Çok paraları yok belki ama yüzleri gülüyor, en sıradan köylü bile rengarenk sari giyiyor

Serdar Gülgün, Osmanlı sanatı deyince akla gelen ilk isimlerden. Bu uzmanlığının yanı sıra, Vakko ile yaptığı kumaş tasarımları, dünyaca meşhur Macar Herend porselenleri için çizdiği desenler, antika alım satımındaki ve dekorasyondaki danışmanlıklarıyla da tanınıyor.

Evrim SÜMER
28.02.2005 - 00:21 | Son Güncelleme :

Bir de her sene iki dönem olmak üzere Londra Üniversitesi ve Sothebys’in ortak organizasyonunda İslam Sanatı dersleri veriyor. Gülgün çok sık seyahat ediyor, kafasında seyahat fikri belirdiği anda bavulunu hazırlayabilenlerden. Her sene iş ve keyif amaçlı standart yolculukları var; Fas, İskoçya, Normandiya, Londra, Paris ve Budapeşte her sene gidilenlerden. Bunlardan arta kalan vakitte de daha önce görmediği bir yeri keşfediyor. Serdar Gülgün kasımda bir düğün vesilesiyle gidip, 15 gün kaldığı Hindistan’ı anlattı.

Hindistan’a gidişiniz biraz farklı oldu galiba.

- Evet, senelerdir yanımda bir arkadaşımla gitmek istiyordum. Baktım, yıllar geçiyor gidemiyorum, bir arkadaşımın düğününü fırsat bilip gittim. Düğünden sonra da tek başıma devam ettim.

n Düğün neredeydi?

- Yeni Delhi’de. Delhi, bir yandan çok modern, diğer yandan da çok klasik bir şehir. Arkadaşım olduğu için kendimi evde gibi hissettim. Şehrin kozmopolit hayatı çok hoşuma gitti. Tanıdıklarım sayesinde çok hoş evlere girme şansım oldu. Hollywood filmlerine benziyor biraz hayatları. Ya da bir İngiliz aristokratı Hindistan’da nasıl yaşarsa öyle yaşıyorlar.

n Hint düğünleri nasıl, bizimkilerden farklı mı?

- Çok çok hoştu. Üç gün üç gece süren bir Sih düğünüydü. Sihler, saçlarını sakallarını kesmiyor, başlarına renkli kumaştan sarık bağlıyorlar. Birçok ritüelleri vardı. Önce Sih tapınağında dini nikah kıyıldı, sonra da iki büyük yemek oldu, kadınlar ve erkekler için ayrı organizasyonlar yapıldı. Son geceki yemek, bizdeki düğün yemekleri gibiydi. Herkesin en şık kıyafetleriyle geldiği, son derece şatafatlı bir akşamdı.

MOĞOL BAHÇELERİ ÇOK ETKİLEYİCİ

Gitmeden önce kafanızda canlandırdığınızla gördüğünüz Hindistan arasında fark var mıydı?

- Çok korkuttular beni, yalnız gitmemin çok yanlış olacağını söyleyip durdular. Hastalanırsın dediler, pislik diz boyu dediler... dediler de dediler. Türk milletinin bu havalarını hiç anlamıyorum; biz Türk’üz, dünyanın en steril ülkesinde yaşamıyoruz. Buradan çıkıp da oraya pis demek çok snop geliyor bana. İstanbul’un bir sürü semtine gidin, Hindistan’ın on katı pis. Sonuçta, oradaki ne pislik, ne de insanlar rahatsız etti beni. Üstelik büyük bir zenginlik gördüm, insanların içinin zenginliği bile yeter. Çok paraları yok belki ama yüzleri gülüyor, mutlular. En alelade köylünün üzerinde bile rengarenk bir sari var, yaşama bağlılar.

n Delhi’de nereleri görmeyi önerirsiniz?

- Cami Mescit çok etkileyici. Ama esas beğendiğim Hümayun’un Türbesi ve bahçesi oldu. Bu türbe, Tac Mahal’in ön çalışması olarak kabul ediliyor. Delhi’ye tekrar gitsem ve sadece iki saatim olsa, burayı görmek isterdim. Binanın mimarisi, bahçeleri, jali dedikleri taş oyması kafeslerin hepsini tekrar görmek isterim. Jali, cahar kelimesinden geliyor, dört demek. Bu da İslam ve Moğol sanatında görülen dörtlü simetrinin adı. Buradaki jali’lerin, yerdeki mermer desenlerin eşi yok. İran bahçelerine de ‘cahar bağ’ denir, dört bahçe demektir. Sulama sistemleri buna göre yapılmıştır, çok iyi düşünülmüştür. Hindistan’a gidip, sadece Moğol bahçelerini gezenleri biliyorum.

ÇADIR ODADA SABAHA KADAR MAYMUN KORKUSU

Delhi dışında nerelere gittiniz?

- İlk olarak Agra ve Tac Mahal’e gittim. Agra’nın dışında Fateh Pur Sikhri isimli eski Moğol sultanlarının şehrini gördüm. Fateh Pur Sikhri’de Türk Sultan Köşkü diye bir bölüm var, hükümdarlardan birinin eşi Türk’müş. Yollarda çok güzel manzaralar gördüm; tavus kuşu sürüleri, filler-develer, köylerde rengarenk giyimli insanlar... Tac Mahal’den çok etkilendim, çünkü çocukluğumdan beri merak ediyordum. Yanına gittiğimde, büyüklüğünü idrak ettim. Şah Cihan’ın yaptırdığı ve daha sonra oğlu tarafından hapsedildiği Agra Fort’u (Agra Kalesi) gördüm. Sanırım, Hindistan seyahatimin doruk noktası bu saraydı. Çünkü benim sevdiğim bir tip saray bu, İslam tipi yani.

n Jaipur nasıldı?

- Jaipur deyince, ilk olarak filler üzerinde çıkılan Amber Fort geliyor aklıma. Bunun dışında Jantar Mantar Rasathanesi muhteşem. O senelerde nasıl böyle ileri olabilmişler? O zaman bu yapıldıysa, şimdi başka bir şey yapıyor olmamız lazım gibi geldi bana. Jaipur’un sokak sokak ve lonca usulü ayrılmış çarşıları çok hoştu. Terlikçiler, kumaşçılar...

n Meşhur bir mücevherci var Jaipur’da, gittiniz mi?

- Evet, Gem Palace’a da gittim. Mücevherden çok anlamam ama orada gördüğüm mücevher herhalde az yerde vardır. Her biri sanat eseri, ne kadar değerli taşlar kullandıkları önemli değil. Bir de taşı snobe ediyorlar.

n Ne demek bu?

- Batı’da bir tek taş üzerinde döner bazen tasarım. Tırnakların üzerine şöyle konmuş, yanına böyle bir şey yapılmış, üzerine bir spot koymazlar... Bunlarda da öyle bir bolluk var ki en değerli taşları mücevherlerin üzerine saçmışlar sanki. Bazen birini yampiri koymuş, değerine önem vermeden onlarcasını yan yana leblebi gibi doldurmuşlar. Çok cool geldi bu tarz bana. Özenilmiş değil ama çok şıklar.

n Son durak Varanasi miydi?

- Evet. Otelden sabah 05.00 gibi çıkıyorsunuz, kayığa karanlıkta binip, nehirde günün doğmasını izliyorsunuz. Beni biraz korkutmuşlardı, o yüzden günüm tedirgin başladı ama devamı çok etkileyiciydi. Korkacak bir şey yok ki... ölüleri yakıyorlar ama o korkunç değil, kutsal ve mistik bir görüntü. Maymunlardan daha çok tedirgin oldum doğrusu.

n Hangi maymunlardan?

- Udaipur’da şehrin bir saat dışında Devi Garh Otel’de kaldım. Burası bir 18. yüzyıl sarayı. Muhteşem bir çağdaş uygulama ve dekorasyon yapılmış. Dünya otel literatüründe de çok önemli bir yeri var. Hem ana binada odaları var, hem de aşağıdaki bahçelerin birinde çadırları. Çadırlar banyolu, klimalı. Bir gece çadırda kalıp binaya geçtim. Çadır odada sabaha kadar uyuyamadım çünkü dışarıda dolaşan maymunlardan çok huzursuz oldum. Hırsızlık yapıyorlar, yemekleri yiyorlar, ısırıyorlar falan. Sabaha kadar tetikte bekledim maymun gelecek diye.

DÖRTLÜ SİMETRİ FARKI

Bütün gördüklerinizden sonra en çok aklınızda kalanlar neler?

- Beni en çok etkileyen; Hinduizmin yarattığı kültürden çok, İslam dininden gelen hükümdarların öncülük ettiği sanat oldu. Belki de ben İslam sanatı formasyonundan geldiğim için öyle hissettim. Sanatta asimetri, sevdiğim bir şey değildir. İkili, hatta dörtlü simetriyi severim.

Nedir dörtlü simetri?

- Bir mendili ikiye katlayıp, iki tarafına desen çalışabilirsiniz. Bir de, onu dörde katladığınızı düşünün; varacağınız yeri bilerek, milim milim çalışmanız gerekir. Dörtlü simetride daha görkemli eserler çıkar ortaya. Moğol eserlerinde bunu gördüm. Mimarisi, bahçeleri çok ihtişamlı. Hindu sanatı daha naif, doğa üzerine kurulu.

Hint ve İslam sanatı arasında ne farklılıklar gördünüz?

- Ben imparatorluk sanatlarını, saray eserlerini, kumaşları seviyorum. Etnik ve folklorik sanatı da çok beğeniyorum ama tercih etmiyorum. Bizimkine benzerlikler de var aslında. Yüzyıllarca öncenin kumaş desenlerini Hindistan’da görebiliyorsunuz. Zamanında oradan Osmanlı’ya çok kumaş gelmiş, ‘bulunmaz Hint kumaşı’ dilimize de girmiş zaten.

seyahatte ne okuyor

Gitmeden önce ilgili kitaplar; seyahatte de oradaki kişilerin biyografilerini okuyor.

ne dinliyor

Yanında müzik taşımıyor. Yerel müzikleri dinliyor.

ne yiyor, ne içiyor

Sokaktan bir şey almıyor ama tüm yemekleri deniyor. Yemeği, bir kültürü tanımanın yollarından biri olarak görüyor.

ne giyiyor

Turist gibi görünmekten veya kendini seyyah kılığına sokmaktan hiç hoşlanmıyor. Gittiği yerin hava koşullarına göre günlük kıyafetlerini giyiyor, yerel kıyafetleri günlük kıyafetlerine adapte etmekten de hoşlanıyor. O da bavulu ağır olanlardan.

neyle seyahat ediyor

Uçakla. ‘Çabuk gidelim, orada daha çok vakit geçirelim’ diyor.

nerede kalıyor

Tarihi özelliği olan otellerde kalmayı seviyor. Gittiği yerde arkadaşları varsa, onların evinde kalıyor.

kimle seyahat ediyor

Birlikte seyahat ettiği kişiden çok, gidilen yerdeki arkadaşları önemli. ‘Bir yere ille de biriyle gitmek mecburiyetinde değilim, tek başıma da çok seyahat ederim’ diyor.

çantasının olmazsa olmazları

Yaz-kış şal veya atkı gibi bir şey; birkaç tane kitap, fotoğraf makinesi, kişisel bakım ürünleri

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün