Kentsel dönüşümle artan sessiz tehlike: Mezotelyoma

Deprem sonrası yıkılan binalar, hızlanan kentsel dönüşüm projeleri ve gemi söküm tesisleri ile sanayideki bilinçsiz kullanım, asbest maruziyeti riskini artırıyor. Türkiye’de özellikle Kapadokya ve İç Anadolu’da görülen mezotelyoma, sinsice ilerleyen ve genellikle geç fark edilen bir kanser türü. Kolorektal Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Cem Terzi’ye göre karın zarı veya akciğer zarında gelişen bu hastalık uzun ve karmaşık ameliyatlarla tedavi edilebiliyor; ancak en etkili yöntem, asbestten uzak durmak. 26 Eylül Mezotelyoma Farkındalık Günü öncesinde bilgilendirme yapan Prof. Dr. Terzi, dünyada milyonda bir oranında görülen bu kansere Türkiye’de her yıl 500 kişinin yakalandığını ve ülkemizin en sık görülen ülkelerden biri olduğunu söyledi. Terzi, “Ülkemizde mezotelyomanın temel sebebi; aktoprak, beyaz toprak, çelpek ve höllük olarak bilinen maddenin bilinçsizce kullanılmasıdır. Asbest içeren aktoprak ile evlerin duvarları boyanıyor, hatta bebek bakımında pudra yerine bile kullanılıyor. Bununla birlikte, ülkemizde 1983–2010 yılları arasında yaklaşık 500 bin ton asbest kullanıldı. 2010’da yasaklansa da bu malzemeler hala binalarda ve çatılarda bulunuyor. Deprem, kentsel dönüşüm ve gemi sökümü gibi süreçlerde asbest liflerinin solunması yeni riskler doğuruyor” dedi.

Asbest günümüzde hala bazı iş kollarında yoğun olarak bulunuyor. Asbest madenleri ve ocakları, inşaat ve otomotiv sanayi, gemi yapımı ve tamiri, izolasyon işleri, çimento üretimi, kiremit ve kalıp imalatı, döküm, panel, asbestli balata üretimi ve tamiri, plastik yer karosu (marley) yapımı ve döşenmesi ile yapı yıkım ve sökümü sırasında asbest maruziyeti en yoğun şekilde yaşanıyor.

Terzi, en az bir yıl yüksek oranda asbeste maruz kalanların en büyük risk altında olduğuna dikkat çekerek, “5–10 yıl süreyle tersanede kapalı alanda çalışanlar, düzenli olarak asbestli çimentoyla çalışanlar, asbest maruziyetli tesisatçılar ve balata tamircileri ise orta derecede risk taşır. Mezotelyomaya ait belirti ve bulgular asbest maruziyetinden 20 ila 50 yıl sonra ortaya çıkabiliyor ve hastalığın seyri ağır ilerliyor” diye konuştu. Mezotelyomanın deneyim gerektiren zor bir tedavisinin olduğunun altını çizen Terzi, şöyle dedi: “İki aşamalı tedavide önce karın içindeki tüm tümörler temizleniyor, ardından karın boşluğu ısıtılmış kemoterapi ilacıyla yıkanıyor. HİPEK adı verilen bu yöntem yaşam süresini uzatsa da asıl korunma, riskli ortamlardan uzak durmakla mümkün.”