Biyoloji dünyasının Da Vinci Şifresi

Hürriyet Haber
05.02.2005 - 00:01

Milyonlarca yeni türün keşfedildiği sinek-böcek aleminde hayvanlara Latince isim vermek meğer ne zor işmiş. Bulunan her yeni türe bir ad verip, hayvanı uluslararası çapta bilim dergilerinde lanse eden entomologlar, isim darlığı yüzünden, pop ve rock kültüründen apartma isimleri birtakım eklerle Latince kılıfına sokmaya başlamışlar. Latince taklidi bazı örümcek, karınca ve güve isimlerindeki şifreyi çözmek o kadar zor değil. Ama, hayatına Playboy girmemiş bir entomolog nasıl deşifre etsin, Carmenelectra Shechisme güve fosilinin adını?Bir bilim dergisinde yayınlanmış, börtü böceğin inanılmaz marifetleriyle ilgili bir yazıydı. Gelecek mevsimin hava koşullarını önceden sezip ona göre yuva yapmalar, yiyecek stoklamalar derken, italik yazılmış Latince böcek adlarını da atlayarak giderken, karınca isimlerinden birinde durakaldım; Pheidole Harrisonfordi. Latince sıfır ama, bu isimde de bir aşinalık var. İkinci kelimeyi ikiye ayırınca şifre çözüldü. Harrison Ford. Peki Harrison Ford’un bir karınca ile nasıl bir ilgisi olabilir? Indiana Jones serisinde akrep, yılan ve türlü haşaratla fazla içli dışlı olduğu için herhalde. Bu bir tahmin ama, bir entomolog keşfettiği yeni karınca türüne bu ismi vermiş işte.Meğerse entomologlar, keşfettikleri ve keşfedecekleri milyonlarca yeni tür böcek ve sineğe, hayvanların hacimlerinin 10 katı cüsseye sahip Latince isim bulmakta zorlandıkları için işi iyice espriye vurmuşlar. Kendilerine göre bir mantık silsilesi içinde, pop ve rock kültüründen, sanat ve edebiyattan tanıdık isimleri Latince kisvesi altında paketlemeye başlamışlar.Yani Latince’dir diye atladığımız uzun italik sözcükler arasında kolaylıkla deşifre edebileceğimiz kodlar bulunabilir. Bilim adamlarının hafif ve uçarı yönünü yansıtan bu uyduruk isimler ciddi bir şekilde uluslararası tescile giriyor. Zooloji terminolojisini belirleyen International Commission on Zoological Nomenclature (ICZN) adlı kurulun onayından geçtikten sonra ebedileşiyor.METALLICA VE GRATEFUL DEAD Örneğin yeni bulunan bir güve fosiline Carmenelectra Shechisme adı verilmiş. İkinci kelime İngilizce’de ‘she kiss me’, yani ‘beni öptü’ diye okunuyor. Güve fosiliyle Playboy güzeli Carmen Electra arasındaki bağlantıyı deşifre etmek pek mümkün değil. Kimbilir belki de böcekbilimcinin fantezisi.Sonra Metallica’ya atfen Metallichneumon Neurospatarchus adlı eşekarısıyla karşılaşıyoruz. Buradaki şifreyi çözmek için Latince bilmek gerekiyor, çünkü ikinci kelime ‘neurospatarchus’, grubun ‘Master of Puppets’ albümünün Latince karşılığı. Rock dünyasından bir isim daha var; Dicrotendipes Thanatogratus. Bu bir çeşit titrersinek ve Latince adının İngilizce karşılığı ‘The Grateful Dead’.Yıldız Savaşları’nın meşhur Darth Vader’ı da adını bir mayta vermiş; Darthvaderum. Ayrıca bir de Draculoides Bramstokeri örümceği var. Latince taklidi şifre çok basit. Dracula ve eserin yazarı Bram Stoker.Tabii bu isimler İngiliz pop kültürüyle fazla teması olmayan, böceklerin dünyasında yaşayan bilim adamları için Latince’den daha karmaşık göndermeler içeriyor. Bunların bazıları da hayli müstehcen. Örneğin ‘foadia’ böceği adını, baş harfleri ‘f.o.a.d.’ olan, gençlerin kullandığı çok ağır dozda bir küfürden alıyor. Şu örümcek ismi de beyzbolu bilmeyen biri için küfür gibi bir şey: Mastagophora Dizzydeani Eberhard. Dizzy Dean ünlü bir beyzbolcuymuş. Sadece böceklerin değil, çok daha iri hayvanların dünyasında da kült isimler var. Örneğin uzun kuyruklu bir pterozora ‘Arthurdactylus Conan-doylei’ adı verilmiş. Yani Kayıp Dünya ve Sherlock Holmes’un yazarı Arthur Conan-Doyle’un adı. Küçük otoburları yiyerek beslenen bir dinozorun adı da ‘Bambiraptor.’ Disney karakterlerini tanımayan bir paleontolog bu şifreyi çözsün bakalım.SEN DE Mİ BRUTUSBazı dinozor isimlerindeki şifreyi kırmak için de J.R.R. Tolkien lugatını iyi bilmek lazım. Mesela, birinin adı Bubogonia Bombadili. İsim babası da Yüzüklerin Efendisi’ndeki hobbitlerden Tom Bombadil. Dire Straits’in solisti Mark Knopfler de bir dinozorun isim babası. Hayvanın adı henüz dört yıl önce konulmuş: Masiakasaurus Knopfleri.Ama bana göre en favori isim, şu anda nasıl melun bir hayvan olduğunu çözemediğim bir çeşit su böceğine ait: Ytu Brutus... Yani, sen de mi Brutus!

Yayınlanma Tarihi : 05.02.2005 - 00:00
Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün