‘Aşık beyin’ romantizm değil güçlü bir dürtü

Hürriyet Haber
15.04.2004 - 00:01

Sherlock adı verilen erkek babun (ağzı köpeğinkine benziyen kısa kuyruklu bir maymun türü) kayanın üzerinde otururken gözleri ile Cybelle adlı dişi maymunu izliyordu. Cybelle’in yakınından ne zaman yetişkin bir erkek maymun geçse, Sherlock geriliyor, her hali ile sinirlendiğini belli ediyordu. Sonunda Cybelle gözlerini yukarı kaldırınca Sherlock ile göz göze geldi. Anında Sherlock’un kulakları yassıldı, gözleri kısıldı. Babun uzmanlarına göre bu bir ‘yanıma gel’ mesajıydı. Mesaj yerine ulaştı; birkaç saniye içinde Cybelle erkeğinin yanında oturuyor ve büyük bir keyifle Sherlock’un pirelerini ayıklıyordu.Babun uzmanlarına göre maymunlar da insanlar gibi karşı cinsten birine karşı yoğun duygular besleyebiliyor. Babun heteroseksüel çiftleşme şekli bizimki ile büyük benzerlikler taşıyor. Ancak bazı önemli konularda bizden ayrılıyor. Sözgelimi babunlar aynı anda birden fazla maymuna aşık olabiliyor. Antropolog Helen Fisher’a göre insanların pek çoğunda böyle bir yetenek söz konusu değil.Aşkın mekanizmasıFisher son kitabı ‘Aşık Beyin’de, aşık olmanın altında yatan mekanizmayı irdeliyor. Pek çok insan romantik aşkı bir duygu olarak ele alır. Oysa Fisher bunu bir dürtü olarak tanımlıyor. Ve bu dürtü o kadar güçlüdür ki açlık ve susuzluğun bile önüne geçebilir. En onurlu insanı bile yerlerde süründürebilir, en çekingen kadını ‘seks ilahesi’ haline dönüştürebilir.Bu varsayım aşkın sinirkimyası ile uyumludur. Çok sayıda beyin salgısı bu gibi durumlarda birbiriyle etkileşim içine girerse de başrolü dopamin oynar. Bu nörotransmiter, hayvanları seks ve yiyecek gibi ödüller peşinde koşması yönünde uyarırken, bu dürtülerin tatmin edilmesi durumunda ortaya çıkan zevki de yaşamalarına zemin hazırlar. Fisher’a göre dopamin, hem romantik tutkunun keyfini (dopaminin yüksek olması) hem de terk edilmenin acısını (dopaminin düşük olması) açıklayabilir. Fisher, insanlar ve hayvanlar üzerinde yürüttüğü çalışmalardan elde ettiği sonuçlara dayanarak romantik aşk ile madde bağımlılığı arasında davranış, duygu ve salgılanan kimyasal maddeler açısından çok büyük bir paralellik olduğunu ileri sürüyor. İçkiye karşı dayanılmaz bir istek duyan alkolik gibi, tutkularının esiri olan bir aşık da sevdiği olmadan yaşayamayacağını düşünür.Evrimin ağır yüküFisher bu aşamada evrimin insanlara bu kadar ağır bir yükü niçin yüklediğini soruyor. Yaşayan primatlar, paleontoloji ve farkılı kültürler üzerinde araştırmalar yapan Fisher, büyük beyinli, çaresiz insan yavrusunun sağlıklı bir şekilde büyütülmesi açısından evrimin erkek ve kadın arasında büyük bir işbirliğini zorunluluk haline getirdiğini ileri sürüyor. Romantik aşk cinsel ilişkiden önce kadın ve erkeği biraraya getirirken, çocuğun doğumundan sütten kesilinceye kadar geçen dönemde de (yaklaşık 4 yıl) tümüyle farklı salgılara dayanan bağlılığın kadın ve erkeği birarada tuttuğuna dikkat çekiyor. Bilimsel verilere göre çiftler arasında birbirine bağlılık duygusu gelişirken, tutku yavaş yavaş azalır. Dolayısıyla çiftleri biraraya getiren duygular, bir süre sonra birbirlerinden kopmalarına yol açar. Çünkü kadın ve ve erkek başkalarına aşık olmuşlardır. Bu senaryoya göre kırık kalpler ve tutkunun diğer yıkıcı etkileri, üremeyi kolaylaştıran biyolojik sistemin yan ürünlerinden başka bir şey değildir.Aşığa destekFisher’ın insanların nasıl çift oluşturduklarına ilişkin bu öngörüsü, bugün tartışılan çok sayıda varsayımdan yalnızca biridir. Ne var ki kimse Fisher’ın aşkın kimyası ile evrim arasında kurduğu bu ilişkiyi yadırgamıyor, çünkü tartışılan diğer varsayımlarda da romantik aşk yine evrimsel açıdan ele alınıyor.Fisher, söz konusu kitabında ayrıca aşk konusunda yaşanan sorunlara karşı insanın kendi kendine nasıl destek çıkabileceğine ilişkin bilimsel kökenli önerilerde bulunuyor. Tutkuyu canlı tutmak veya reddedilme acısını azaltmak için beynin nasıl kandırabileceğini öğretiyor: ‘Birinin sizin beyninizi ele geçirdiğini farz edin. Özgürlüğünüzü kazanmanız için bu kişiyi beyninizden kovmanız gerekiyor. Ayrılık durumlarında dopamin salgısını artıran faaliyetlere ağırlık verin. Unutmayın ki zevkin yegane kaynağı aşk değildir.’

Yayınlanma Tarihi : 15.04.2004 - 00:00
Etiketler:

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün