En iyi parçalar ruhumda

Hürriyet Haber
10 Ocak 1999 - 00:01:00

Raffi Portakal müzayede yapmayı sahneye çıkmaya benzetiyor. Müzayedeyi yöneten, son derece formda, uçan kuştan haberdar, uyanık ve karizmatik bir oyuncu gibi olmalı. Antikacı ise iyi bir avukat ya da doktor gibi olmalı diyor. Dükkanda olup bitenleri dükkanda tutmasını bilen, sır saklayan, etik kurallara sıkı sıkıya bağlı. Yılda iki kere düzenlediği büyük müzayedeleri, bereketine inandığı tuzluk olmadan açmıyor. Müzayedede içki yok; müşteri alkolün etkisi ile pişman olacağı kararlar vermesin diye. Müzayedede güzel kadın da yok: ‘‘Biz eserleri sunmak için hanım kullanmayız. Çünkü katılanların çoğu erkek. Güzel bir kızın sunduğu bir şeyi almak için bir erkeğin fazla fiyat vermesi doğaldır. Ama biz eseri ön plana almak istiyoruz.’’

‘‘28 Aralık 1946'da doğdum. Ben de bütün çocuklar gibi ana dilimi öğrendim. Ama 7-8 yaşlarımdan itibaren bir dili daha öğrendim: Baba dilimi. Bu da bildiğiniz gibi antikacılıktı.’’ Baba dili, Raffi Portakal'ın hayattaki duruşuna ve ruh haline de sinmiş. Ama onun, önceden çizilmiş bir hayatın sorgusuz sualsiz parçası olduğunu düşünürseniz yanılırsınız.

Ermeni cemaatinin önde gelen ailelerinden olan Portakallar'dan, yalnızca babası Aret Bey değil, onun babası da antika işinin içindeydi. Soyu Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde üst düzey bürokrat olan Mikail Paşa Portakal'a kadar giden ailenin genlerinde antikacılık vardı. Raffi de üniversite yıllarına kadar babasının çırağı oldu. Bu yıllarda antikanın dilini çözdü; anladıkça hem sevdi hem de tepki duydu: ‘‘Bir süre sonra baba mesleğini yapmak istemediğimi farkettim. Çünkü o günkü ekonomik koşullar içinde babamın çok sıkıntı çektiğini, hırpalandığını gördüm. Ticaret adamı değil, his adamıydı.’’

Keyfine düşkün insanların başına gelenler gelmiş Aret Bey'in başına. Sözün senet sayıldığı yılların geçip gittiğini farkedemediği için, maddi olarak zor durumlara düşmüş. Ama genç Raffi'nin baba mesleğine tepki duymasının tek sebebi bu değil. 70'lerde fırtınaya dönüşen ‘‘sol rüzgarların’’ tatlı tatlı estiği 60'larda, Raffi de yaşıtları gibi sosyal adalet, eşitlik gibi kavramların cazibesine kapılmış: ‘‘Ailemin geleneğinde, zenginlere hizmet eden ve o kültürü yansıtmaya çalışan bir iş vardı. Ben de daha sosyal adaletçi bir tavırla, neredeyse bunlara karşı olan günün moda fikirlerini -demode olduğunu söylemiyorum o fikirlerin- taşıyan biriydim. Aslında biriyim de diyebilirim. Orada hayatımın başka dilimlerinde de olduğu gibi, bir paradoks vardı. Hep o paradoksun olmamasına gayret ettim, ama şimdi anlıyorum ki, paradoks da insanı başka açılımlara götürebiliyor. O yüzden çok fazla pişman değilim. Onlar yaşanmadan olmazdı.’’

Raffi Portakal bu duygularla ilk dükkanını açıp bir nevi ‘‘bağımsızlığını ilan etmesi’’ 1973 yılına rastlıyor. Kendine ait ilk dükkanı, bugün hala çalıştığı Nişantaşı Abdi İpekçi Caddesi'nin 19 numarası:

‘‘Babamın işleri kötü gitti. Bir müzayede yaptık. Ben buradaki karı alıp bir dükkan açmak istedim. Babam itiraz etti. O zaman müzeyedeler evlerde yapılırdı. Müzayede şu andaki dükkanımın üst katındaki evde yapıldı. Ben müzayede sırasında ev sahibi ile tanıştım ve aşağıdaki dükkanı kiraladım. Delikanlılığın verdiği cesaretle tek başıma iş hayatına atıldım. Elbette ki benim yaptığım bir çok şeyi babam beğenmedi ilk başta. Davranışlarımı, dükkanın dekorasyon stilini... Bir taraftan da babamla mücadele ettim. Ama sonuçta babam benim doğru yolda olduğumu gördü. Bir ustanın, bir virtüözün oğlu olmanın zorluğunu o zaman daha iyi anladım.’’

4’ÜNCÜ KUŞAK DEVAM EDECEK Mİ?

Raffi Portakal, 70'lerin ortalarına kadar Türkiye'de ‘‘moda’’ olan antikaların daha çok batı kaynaklı eserler olduğunu söylüyor: ‘‘Okuduklarım, sezgilerim ve en başında Mesut Hakgüden'in bulunduğu değerli hocalarım sayesinde Türk ve Osmanlı eserlerinin önemini kavramaya başladım. Birdenbire çıkıp diyorsunuz ki, sizin el üstünde tuttuğunuz ‘‘moda antikalar’’ aslında pek de birinci sınıf şeyler değil. Esas birinci sınıf şeyler sizin bugüne kadar hiç yüzüne bakmadığınız Osmanlı eserleri. Bunu söylemenin çok kolay olduğunu zannetmeyiniz. O zaman çok ucuzdu Türk Osmanlı eserleri. İnsanlar ucuz şeylere de pek kıymet vermiyorlar. Benim anlattığım Milat'tan önce değil, 25 yıl önce. 1974'te Nazmi Ziyalar birkaç yüz dolardı. Şimdi bir kaç yüzbin dolar. Hatlar on dolardı. Siz 10 dolarlık hatlar çok kıymetli diyorsunuz. Adam sizin deli olduğunuzu düşünüyor haliyle.’’

İşte bu yüzden Raffi Portakal'a göre 1998'in en önemli sanat olayı, kendisinin derlediği Sakıp Sabancı'ya ait hat koleksiyonunun, burnundan kıl aldırmayan New York Metropolitan Müzesi'nde sergilenmesi.

Portakal Ailesi'nin üç kuşaktır sürdürdüğü antika işi dördüncü kuşakta da devam edecek mi? Buna, 1974 yılında evlendiği Zuhal Portakal'dan dünyaya gelen 15 yaşındaki kızı Maya karar verecek. Hep bir oğlunun olacağına inanan Portakal, kızı olduğunda şaşırdığını saklamıyor. Ona göre, daha eşitlikçi bir dünyaya doğru giderken, tabii ki kadın antikacılar da iyi işler yapabilir. Ama bunun için mücadele etmesini bilmek gerekiyor:

‘‘Kızım da zorluklar çekecekse varsın çeksin. Doğrusunu isterseniz zorlukların, genç yaşta yaşanacak zorlukların insanı çok şekillendirdiğine inanıyorum. Ama yine dürüst olmak gerekirse Maya zorluk çekmiyor. Ama zorluk çekmesi için suni ortam yaratamam ki.’’

Raffi Portakal evini ve işini birbirinden ayırmış. Öyle ki, ‘‘30 yıllık iş hayatımda, eve işle ilgili 30 tane telefon gelmemiştir’’ diyor. Deneyimlerinden edindiği prensipler arasında ‘‘evini dükkan haline getirmemek’’ var. İşte bu yüzden en iyi parçalar onda değil, müşterilerde:

‘‘İşinizdeki en süzme şeylere sahip olmak isteyebilirsiniz, ama bunun çok kolay olduğunu zannetmeyin. Çünkü en iyi şeyleri evime götürseydim buna madden imkanım olmazdı, bir de ben Raffi olmazdım. Siz de gelip benimle röportaj yapmazdınız. İyi şeyleri sezip alıp o kültürü o zevki başkalarına yansıttığım, aktardığım için siz buradasınız. Zaten en iyi şeyler benim belleğimde, beynimde, ruhumda.’’

Yayınlanma Tarihi : 10 Ocak 1999 - 00:00:00
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün