Felçli Martin’i kök hücreyle yürüttüm

Hürriyet Haber
11.09.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

Ankara Üniversitesi öğretim üyelerinden Beyin Cerrahı Profesör Haluk Deda, Martin Bouma adlı felçli Hollandalıyı beynine kök hücre naklederek yürütmeyi başardı.AMSTERDAM’da bir gazeteci dosttan duydum ki, Türkiye’de ilk beyne kök hücre nakli ameliyatı, 6 ay önce Ankara’da Hollandalı bir hastaya yapılmış. AÜ Tıp Fakültesi Nöroşirürji Anabilim Dalı öğretim üyelerinden, ünlü kafa kaidesi cerrahı Prof. Dr. Haluk Deda yapmış ameliyatı. Haluk Deda, Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin eski başkanlarından Selim Necip Deda’nın 1956 Ankara doğumlu oğlu. Eşi Prof. Dr. Gülhis Deda, AÜ Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Başkanı. Kızları Özlem, İngiltere’de hukuk okuyor, oğulları Onur ise Tevfik Fikret Lisesi öğrencisi. ‘Yüzyılın Cerrahı’ Prof. Dr. Gazi Yaşargil’i Türkiye’de ameliyat yapmaya ikna eden de o. Dersimizi çalışa çalışa düştük Ankara yollarına. Beyin, kafatasının üst bölümünde beyin zarıyla örtülü, iki yarımyuvar biçiminde sinir kütlesinden oluşan, duyum ve bilinç merkezlerinin bulunduğu organ. Kök hücre ise insan vücudunu oluşturan, sınırsız bölünme, her türlü vücut hücresine dönüşme ve yeni görevler üstlenme imkánına sahip ana hücre. Derken bir de baktık ki, Dedalar’ın Gaziosmanpaşa’daki evlerinin kapısındayız. Eşi gibi sakin, güler yüzlü Gülhis Hoca’nın demli çayını içtikten sonra, hastanenin yolunu tuttuk. Aklandık, paklandık, giyinip ameliyathaneye girdik. Masaya yattım, kafama demir çubuklar bağlattım, Gazi Hoca’nın mikroskobuyla milimetrenin onda birinin ne olduğunu gördüm. Günün sonunda ‘Allah ne eksikliğini göstersin Haluk hocaların, ne de muhtaç etsin’ dedim yürekten.İLK ÇALIŞMAYI YAPTIM DİYE AYRICA GURURLUYUMHani beyin dokusunun kendini tamir yeteneği çok sınırlıydı? Hani beyin tahrip olunca geri dönüşü olmazdı? Bugün hasar görmüş beyni yeniden inşa edemiyoruz; ama kök hücreyle tamir ediyoruz. Övünerek söylüyorum, Türkiye kök hücreleriyle beyin tamirinde bugün birçok ülkenin önüne geçmiş durumda. Bunun ilk çalışmasını ben gerçekleştirdiğim için ayrıca gururluyum. 6 ay kadar önce, kök hücre çalışmalarıyla ilgilendiğimi bilen Cornelis Kleinbloesem adlı Hollandalı doktor arkadaşım beni aradı. Martin Bouma adlı Hollandalı bir hastası 4 yıl önce beyin damarlarındaki tıkanıklık nedeniyle 50 yaşında felç olmuş. Her türlü tedaviyi denemişler; fakat başarılı olunamamış. Bu hastaya kök hücre nakli yapıp yapamayacağımı sordu. Beyin damarı tıkanmış bir hastada bu ameliyat hem çok zor, hem de sonucu açısından belirsiz olabilirdi. Öncelikle yapılan tetkikleri görmeli, ayrıca hastayla da ayrıntılı konuşmalıydım. Martin, telefonda son derece kibar ve yalvaran bir ifadeyle yaşadıklarını anlattı. Tedavi olmak için dünyada birçok ülkeyi dolaşmış, kendisine anlatılanlardan sonra bana ve ülkeme güvendiği için Ankara’da bu ameliyatı yaptırmaya karar vermiş.KÖK HÜCRELER BEYNE BİLGİSAYARLA KONULDUDaha önce bu türden bir beyin ameliyatı yapmış mıydınız?Kendisine beyin için bu tür bir operasyon yapmadığımı; fakat Türkiye’de mevcut son derece ileri teknolojik cihazlarla gerçekleştirebileceğimi anlattım. Martin beni dinledikten sonra ameliyatta ısrarlı olduğunu söyledi. Ankara’ya geldiğinde, kendisinin kemik iliğinden İngiltere’de elde edilen kök hücreleri de yanındaydı. Muayenesinde sağ tarafının felç olduğu görülüyordu, konuşmakta zorlanıyordu. Çekilen MRI’da, beyinde, özellikle kol ve bacak merkezlerinde hasar olduğunu tespit ettik. Hastayı ertesi gün operasyona alıp kök hücre naklini gerçekleştirmeye başladık. Bunun için önce hastanın kafatası kemiğinde birkaç milimetrelik delik açtık. ‘Navigation’ dediğimiz özel bilgisayarlar sayesinde ince bir katateri beyindeki hasarlı yere, milimetrenin onda biri hassasiyetiyle yerleştirdik. Daha sonra bir cc civarında, içinde milyonlarca kök hücrenin bulunduğu sıvıyı o katater yardımıyla beyindeki hasarlı yerin içine aktardık.BEYİN AMELİYATINDA DAMARDAN NARKOZ VERİLİRBöyle bir ameliyatın riski ne kadar? Yüzde 5’in altında Yener Bey. Ameliyat yaklaşık 12 saat civarında sürdü. Ameliyattan sonra hastayı odasına çıkardık. 3 gün sonra taburcu olacaktı. Ameliyat öncesi hazırlık, anestezi alacak herhangi bir hastaya uygulananlardan farklı değil. Biz beyin ameliyatlarında narkozu burundan koklatarak değil, damardan veriyoruz. ‘Navigation’ bilgisayar sistemi içinde çok özel MR filmleri çekiliyor. Bu sayede beyni üçboyutlu olarak tam görebiliyoruz. Operasyonun ertesi günü küçük iyileşmelerin başlaması, doğrusu bizi de şaşırttı. Bayan Martin, ağlayarak bize teşekkür edip durmadan boynumuza sarıldı. 3 gün sonra hastamızı ve eşini ülkelerine yolcu ettik. İki ay sonra Martin’in kendi başına yürüdüğünü öğrenince hepimiz çok sevindik. Bu tablo, hem Türk hekimleri olarak bizlere gurur verdi, hem de öteki hastalara umut kaynağı oldu. BEYİN CERRAHİSİNDE AVRUPA’DAN ÜSTÜNÜZNeden bu ameliyatı gizli tuttunuz? Belirli bir süre geçmeden bu operasyonla ilgili bilgi vermek istemedim Yener Bey. Çünkü, öncelikle biz doktorların alınan sonuçlar karşında emin olmamız gerekiyordu. Kendisi ve eşiyle hemen her gün görüşüp durumunu izliyoruz. Geçen 6 ay içerisinde Martin, her geçen gün çok daha iyiye gidiyor. Şunu hemen belirteyim, her hastada aynı sonucu alabileceğimiz söylenemez. Fakat, ileri dönemlerde birçok hastanın bu şekilde tedavi olanağına kavuşacağı açıktır. Bizler her türlü zorluğa karşı bu çalışmalarda öncüleriz. Özellikle kendi kök hücresi olduğu sürece bu çalışmaların devam etmesinin gerekliliğine inanıyoruz. İddia ediyorum; Türkiye’deki beyin cerrahisi Avrupa’nın çok üstündedir, ABD’nin de en iyi merkezleriyle yarışır. Bunun kanıtı, alınan sonuçlardan ortada zaten, asla kimseye taviz vermeyelim. Yurtdışından Gazi Yaşargil hocamızın sayesinde çok hasta geliyor. İyi organize olabilirsek, Türkiye birkaç yıl içinde sağlık turizmi açısından da dünyanın çok önemli bir ülkesi olabilir.İyiyim müteşekkirimDr. Haluk Deda’nın tedavi ettiği Hollandalı Martin Bouma, Hürriyet’e yaptığı açıklamada, tedavisinin uzun bir süreç olduğunu ve kendisinin epey yol katettiğini belirterek şöyle konuştu: ‘Tedaviden sonra herşey çok iyiye gidiyor. İyileşmemin hangi yönünden söz edeyim ki? Ama bir örnek vermek gerekirse, sol gözümden söz edebilirim. Mesela benim sol gözüm çok az, hemen hemen hiç görmezdi. Bu tedavi sonrasında çok iyi görmeye başladı, netleşti. Ne diyeyim, iyileşiyorum ve sevinçliyim. Doktorlara da müteşekkirim. Ama bunu, dediğim gibi uzun bir süreç olarak algılayın... Yavaş yavaş hücrelerin beynimde büyümesi lazım ki, eski haline gelsin. Ama ben kendimi her geçen gün, her geçen hafta çok ama çok daha iyi hissediyorum.’ Martin Bouma’nın Türkiye’de gördüğü tedaviden sonra iyileşmesi, 20 Mayıs 2005 tarihli Hollanda’da yayınlanan De Telegraaf Gazetesi’ne de konu oldu. Gazeteye eşi Marianne ile birlikte açıklamalarda bulunan Bouma, ‘Kök hücre ile tedavi hakkında televizyonda bir haber görünce harekete geçtik’ dedi.Aile boyu konserİngiltere’de hukuk öğrenimi yapan Özlem, aynı zamanda blok flüt sanatçısı. Ankara Tevfik Fikret Lisesi’nde okuyan kardeşi Onur’la beraber piyanonun başına geçti. Anneleri Gülhis ile babaları Haluk da onlara güzel sesleriyle eşlik ettiler.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün