7 soruda hortum

Hafta içi 15 dakikalık yağış İstanbul’u sarstı. Hortumsa ekstrem hava olaylarının son örneğiydi. Havalara neler olup bittiğini Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) raporlarında hakem olarak görev yapan İTÜ Meteoroloji Mühendisliği öğretim üyesi Prof. Dr. Selahattin İncecik’e sorduk.

Serkan OCAK
11.08.2014 - 01:14 | Son Güncelleme :

Hortum nasıl oluşuyor?

- Çok ısınan kara parçası nemli bir havayla karşılaşıp, ortamdaki hava basıncı da yüzde 10-15 oranında düşünce ısınan hava silindir şeklinde daireler çizerek yükseliyor. Bu esnada hortum oluşuyor. Dönerek oluşan hareket gri kümülüs bulutlarına kadar çıkıyor. Açık havada hortum olmaz.

En çok nerede hortum oluşuyor?

- Dünyada yılda ortalama 2 bin hortum oluşuyor. Yarısı Amerika’da, diğer yarısı da dünyanın geri kalanında oluyor. Ancak Antarktika’da olmaz çünkü zemin zaten buz. Meksika Körfezi’nden gelen havayla kıta Amerika’da kuru ve nemli hava çarpışıyor. Bu yüzden ABD’de sık sık hortum oluşuyor.

Hepsi tehlikeli mi?

- Hortumların şiddeti için kullanılan ‘fujita’ ölçü birimi var. F0 ile F5 arasında değerleri bulunuyor. Türkiye’de şu ana kadar en yüksek F1 olmuştu (Antalya’da). Üç gün önceki hortumun şiddeti F0’dı. ABD’de F5 seviyesinde olanlar var.

Türkiye’de daha önce kaç hortum olmuş?

- 1818’den bu yana kayıtlı 385 hortum olayı var. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne göre de 2001’den bu yana önemli bir artış gözleniyor.

Eskiden yoktu, şimdi neden oluyor?

- Türkiye’nin yağış rejimi değişti. Uzun süreli ve düşük şiddetli yağışlar artık yok. Bir ayda beklenen yağış bir günde yağıyor. Bunların sayısı artmaya başladı. Sadece hortum değil, tüm bu hadiseler özellikle son 30 yıl içinde ciddi artış gösteriyor. 1980’lerde dünyada yılda ortalama 40 civarında sel oluyordu. Şimdi bu sayı 200’e çıktı. Giderek bu tür fırtınalar artıyor. İklim değişikliğiyle bağdaştırılarak çıkan bir artış bu. İnsan kaynaklı iklim değişikliği etkisi olmasaydı aynı veriler aynı kalırdı.

Türkiye iklim değişikliğinden etiklenecek mi?

- Güneydoğu Avrupa ve Türkiye en çok etkilenecek coğrafya. Çok dinamik bir bölgede yaşıyoruz. Güney Fransa, İtalya ya da İspanya’daki iklim şartlarından çok farklı. Türkiye’de hem sıcaklık artıyor, hem de yağış rejimi değişiyor. Türkiye’deki iklimin değişeceğine dair raporlar var.

Hortumdan nasıl korunabiliriz?

- Dış ortamdayken yapılacak en acil önlem, güvenilir ve sağlam olmayan yapılardan uzak durmak. Şiddetli rüzgâr çatıları sökerek binaların çevresinde tehlikeli ortamlar yaratır.

Türkiye’nin iklimi değişiyor

Hız (km/hız) Hasar düzeyiFujita Ölçeği

64–116 Bazı bacalar ve ağaç dalları zarar görür. (F0)

117-180 Zayıf çatıları uçurur, ağaçları yıkar. (F1)

181-253 Ağaçlar köklerinden sökülebilir. (F2)

254-332 Sağlam yapıların çatıları uçabilir, duvarları yıkılabilir. (F3)

333-418 Sağlam binalar dahi yıkılabilir. (F4)

419-512 Binalar yerinden kopar, otomobillerin uçtuğu görülür. (F5)

Etiketler: hortum


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün