Çöpe değil eczaneye

Ankara Eczacı Odası Başkanı Cumhur Cem Abbasoğlu, ilaçların bilinçsiz kullanımının ve evsel atık ilaçların kontrolsüz şekilde doğaya karışmasının su kaynaklarından toprak yapısına, gıda zincirinden insan sağlığına kadar uzanan çok katmanlı bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Bilimsel araştırmaların ise bu tehdidin artık yerel değil, küresel ve ölçülebilir bir sorun haline geldiğini ortaya koyduğunu söyledi. Abbasoğlu, kullanılmayan ve miadı dolmuş ilaçların kesinlikle çöpe ya da lavaboya atılmaması gerektiğini, bunun yerine eczanelerde bulunan atık ilaç toplama kutularına teslim edilmesi gerektiğini vurguladı.

İÇME SUYU SİSTEMLERİNE ULAŞABİLİR

Abbasoğlu, nehirler, göller ve yeraltı su kaynaklarına karışan ilaç kalıntılarının sucul yaşamı doğrudan etkilediğini, arıtma tesislerinin dahi tam olarak gideremediği bazı kimyasal bileşenlerin içme suyu sistemlerine ulaşabildiğini ifade etti. Toprak ekosisteminde ise bu kalıntıların mikroorganizma dengesini bozarak tarımsal verimliliği olumsuz etkilediğini ve gıda zincirini doğrudan tehdit ettiğini belirtti. Bir diğer kritik riskin antibiyotik direnci olduğunu söyleyen Abbasoğlu, doğaya karışan antibiyotik ilaçların mikroorganizmaların zaman içinde bu maddelere karşı direnç geliştirmesine yol açtığını, bu sürecin “süper bakteriler” olarak adlandırılan dirençli patojenlerin ortaya çıkmasına neden olduğunu dile getirdi. İlaç kirliliğinin hormonal sistemler ve biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerine de değinen Abbasoğlu, özellikle doğum kontrol ilaçları ve bazı psikiyatrik ilaçların sucul canlıların endokrin sistemini etkileyerek üreme dengesini bozabildiğini, bunun da bazı türlerde popülasyon düşüşlerine yol açtığını ifade etti.

ÇANKAYA VE KEÇİÖREN’E TAKVİYE

Ankara Eczacı Odası’nın bu risklere karşı “Yeşil Eczane” ve “FarmEKOvijilans” projelerini hayata geçirdiğini hatırlatan Abbasoğlu, eczanelerde atık ilaç toplama kutularının yaygınlaştırıldığını ve vatandaşların bilgilendirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü söyledi. Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) ile yürütülen iş birlikleri kapsamında 2021’den bu yana 600 eczaneye atık ilaç kutusu yerleştirildiğini, Çankaya’da 200 ve Keçiören’de 125 eczanenin daha sisteme dahil edilmesinin planlandığını, toplam hedefin 925 toplama noktasına ulaşmak olduğunu kaydetti. Abbasoğlu, “Son 5 yılda yaklaşık 97 ton atık ilacın güvenli şekilde imha edilmesi, sistemin etkinliğini ve toplum bilincindeki artışı gösteren önemli bir veri. Atık ilaç sorununun temel nedenlerinden biri de akılcı ilaç kullanımı eksikliği” dedi. Eczacı danışmanlığının tedavi uyumunu artırarak atık ilaç miktarını azaltmada kritik rol oynadığını söyleyen Abbasoğlu, atık ilaç sorununun yalnızca bireysel bir atık meselesi değil, küresel çevre sağlığı ve insanlığın geleceğini ilgilendiren çok boyutlu bir kriz olduğunu vurguladı. Abbasoğlu, vatandaşlara kullanılmayan ilaçlarını eczanelere teslim etme çağrısını da yineledi.