Menopoz döneminde yaşam kalitesi nasıl artar?
Güncelleme Tarihi:
Menopozun neden olduğu biyolojik ve psikolojik değişikliklerin kadın yaşamında önemli bir değişim noktası olduğunu dile getiren Op. Dr. Çiğdem Karas, menopozal yakınmaların, kişinin günlük yaşamını ve iş hayatını önemli ölçüde etkilediğini belirterek menopozun sebep olduğu vazomotor semptomlar hakkında önemli bilgiler verdi.
Tüm dünyada ortalama yaşam süresinin uzamasıyla birlikte menopozal dönemi yaşayan kadın sayısının da arttığını belirten Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Çiğdem Karas, “Birleşmiş Milletler raporlarına göre, 2021'de 50 yaş üstü kadınlar tüm kadın nüfusunun yüzde 26’sını oluşturmaktadır. Bu oran 10 yılda yüzde 22'den yüzde 26'ya yükselmiştir” dedi.
MENOPOZUN DÖNEMLERİ
Kadın hayatında doğal yaşamın bir süreci olan menopozun, perimenopoz, menopoz ve postmenopoz olmak üzere üç dönemden oluştuğunu belirten Karas, “Perimenopoz, ilk adet kanamasından son adet kanamasına kadar olan üreme çağı sürecini tanımlar. Perimenopoz, doğal menopoz belirtileri olan sıcak basmaları ve adet düzensizlikleri gibi belirtilerin ilk ortaya çıktığı dönemde başlar ve son adetten 1 yıl sonra sona erer. Genellikle birkaç yıl sürer ve kişinin biyolojik, psikolojik sağlığını ve sosyal yaşamını etkiler. Perimenopozal dönemde spontan ovulasyon ile birlikte gebelik gerçekleşebilir. Bu nedenle gebelik istenmiyorsa doğum kontrol yöntemleri kullanılmalıdır. Menopoz sonrası dönem ise en son görülen adetten sonra başlar” diye konuştu.
VAZOMOTOR SEMPTOMLAR
Menopozal dönemde oluşan yeni hormonal düzenin kadınların şikayet ettiği pek çok semptomu beraberinde getirdiğini ifade eden Karas, şunları söyledi: “Vazomotor ve vajinal semptomlar, bu dönemde hormonal değişikliklerle en fazla ortaya çıkan şikayetlerdir ve kadın hayatını son derece zorlayan durumlardır. Bu iki semptom kadar olmasa da, uyku bozuklukları, duygu durum bozuklukları ve bilişsel bozukluklar da menopozal döneme ait hormonal değişiklikler sonucunda ortaya çıkan semptomlardır. Vazomotor semptom (VMS), yüzde 50-85'lik prevalans ile bildirilen ve tıbbi desteğe en fazla ihtiyaç duyulan, en yaygın şikayetlerdir. Özellikle ateş basması ve gece terlemesi olarak belirtilen bu şikayetler, büyük çoğunlukla vücudun üst kısmında, özellikle de yüz, boyun ve göğüste ani olarak ortaya çıkan, 1-5 dakika gibi kısa sürelerle oluşan ve ardından soğukluk ve titreme hissinin takip ettiği sıcaklık artışlarıdır. VMS'lerin ne kadar sürebileceği ve ne sıklıkta olacağı kişiden kişiye değişkenlik gösterir. Pratiğimizde, 6 ay-2 yıl gibi zaman diliminde devam edebilecekleri söylense de yapılan yeni çalışmalar çok daha uzun süre devam edebileceklerini göstermektedir.”
HORMON REPLASMAN TEDAVİSİ
Kontrendikasyonu olmayan postmenopozal kadınlarda tek başına veya progesteron ile birlikte sık veya sürekli östrojen içeren hormon replasman tedavisinin VMS için etkili tedavi yöntemi olduğunu kaydeden Karas, “Hormon replasmanı için çeşitli kullanım şekilleri mevcuttur. Sadece östrojen ya da östrojen ve progesteron içeren tedaviler oral veya transdermal olarak yama (patch) ya da jel veya sprey şeklinde uygulanabilir. Hormon replasmanının optimum dozu ve süresi, kadının semptomlarının ciddiyetine ve tedaviye verdiği cevaba göre bireyselleştirilmelidir” diye konuştu.
NELER YAPILABİLİR?
Vazomotor semptomların azaltılabilmesi için bazı medikal ve hormon tedavilerinin uygulandığını belirten Karas, hormon ve ilaç dışı tedavi yöntemlerinin alternatif seçenekler sunduğunu belirterek önemli tavsiyelerde bulundu:
- Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Sıcak basmalarını hafifletmek için odaları serin tutmak, ince giyinmek ve fan kullanmak faydalı olabilir. Fiziksel aktivite, sıcak basmalarını azaltabilir ve genel sağlık üzerinde olumlu etkiler yapabilir. Stres, vazomotor semptomları kötüleştirebilir. Yoga, meditasyon ve derin nefes alma egzersizleri rahatlama sağlayabilir.
- Diyet ve Takviyeler: Baharatlı yiyecekler, kafein ve alkol sıcak basmalarını tetikleyebilir; bu yüzden bunları sınırlamak faydalı olabilir.
- Karayılan Otu (Black Cohosh): Menopoz semptomlarını hafifletmek için sıkça kullanılan bir bitkisel takviyedir.
- Soya İzoflavonları: Doğal östrojen benzeri maddeler içerir ve sıcak basmalarını hafifletmede yardımcı olabilir.
- Keten Tohumu: Omega-3 yağ asitleri içerir ve bazı kadınlar sıcak basmalarını hafiflettiğini bildirir.