Başarılı yöneticiler ile suçlular arasında çok ince bir fark var!

Hürriyet Haber
10.09.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

Psikiyatrlar için girişimci, hırslı ve yaratıcı yöneticiler ile yoldan çıkmış psikopatlar arasındaki fark, düşünüldüğü kadar büyük değil. Amerika’da ilginç cinayet vakalarından yola çıkan psikiyatrlar, benzer özelliklerden pekçoğunun çok başarılı ve kendini müthiş beğenmiş CEO’larda da bulunduğunu ileri sürdüler.Newsweek’de yayımlanan ilginç bir araştırmada, psikiyatristler, pek çok başarılı yöneticide suçlularla ortak yönler bulduklarını açıkladılar! İlginç yazıda önce okulda müthiş başarılı olan ama çevresini kendisinin müthiş birisi olduğuna inandırdıktan sonra cinayet işleyen Brian Blackwell isimli bir katilin öyküsü aınlatılıyor ve ondan görülen özelliklerle başarılı yöneticilerdeki özellikler arasında bağlantılar kuruluyor.Öykü şöyle: Brian Blackwell kısa bir süre için bile olsa kız arkadaşını kandırmayı başarmıştı. Kız, Blackwell’in zengin bir ailenin tek çocuğu olduğuna, profesyonel bir tenis oyuncusu olarak Nike ile 125.000 dolarlık bir antlaşmaya imza attığına ve jet sosyetede sağlam bir yeri olduğuna inanmıştı. Ta ki bir sabah kaldıkları evin kapısına polisler dayanıncaya kadar. O gün Blackwell’in tüm yaşamının yalanlar üzerine kurgulu olduğu anlaşıldı. Ailesinin eğitimi için bir sigorta şirketine yatırdığı paranın tümünü çekerek ve babasının kredi kartını gizlice kullanarak bir süreliğine son derece zengin bir yaşam sürmüştü. Nike ile antlaşma yapmadığı ortaya çıktı. Blackwell, anne ve babasını mutfak bıçağı ile öldürdüğü gerekçesiyle tutuklandı; hızla yargılanarak ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.Hem savunma hem de iddia makamındaki görevli psikiyatristler, Blackwell’in şiddetli narsistik kişilik bozukluğu veya NDP (narcissistic personality disorder) denilen hastalığa bağlı olarak cinayeti işlediğine karar verdiler. Katil, "bu derde düşmeden önce" derslerinden hep en yüksek notları alan, öğretmenlerinin saygı duyduğu bir öğrenciydi. Ailesi çocuklarının bir gün başarılı bir cerrah olacağına inanıyordu. Yöneticilerdeki eksikliklerAslında o uç bir vaka olmakla birlikte, son yapılan araştırmalar, ılımlı seyreden NDP’nin toplumdaki başarılı insanların pek çoğunda bulunan yaygın bir özellik olduğunu gösteriyor. İngiltere’de Surrey Üniversitesi’nden Belinda Board ve Katarina Fritzon, iş hayatındaki başarılı yöneticilerin NDP’ye bağlı olarak ortaya çıkan özellikleri sergilediklerini keşfetti. Bu özellikler kısaca şöyle: empati eksikliğikendini beğenme vebaşkalarını sömürme eğilimi"Üretken Narsist" isimli kitabın yazarı Michael Maccoby, "Yeni bir başlangıç yapan bir narsist başarılı, yaratıcı bir iş adamı haline dönüşebilir" diyor.Başarılı yöneticilerNarsistler, çoğunlukla olağanüstü başarılı yöneticiler olarak, iş hayatında köklü değişikliklere imza atabiliyor. Narsist bir CEO (Chief Executive Officier-tepe yöneticisi), yaratıcı, etkileyici bir iş arkadaşıdır. Bu kişiler kibirli ve kendini beğenmiş olabilir, ancak karizmatik ve otoriter yapıları sayesinde bu olumsuzlukları hoşgörüyle karşılanabiliyor. Bunlar tutucu yöneticilerden farklıdırlar. Wal-Mart isimli perakende mağaza zincirinin kurucusu Sam Walton veya Gilette şirketinin CEO’su Colman Mockler, bu tutucu yöneticilere iyi bir örnektir. Alçak gönüllü bir yaşam süren bu kişiler, sakin, saygılı ve gerçekçidirler.Yöneticilik konusunda uzman Bill Fischer ve Andy Boyton, 6 yıl boyunca 20 şirketteki başarılı yöneticileri inceleyerek bunların psikolojik profillerini ortaya çıkarttı. Şirketlerin parlak fikirli, atılgan kişileri üst düzeyde görevlendirmeye eğilimli olduklarını, ancak bu kişilerin yeteneklerini kullanmaları için uygun ortamı yaratmakta başarısız kaldıklarını göndüler. En iyi örnek Southwest Havayolları’nda yaşanan son gelişmelerdir. Herb Kelleher adındaki yönetici, eski ekonomik kuralları yıkarak, tamamen kendi kurallarının geçerli olduğu yeni bir düzen getirdi. Maccoby bu kişilerle ilgili şu yorumu yapıyor: "Bunlar kendi hırslarını tatmin etmek için şirketleri araç olarak görürler." Narsisizmleri hoş görülen liderlerBill Gates, Oprah Winfrey ve Steve Jobs gibi narsistler o kadar karizmatik ve parlak bir kişiliğe sahiptirlerdir ki, yanlarında çalışanlar bunların narsist özelliklerinin yol açtığı zorlayıcı etkileri göz ardı edebilirler. Çok sayıda başarılı çalışan, bu insanlarla çalışmanın çok anlamlı ve yararlı olduğunu düşünüp bunların yönetimindeki iş yerlerini tercih eder. Jack Welch’in otobiyografisinde yazdığı gibi, "Ben General Electric şirketini dünyanın en büyük şirketlerinden biri olmaktan kurtarıp, iş dünyasının en büyük şirketi yapmaya çalıştım." Diyor.Bu etkili CEO’ların pek çoğu, kendi eksikliklerini ve yetersizliklerini tamamlayacak kişilerle çalışmayı tercih ederler. Sözgelimi Kelleher Southwest şirketinden Colleen Barrett’i yanına alarak, kendisi ileriye yönelik projeler üzerinde odaklanırken, Barrett’in ayrıntılı ve sistematik çalışmasından yararlanmıştır.Bu kişiler nasıl yönetilir?Süper egolarının güdümündeki bu kişilerin nasıl yönetilmesi gerektiği sorusu son yıllarda şirketlerin yönetim kurullarında tartışılan en sıcak konulardan biri. Narsistik yöneticilerden cesur liderler çıkar. Ancak bu kişiler iş yerinde bencilliği ve saldırganlığı beslerler. Kaldı ki bencillik ve saldırganlık bir noktadan sonra aldatmaca ve acımasızlığa varabilir. Her narsist lidere karşılık bir de narsist suçlunun bulunduğu dünyamızda bu ikisinin arasındaki çizgi giderek bulanıklaşıyor. İş dünyasındaki başarılı liderlerin pek çoğunun zenginlik ve statü peşinde koşmalarının nedeni, aslında daha derinlerdeki mutsuzluk ve değersizlik duygularını telafi etmek istemeleridir. İfade bulamamış bu olumsuz duygular ne yazık ki çalışanlara empati eksikliği ve acımasızlık şeklinde yansıyabilir. Ayrıca pek çok narsist yönetici, eleştiriye sıcak bakmaz. Hatta öneri ve fikir alışverişleri bile kendisine zayıflık gibi görünebilir. Tedavisi varBlackwell vakasında görüldüğü gibi, bir narsist çevresi fark etmeden kriminal eylemlere kayabilir. Bu özellikle kişisel başarının önem kazandığı kültürlerde daha büyük bir olasılıktır. Bu eğilim, zamanında müdahale ile bilişsel davranış terapisi ile tedavi edilebilir. Böylece narsist kişi empati geliştirmeyi öğrenerek, olumsuzluklarını zararlı eylemler olarak ortaya dökmeden önleyebilir.Şirketler narsist yöneticilerin yaratıcılık ve ileriyi görme özelliklerini daha iyi tanıdıkça, bu kişilerin olumlu özelliklerinin olumsuzluğa yönelme belirtilerini erken bir evrede görebilir. Narsist yöneticiler bir işletmeyi tamamen değiştirebilirler. Fakat Brian Blackwell örneği, gerçekçi kişilerin yaklaşan tehlikeyi önceden sezmesinin önemini gözler önüne seriyor. Çifte hayat:Brian Blackwell:Kız arkadaşı onun Nike ile antlaşması olan profesyonel bir tenis oyuncusu olduğunu sanıyordu. Ancak anne ve babasını öldürmekten mahkum oldu.Karanlık bir DünyaBernard Ebbers:WorldCom’un eski yönetim kurulu başkanı 11 milyar dolarlık dolandırıcılıktan mahkum oldu.Usta işiJack Welch:General Electic’in emekli başkanı başarılı bir yöneticinin en tipik örneğiDivalar da üzülürMartha Steward:Bu başarılı televizyon programcısı yasalarla başı derde girince hapis cezasına çarptırıldı. Cezasının bir kısmını ev hapsi şeklinde çekecek.Eğlenceli&SahteRicky Dervais:İngiliz TV’sindeki "The Office" isimli dizide narsistik bir yöneticiyi canlandırıyor.Büyük ülkülerMao Zedung:Çinli komünist lider, dünyanın takipçisi en fazla olan yöneticisi.Herkes adına karar vermekOprah Winfrey:İnsanların ne okuyacağına, ne yiyeceğine, ne hakkında konuşacağına Oprah karar veriyor.Bilgisayar deviBill Gates:Microsoft’un kurucusu ve yönetim kurulu başkanı yeni fikirleriyle yüzyıla damgasını vurdu.Mutlu edilmesi zor liderSteve Jobs:Apple’ın yönetim kurulu başkanı iPod ve Macintosh’un fikir babası. Bazı insanlar kendisiyle çalışmanın çok zor olduğunu söylüyor.KorkusuzWinston Churchill:İngiliz lider 2.Dünya Savaşı’nın en önemli liderlerinden biri. Savaştan sonra anılarıyla ün kazandı.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün