Bir Test, bir aşı, bir ömür: Serviks kanseri kader değildir

Serviks kanseri (rahim ağzı kanseri), kadınlarda en sık görülen kanserlerden biridir ve vakaların yaklaşık yarısı 45 yaşın altındaki kadınlarda ortaya çıkar. Prof. Dr. Zümre Arıcan Alıcıkuş, bu hastalığı diğer birçok kanserden ayıran en önemli özelliğin büyük ölçüde önlenebilir olması olduğunu vurgulayarak, “Bugün elimizde hem etkili tarama yöntemleri hem de yüksek koruyuculuğa sahip bir aşı bulunmaktadır. Buna rağmen pek çok kadın hala hastalığı ileri evrede öğreniyor; bu da tedaviyi zorlaştırıyor ve yaşam kayıplarına yol açıyor” dedi.

Yirmi beş yılı aşan meslek hayatında yüzlerce kadına tanıklık ettiğini belirten Prof. Dr. Alıcıkuş, hastaların ortak cümlesinin çoğu zaman “Keşke daha önce bilseydim” olduğunu söyleyerek, “Bu nedenle bilgiyi yaymak ve ‘keşke’leri ‘iyi ki’lere dönüştürmek hekim olarak sorumluluğumdur” diye konuştu.

Serviksin, rahmin vajinaya açılan alt bölüm olduğunu ifade eden Alıcıkuş, “Bu bölgede gelişen hücresel değişiklikler zaman içinde kansere dönüşebilir. Serviks kanserinin neredeyse tamamından sorumlu etken, cinsel yolla bulaşan Human Papilloma Virüs’tür (HPV). Çoğu kişide HPV bağışıklık sistemi tarafından 1–2 yıl içinde temizlenir. Ancak bazı tipler, özellikle HPV 16 ve 18, serviks hücrelerinde değişikliklere yol açarak 10–15 yıl içinde kansere neden olabilir” şeklinde konuştu.

Hastalığın erken evrede çoğu zaman belirti vermediğini belirten Alıcıkuş, bu nedenle taramanın hayati olduğunu belirterek, “Hastalık ilerledikçe adet dışı veya ilişki sonrası kanama, kanlı akıntı, kasık-bel ağrısı ve idrar sorunları görülebilir. Bunlar her zaman kanser anlamına gelmez, ancak mutlaka değerlendirilmelidir. Smear ve HPV DNA testleri sayesinde, kansere dönüşmeden önceki değişiklikler saptanabilir ve basit girişimlerle kanser tamamen önlenebilir. Türkiye’de tarama, KETEM ve Aile/Toplum Sağlığı Merkezlerinde 30–65 yaş aralığında ücretsiz olarak yapılmaktadır” dedi.

“HPV aşısı serviks kanserine karşı güçlü bir kalkandır” diyen Alıcıkuş, mevcut aşıların yüksek riskli tiplere karşı yüzde 90’ın üzerinde koruma sağladığını belirtti. Alıcıkuş, “En ideal zaman, cinsel yaşam başlamadan öncedir. Aşı yalnız bireyi değil, toplumu da korur” dedi. Tedavinin hastalığın evresine göre planlandığını söyleyen Alıcıkuş, “Erken evrede cerrahi yeterli olabilirken ileri evrelerde radyoterapi temel rol oynar. Güncel radyoterapi teknolojileri, başarıyı artırırken yaşam kalitesini korur” diye konuştu.

Sigaranın zararlarına da dikkat çeken Alıcıkuş, sigara içen kadınlarda serviks kanseri riskinin iki kat arttığını, ayrıca bağışıklık sisteminin HPV’yi temizleme gücünün azaldığını ve tedavi başarı oranlarının da düştüğünü vurguladı ve sözlerini şu şekilde tamamladı: “Serviks kanseriyle mücadele yalnızca bireylerin değil, toplumun ortak sorumluluğudur. Doğru bilgiyi paylaşmak, tarama programlarını teşvik etmek ve korku duvarlarını yıkmak zorundayız. Bilgi, bilinç ve bilimin ışığında bu hastalığın üstesinden gelmek mümkündür.”