Enis Batur’dan bir dîvan daha

Hürriyet Haber
17.04.2004 - 00:01

Enis Batur’un yeni şiir kitabı Ağırlaştırıcı Sebepler Dîvanı, onun beşinci dîvanı, daha önce de Gri Dîvan, Seferî Dîvan, Barok Dîvan, Alaca Dîvan yayınlanmıştı. Kitabın arka kapağında, ‘dramatik şiir serüveninin son dönem ürünleri’ cümlesi yer alıyor.Enis Batur’un şiir serüvenini başından beri bilenlerdenim. Her kitap birbiri içinde bir gelişimin izini sürer. Onda son dönem çalışmalarında, poetikaya kurban edilmeyen ama onu da ihmal etmeyen bir anlayış eşliğinde, duyarlığın -belki de duygunun- artışına tanık oldum.Birkaç düzlemde okunur onun şiiri, okur bilgisine göre aşağıdan yukarıya yükselen bir lezzet grafiği vardır. Çünkü edebiyat tarihinin, sanat tarihinin uğrak noktalarında, kimi okur yolunu kaybedebilir.Hele Enis Butur’u ilk defa okuyorsa, anlamakta, algılamakta zorlanabilir ama onu terk etmez, şiir serüveninin başına dönüp onun başka kitaplarını da okuma tutkusuna kapılır. Kapılır, çünkü şiirinin çekiciliği vardır.Ağırlaştırıcı Sebepler Dîvanı’ndaki adların çağrışımları okuduğumda benim şiir ölçütlerimde oynamalara sebep oldu.Onun şiirindeki müzik/müzikçiler, şiirine sempati duymamın tahrikçisi olurlar.Çünkü onlardan yola çıkıp şiirinin yorumunu, müziğin eşliğinde yapabilirim, edebiyatın müzikle buluştuğu noktayı ararım/görürüm.Soru öyle değil mi?‘Belleğime yuva kurdu bir cümleniz, kaldığınız / kliniğin adresini edinmek için çırpınıyordum / haftalardır, demek ben de yaşlandım iyicene / artık, ‘Horowitz’ demiştiniz hani, ‘akşam ışığı hakkında ne biliyorsunuz?’, sorunuz / peşimi hiç bırakmadı, beni lütfen bu kelepçeden / kurtarın.’Dîvan sözü birçok şairde, içeriğin, geleneksel izdüşümün de çağrıştırıcısıdır. Belki bu ad okuru koşullandırabilir.Oysa Batur’da içerik iletişiminin söz konusu olmadığını söyleyebilirim. Bu biçimsel bir hatırlatmadır ve aynı zamanda başka bir bütünselliğin de simgesidir. İyi şairin, iyi şiirlerinin her birinin, kırk anlamı, yedi çağrışımı vardır. Batur da bu şairler taifesinin içindedir.Yıl II, 7 Thermidor’dan birkaç dize, yargımı destekleyen örnektir. İstanbul’da doğup Paris’e ölümüne koşan Andre Chenier için yazılmış bir şiir. O kadar mı? İnsan, ihtilál, ölüm, şiir...‘Soruyorum ve gecenin tenime yapışan kor soluğunda / donuyor yarın fışkıracak bütün kanım, gözlerimi / yumsam tepeden hızla kopup iniyor keskin bıçak, / penceremi kapamak mı: Son gecemden uyanmasam.’BATUR TARİHİ VE KİŞİLERİ ŞİİRİNDE USTALIKLA KULLANIYOR‘karanlık sokakları dolaşan o pelerinli deccalın: / Ben Andre, 7 Thermidor, öleceğim öylesine belli, / neden korkayım: Gözlerimi yumsam. / koşmuyor kimse uzakta Galata’da -’nicedir istediği / gözlerimin’ bambaşka bulutlar benim için bir sağanak’Birden Chenier’nin şiirlerinden dizeleri belleğimde canlandırmaya çalışıyorum, ardından Umberto Giordano’nun Andrea Chenier operasından bir arya Maria Callas’ın sesinden beni belirsizliğe sürüklüyor.Chenier’nin yaşamı; Fransız İhtiláli’nin acılar tarihi, bir şiiri bütün öğeleriyle oluşturuyor.Bu şiir üzerinde durmak gerekir.Okurlar bir şairin, tarihi, kişileri şiir yapısı içinde nasıl kullandığını burada görebilirler.Medea şiirini; yukarıdakinden daha başka bir yaklaşımla değerlendirmeli.Çünkü trajedinin tarihsel özelliği ile bir gazete haberinin güncel yanı, şiirin dokusunda ustaca birleştirilmiştir.‘...benim / hayatım olmadı dostum, bomboş geçen yıllara / bakarsak olmayacak da:’ diyen şair, hayat-kitap, şiir üçlüsü içinde muammayı arıyor:‘Bakma sana / yazdığıma -adresini bilmiyorum nasıl olsa.’Dal, Budak şiirini özellikle okumanızı isterim, onun şiirini de, gizli kimliğini de, şiir sanatı üzerine çeşitlemelerini de bulacağınız bir örnek:‘Gençken kimseyi beğenmezdim pek, yaşım / ilerleyince kendimi beğenmez oldum, gün / geldi böylesine zorlu bir hayatın içinden / iki taşı üstüste koyarak geçmeyi başarmış / herkesi önemsedim, bu kadar yaşayacağım / doğrusu aklıma gelmezdi:’O şiir dergide yayınlandığında Ertuğrul Özkök güzel bir yazı yazmıştı, okuyup geçtiğim şiire beni yeniden döndürmüştü.Bazı şiirler vardır ki, şairin yetkin ürünleri arasında mutlaka adı anılmalıdır, işte Dal, Budak bu tür şiirlerdendir.Ağırlaştırıcı Sebepler Dîvanı iyi bir şiir kitabı. Şiirin ne demek olduğunu, nasıl okunması gerektiğini de gösteriyor. Hiç kuşkusuz nasıl yazılmasını da.Ben bu yazıyı yazarken, Vladimir Horowitz, Bach, Scarlatti, Mozart çalıyordu.DOĞAN HIZLAN'IN SEÇTİKLERİEgemen Berköz-Unutma!-YKYBoris Vian-Ve Bütün Çirkinler Öldürülecek-İthakiSema Kaygusuz-Doyma Noktası-DoğanNecmiye Alpay-Dilimiz, Dillerimiz-MetisIrvin Cemil Schick-Çerkes Güzeli-OğlakEnis Batur’a mektup varEnis Batur’a gönderilen mektuplardan, hayır zarflardan oluşan sevimli bir kitap.Mektupların zarflarını görüyoruz, adı da Mazruf.Her mektup üzerine, asıl her zarf üzerine, Batur’un yorumları, şiirsel notları.Anılar tarihi içinde iletişimin, anı çağrışımlarının önemi inkár edilemez.

Yayınlanma Tarihi : 17.04.2004 - 00:00
Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün