal edip, başka amaçlar için kullanmış. Ama ceza fotoğrafçılara kesildi. Gerçek suçluya ne oldu, bilmiyoruz. Hal böyle olunca, bakanlığa gittim. Bu işler için ne kadar malzemeye ihtiyacımız olduğunu bildirdim ve kendi elimle yüzdeleri yazdım. Sonra kanuna koydular ve serbest bıraktılar. Çok felaket yaşandı ama şimdiki gençlerin haberleri yok. Birilerinin yazıp gençlere bırakması gerekiyor. Ben de kendime bunu görev bildim. Kitabı 2013 yılına yetiştirmeye çalışıyoruz.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün