Ergenlerde ses değişimi: Normal olan ve olmayan nedir?
Güncelleme Tarihi:
ERGENLİK döneminde sesin kalınlaşması doğal bir süreçtir, ancak her ses değişimi normal kabul edilmez. Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi, Ses Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Erhan Demirhan, özellikle erkek çocuklarında belirginleşen bu dönüşümün hangi durumlarda olağan seyrettiğini, hangi durumlarda ise bir hastalığın habercisi olabileceğini anlattı.
SES NEDEN DEĞİŞİR?
Ergenlikte hormon seviyelerindeki artışın ses telleri üzerinde de etkili olduğunu belirten Doç. Dr. Demirhan, “Erkeklerde gırtlak (larinks) büyür, ses telleri uzar ve kalınlaşır. Kızlarda değişim daha hafiftir ancak ses tonu bir miktar kalınlaşabilir. Bu doğal süreçte çocuklar bir süre kırılgan, çatallanan ve kontrol edilmesi güç bir sesle konuşabilirler. Bu tablo genellikle 6-12 ay içinde kendiliğinden normale döner. Seste zaman zaman çatallanma, kırılma, bir gün kalın bir gün ince sesle konuşma, uzun cümlelerde ses yorulması, şarkı söylerken ya da yüksek sesle konuşurken kontrol zorluğu gibi bulgular normaldir ve çoğu gencin yaşadığı doğal bir süreçtir” dedi.
3-4 HAFTAYI AŞARSA
Bazı belirtilerin ise mutlaka bir KBB ve ses bozuklukları uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Erhan Demirhan, şu bilgileri paylaştı: “Ergenlik döneminde sesin kırılması ve zaman zaman kısılması olağandır ancak kalıcı bir kısıklık beklemeyiz. Ses kısıklığı veya boğukluğun 3-4 haftadan uzun sürmesi durumunda mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır. Konuşurken boğazda ağrı veya yanma hissi çoğu zaman reflüye veya yanlış ses kullanımına bağlı olabilir. Sürekli boğaz temizleme ihtiyacı, laringofarengeal reflü (gırtlak reflüsü) açısından önemli bir bulgudur. Okulda bağırma, tezahüratlar, spor aktiviteleri ve sosyal heyecanlar da ses tellerini zorlayarak nodül gibi yapısal problemlere yol açabilir. Nefes darlığı ile seyreden ses değişimi ise ses teli felci gibi ciddi bir sorunun işareti olabilir. Ayrıca, sınıf arkadaşlarının sesleri kalınlaşırken çocuğun sesinde yeterli kalınlaşma olmaması durumunda psikolojik etkilenmeler yaşanmadan önce bir KBB uzmanına başvurulması önemlidir.”
AİLELER VE ÖĞRETMENLER
NELERE DİKKAT ETMELİLER
AİLELER ve öğretmenlerin süreci yakından takip etmesinin önemine değinen Dr. Demirhan, şu önerilerde bulundu: “Çocuğun uzun süre bağırmasını engelleyin. Derslerde sunum yaparken veya şarkı söylerken zorlandığını fark ederseniz aileleri bilgilendirin. Sürekli boğaz temizleme alışkanlığını hafife almayın. Ses kısıklığı 1 aydan uzun sürüyorsa KBB muayenesi planlayın. Özellikle mutasyonel falsetto veya puberfoni olarak bilinen, ergenlikte sesin yeterince kalınlaşmamasıyla karakterize durum sıkça gözden kaçmaktadır. Ses terapisiyle kolayca tedavi edilebilen bu sorun, ihmal edildiğinde özgüven kaybına ve psikolojik sıkıntılara yol açabilir. Bu nedenle böyle bir durum fark edildiğinde mutlaka ses hastalıkları konusunda uzman bir KBB hekimine başvurulmalıdır. Ergenlik döneminde doğru yönlendirme, ileriki yaşlarda kalıcı ses problemlerinin önüne geçer.”