İlk ‘çapulcular’ da İstanbullu’ydu

İBB Kültür A.Ş. Yayınları’nın çıkardığı ‘İstanbul’un Yüzleri Serisi’nin yeni kitabı ‘İstanbul’un 100 Deyimi’, kaynağı İstanbul olan deyimlerden bir seçkiyi içeriyor. Deyimlerin kökenlerinin araştırıldığı kitaba göre, ilk ‘çapulcular’ da İstanbul’dan çıkmıştı.

Ezgi ATABİLEN
11.08.2014 - 00:44 | Son Güncelleme :

İSTANBUL Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları’nın ‘İstanbul’un Yüzleri Serisi’nden çıkan ‘İstanbul’un 100 Deyimi’ konulu kitaba göre, ilk ‘çapulcular’ da İstanbullu’ydu. Gezi eylemleri sırasında Başbakan Erdoğan’ın eylemcilere yönelik ifadesi ile popülerleşerek siyasi bir anlam da kazanan ‘çapulcu’ deyimi, yine ilk kez İstanbul’da kullanılmıştı. Kitapta ‘çapulcu’ deyiminin karşılığı şöyle veriliyor: “Vaktiyle tulumbacı takımlarına sızmış işsiz güçsüz adamlara çapulcu adı verilirdi. Bunlar, zaman içinde birtakım sınavlardan ve denemelerden geçerek takıma alınmalarına rağmen, bazıları ahlak düşkünlüğü sebebiyle yine ilk fırsatta yangın yerinden hırsızlığa kalkışırlar; durum fark edilirse polise teslim edilirler ve o semte bir daha adım atamazlardı (...) Çapulcu deyimi, günümüzde de işsiz güçsüz dolaşıp neyle geçindiği bilinmeyen ve düzen bozan kişiler için kullanılmaktadır.” Kaynağı İstanbul olan veya olduğu düşünülen deyimlerden bir seçkiyi içeren kitapta, çoğu dönemin yaşam tarzı veya ilginç anekdotlar dolayısıyla ortaya çıkmış deyimlerin ardındaki hikâyeler, olaylar kayda geçiriliyor. İşte Çilem Tercüman’ın editörlüğünde yayımlanan kitaptan deyimler ve onların ilginç hikâyelerinden bazıları...

Dingo’nun Ahırı

İstanbul’da ulaşım için atlı tramvayların kullanıldığı yıllarda, iki at ile çekilen tramvaylara, dik Şişhane yokuşunu çıkabilmesi için fazladan atlar koşulurdu. Azapkapı’da tramvaya eklenen takviye atlar, Taksim’de Dingo isimli bir Rum vatandaş tarafından işletilen ahırda dinlendirilir, sonra tekrar Azapkapı’ya götürülürlerdi. Gün içinde sürekli atların girip çıktığı ahırın bu durumu dolayısıyla, girenin çıkanın belli olmadığı yahut her önüne gelenin girip çıkabildiği yerler için “Dingo’nun ahırı” deyimi kullanılmaya başlanmıştır.

Eşref Saati

Eski İstanbul’da kişi sefer, savaş, düğün, seyahat gibi önemli bir işe girişmeden önce mutlaka dönemin astronomu sayılan bir müneccime başvurur, müneccim de yıldızların hareketlerinden ve gezegenlerin gökyüzündeki durumlarından bir mana çıkararak eşref (uğurlu) saat tayin ederdi.

Meteliğe kurşun atmak

Vaktiyle, çok küçük yaşında İstanbul’a gelerek yerleşmiş bir köylü çocuğu, talihin de yardımıyla meşhur ve zengin bir paşa olur. Aradan uzun yıllar geçer. Paşanın birkaç köylüsünün yolu İstanbul’a düşer ve arayıp sorarak köşküne ulaşırlar. Paşa, köşkün bahçesinde hedef diye karşısına sıraladığı mecidiyelere nişan alıp atış talimi yapmaktadır. Bunu gören fakir köylüler “Biz meteliğe kurşun atıyoruz, paşa mecidiyeye!” der.

Üsküdar’da sabah oldu

Üsküdar’da deniz kıyısındaki Valide Sultan ve Mihrimah Sultan camilerinin müezzinleri, karşı tarafta yaşayan padişaha seslerini duyurabilmek ve onlardan ihsan alabilmek, belki saray müezzinliğine yükselebilmek ümidiyle sabah ezanlarını mutlaka Beşiktaş’taki cami müezzinlerinden önce okurlarmış.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün