GeriZeynel Balcı Avrupa’dan ılımlı mesaj
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Avrupa’dan ılımlı mesaj

Avrupa Merkez Bankası (ECB), geçen haftaki toplantıda faiz oranını sabit tutarken, yapılan açıklamalar, bekle gör türünden ve ekonominin seyrini ölçmek açısından zaman kazanmaya yönelikti. ECB’den pandemi tahvil alım programının 1.85 trilyon Euro olarak kalacağı, alımların ılımlı yavaş bir politikada yapılacağı ifade edildi.

Piyasalarda dalgalı seyir devam ederken gözler merkez bankalarından gelen mesajlardaydı. Avrupa Merkez Bankası’nın geçen haftaki toplantısında beklendiği üzere faiz oranı sabit tutulurken başkan Lagarde’ın açıklamaları piyasalar üzerinde çok belirgin etkiler yapmadı. Sınırlı bir etkiden söz edilebilir. Açıklamalarda, pandemi tahvil alım programının 1.85 trilyon Euro olarak kalması, alımların ılımlı yavaş bir patikada yapılacağı ve hızının azaltılacağı, enflasyon baskısının yavaşlaması ve yükselişin geçici olduğu, ekonomik toparlanmanın devamı ve delta varyantına ilişkin vurgular öne çıktı. Bu söylemler durumu idare eden, bekle gör türünden ve ekonominin seyrini ölçmek açısından zaman kazanmaya yönelik açıklamalardı. ABD Merkez Bankası (Fed) tahvil alımlarının azaltılması ve para politikası değişikliği konusunda adım atmadan Avrupa’nın yön belirlemesi biraz zor. En azından geçmiş tecrübeler bunu gösteriyor. Beklentilerin oldukça altında gelen ABD tarım dışı istihdam verileri sonrası Fed yetkililerinden çok net mesajlar gelmedi. Tahvil alımlarının bu yılsonuna kadar azaltılması veya bir süre ertelenmesi yönünde görüşler mevcut. Ama tahvil alımlarının azaltılması yönündeki görüşler biraz daha ağırlıklı. New York Fed Başkanı John Williams, 2021’de teşviklerin geri çekilmesine başlama taraftarı olduğu yönünde görüş bildirdi. Atlanta Fed Başkanı Raphael Bostic ise, Fed’in bu yıl varlık alımlarını azaltabileceğine inandığını ancak bu ayki Fed toplantısında bu yönde bir karar beklemediğini söyledi. Fed’in 22 Eylül toplantısı sonrası piyasalar bu konuda netleşebilir. Ancak toplantıdan önce sonuçlarına göre Salı günkü ABD ağustos enflasyon verisi önemli bir eşik olabilir.

ÖNEMLİ PARAMETRELER

Enflasyon ve istihdam verileri bilindiği üzere Fed kararları açısından oldukça önemli parametreler. Hatırlanırsa haziran ve temmuz aylarında ABD enflasyonu (TÜFE) yıllık yüzde 5.4, aylık yüzde 0.5 olarak açıklandı. Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise ağustosta aylıkta yüzde 0.7 artarken yıllıkta yüzde 8.3 ile 2010’dan beri en büyük yıllık artışı kaydetti. Ağustos TÜFE için beklentiler aylıkta yüzde 0.4, yıllıkta yüzde 5.3 civarında yoğunlaşıyor. Bu rakamı çok aşacak bir veri doğal olarak olumsuz, buna karşılık bu rakamın altında kalacak bir veri ise olumlu algılanabilir. Enflasyon konusunda Fed’in beklentisi yükselişin geçici olduğu yönünde. Bununla birlikte farklı görüşler de gelmiyor değil. Cleveland Fed Başkanı Loretta Mester enflasyonun bu sene yüksek kalabileceğini, risklerin de yukarı yönlü olduğunu söyledi. Özetle, Fed para politikasındaki değişimler konusunda piyasaların çok net bir tepkisi ve görüşü henüz oluşmuş değil. Ayrıca delta varyantına ilişkin belirsizlik ve ekonomiye etkileri sıkça vurgulanan bir konu. Piyasalarda iyimserliğin yerini daha temkinli bir görünüme bıraktığını söylemek mümkün.

TCMB’DEN ‘ÇEKİRDEK’ ENFLASYON VURGUSU

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nın geçen hafta enflasyon konusunda yaptığı açıklamalar dikkat çekti. Kavcıoğlu’nun açıklamalarında manşet enflasyon yerine çekirdek enflasyonu öne çıkarması olası bir faiz indirim hazırlığı olarak görüldü. Bu durum döviz kurlarına yükseliş olarak yansırken, Borsa İstanbul’a satış olarak etki etti. Hatırlanırsa, TCMB Başkanı Kavcıoğlu’nun enflasyon üzerinde faiz söylemleri vardı. Ağustos manşet enflasyonu (TÜFE) TCMB gösterge faizinin üzerine çıkmış, ağustos çekirdek enflasyonu yüzde 16.76 olarak açıklanmıştı. Bu açıdan TCMB Başkanı’nın açıklamaları faiz indirimi için bir alan açma olarak değerlendirdi. Bununla birlikte 23 Eylül’deki TCMB toplantısında faiz indirimi veya şimdilik sabit kalması yönünde farklı görüşler ve beklentiler oluşmaya başladı. Ancak piyasalar gardını ve fiyatlamasını ağırlıklı olarak faiz indirimi yönünde yapıyor izlenimi hakim. ABD’de parasal genişleme sorgulanıp takvim hesabı yapılırken Türkiye’nin da dahil olduğu gelişen ülkelerden faiz artırımı ve enflasyonda yükseliş haberleri geliyor. Kolombiya Merkez Bankası, yükselen enflasyon nedeniyle politika faiz oranını arttıracağını açıkladı. Rusya’da ise enflasyon son beş yılın zirvesine ulaştı. Bu durum bu yıl beşinci kez faiz artırım olasılığını arttırdı. TCMB karar alırken dış kaynaklı gelişmeleri de değerlendiriyor tabi ki. Tahminler yerine 23 Eylül’deki TCMB faiz kararını görmek daha doğru olacak.

DÖVİZ MEVDUATINDA ARTIŞ SÜRÜYOR

TCMB verilerine göre bankalardaki döviz mevduatı ve brüt rezervler artarken sıcak para girişleri sürüyor. 03 Eylül haftasında hisse senetlerine 98.8 milyon dolar, tahvil bonoya 41.8 milyon dolar yabancı girişi oldu. Tutar olarak yüksek olmazsa da hisse senetlerine son dört haftadır, tahvil bonoya ise son üç haftadır yabancı girişleri devam ediyor. Yine 03 Eylül haftasında bankalardaki yabancı para mevduatı bir önceki haftaya göre yaklaşık 2 milyar dolar artışla 238 milyar dolara ulaşırken TCMB brüt rezervleri 900 milyon dolar artışla 119 milyar dolar oldu. Özellikle toplam mevduatın yüzde 55’ine ulaşan bankalardaki döviz mevduatındaki artış kayda değer. Döviz kurları düşse de yükselse de çözülme bir yana artış sürüyor. Döviz kurlarındaki geri çekilmelerin daha kalıcı hale gelmesi için bu görünümün değişmesi ve talebin azalması önemli olacak.

BORSA DESTEK ARAYIŞINDA

Avrupa’dan ılımlı mesaj

Borsada tepki yükselişi direnç seviyelerinde satışla karşılaştı. İlk destekler 1.427 ve 1.415-1.400 seviyelerinde. İlk direnç ise 1.457 seviyesinde bulunuyor. Olası tepki çıkışının devamı için bu seviyenin geçilmesi gerekecek. Sonraki dirençler 1.475-1.485 seviyelerinde. Destek noktalarında tepki alımları görülse de satış baskısı korunuyor.

DOLAR/TL’DE DALGALI SEYİR

Avrupa’dan ılımlı mesaj

Dolar/TL kurunda tepki yükselişi görüldü. İlk destek 8.40 seviyesinde bulunurken sonraki destek noktaları 8.35 ve 8.27 seviyelerinde görülüyor. İlk direnç ise 8.47 seviyesinde. Tepki çıkışının devamı için bu seviyenin üzerinde kalınması önemli olacak. Sonraki dirençler 8.52-8.56 seviyelerinde. Satış denemelerine rağmen tepki çıkışı gücünü koruyor.

ALTINDA TEPKİ YÜKSELİŞİ ZAYIFLADI

Dış piyasalarda altının ons fiyatında tepki çıkışı satışla karşılaştı ve tekrar 1.800 doların altına çekildi. ABD dolarının tekrar değerlenmeye başlaması ve ABD 10 yıllık bono faiz oranının yükselmesi etkili oldu. Avrupa Merkez Bankası’nın pandemi alım programını sabit tutarken varlık alımlarının yavaşlamasıyla euronun güçleneceğini ve altının destek bulacağını gibi beklentiler dillendirilse de ABD TÜFE ve 22 Eylül Fed toplantısı kritik eşikler olabilir.

Avrupa’dan ılımlı mesaj

X

Gözler merkez bankalarında

Aralarında ABD, Çin, Japonya, İngiltere, Brezilya, Güney Afrika ve Türkiye’nin de olduğu 10’dan fazla merkez bankasının toplantısı gelecek hafta gerçekleştirilecek. Piyasaların gözü kulağı ise merkez bankalarının toplantılarında olacak. Fed’in tahvil alımlarının azaltıp azaltmayacağı kararı ise dış piyasaların öncelikli gündemleri arasında.

Gelecek hafta ‘merkez bankaları’ konuşacak. 10’dan fazla merkez bankası toplantısı var. 22 Eylül’de ABD, Çin, Japonya, İngiltere, 23 Eylül’de ise Türkiye, Brezilya, G.Afrika olmak üzere birçok merkez bankası toplantısı var. Piyasaların pürdikkat kesileceği iki toplantı perşembe günkü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve çarşamba günü gerçekleşecek olan ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısı olacak. Dış piyasaların öncelikli gündemi Fed. Daha doğrusu Fed’in tahvil alımlarının azaltıp azaltmayacağı kararı önem arz edecek. Piyasa beklentisi ağırlıklı olarak tahvil alımlarının azaltılması (tapering) yönünde bir karar çıkmayacağı yönünde. Ancak toplantı sonrası yapılacak açıklamalarda ileriye yönelik para politikaları için bir değişiklik sinyali olacak mı? ABD ağustos TÜFE verisi yıllıkta yüzde 5.3’e gerilerken, aylık bazda beklentilerin altında kalması ve ABD tarım dışı istihdam artışının ağustosta 235 bin seviyesine gerilemesi (temmuzda 943 bin idi) Fed’in bu toplantıyı pas geçme olasılığını arttırıyor. Fakat geçen perşembe ABD perakende satışlarının beklentilerin oldukça üzerinde gelmesi kafaları karıştırdı. Veri sonrası ABD dolarının değer kazanarak 93.00 seviyesinin geçmesi ve ABD 10 yıllık bono faiz oranının yüzde 1.38’e tırmanması 22 Eylül için varlık azaltma kararı bekleyenlerin sayısını arttırmış görünüyor. Fiyatlamalar da bunu gösterdi. Dip not olarak vermek gerekirse, dış piyasalardaki bu gelişmeler döviz kurları başta olmak üzere iç piyasalara da yansıdı. Fed toplantısı için ağır basan olasılık her ne kadar yeni bir karar çıkmayacağı yönünde olsa da piyasalar toplantı sonuçları konusunda bölünmüş durumda. Bir karar çıkmazsa ve güvercin tonda açıklamalar gelirse bu olumlu algılanır, tahvil alımlarının azaltılması kararı veya bu yönde bir sinyale ise olumsuz bir piyasa tepki beklenebilir. Dış piyasalardaki görünüm temkinli bir bekleyişi gösteriyor.

DÖVİZ MEVDUAT ARTIŞI İVME KAYBETTİ

Bankalardaki döviz mevduat artışı 10 eylül ile biten haftada ivme kaybetti ve 238 milyar dolar seviyesinde kaldı. Diğer yandan aynı haftada sıcak para girişleri tahvil bono tarafına kaymış görülüyor. Yüksek faiz etkisi önemli. Hisse senetlerinden 52 milyon dolar çıkış, buna karşılık tahvil bonoya 325 milyon dolarlık giriş söz konusu. TCMB brüt rezervlerinde ise artış sürüyor. 10 Eylül haftasında önceki haftaya göre 1 milyar dolarlık artış ile brüt rezervler 120 milyar doları geçti. Geçen hafta bankaların yabancı para mevduatlarında bazı vadelerdeki iki puanlık artış ile rezerve 3.4 milyar dolar ilave katkı gelecek. Ayrıca reeskont kredilerinin 30 milyar dolara çıkarılması yine rezerv artışını destekleyecek bir gelişme. Son yıllarda yıllık 20 milyar doların üzerinde reeskont kredilerinden rezervlere bir katkı söz konusu. Rezerv biriktirme operasyonları sürerken bu yönde bir politika oluşmuş görülüyor.

BÜYÜME POLİTİKASI

FED toplantısından bir gün sonra TCMB toplantısı var. Fed kararları ne ölçüde referans olacak orası tartışılır ama zor bir karar olacak. Toplantıya ilişkin beklentiler TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nın ‘çekirdek enflasyonu’ öne çıkarmasıyla değişti. TÜFE baz alınarak enflasyonun üzerinde faiz söylemi yerine ağustosta yüzde 16.76 olan çekirdek enflasyon vurgusu gelince piyasalar bunu faiz indirim hazırlığı olarak yorumladı. Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) TCMB’den bu toplantıda 50 baz puan indirim, yıl sonuna kadar ise 150 baz puan daha indirime gitmesini beklediğini açıkladı. TCMB faizi sabit bırakırsa döviz kurlarında geri çekilme, faiz indiriminde ise yukarı yönlü bir hareket olasılığı söz konusu. Son dönemde ekonomi yönetiminin büyümeyi öne çıkaran bir politika istediği yönünde emareler mevcut. TL’nin değer kaybı kur geçişkenliğine bağlı olarak enflasyonu yukarı çekecek olsa da ihracat üzerindeki pozitif katkısı malum. Faizdeki düşüşün etkileri yanında ihracat artışı da ekonomideki büyümeyi destekleyen bir durum. Faiz indirimi gelirse, bunu büyümeden yöne tercih olarak da yorumlamak mümkün. Piyasalarda Fed toplantı sonuçlarına ilişkin bölünmüşlük TCMB için de var. Faizin sabit bırakılması gerektiği veya bırakılacağı yönünde hatırı sayılır ölçüde görüşler mevcut. Cevap için yine de 23 Eylül’ü beklemek yerinde olacak.

BORSADA SATIŞ BASKISI SÜRÜYOR

Borsada düşüş eğilimi devam ediyor. İlk önemli destekler 1.410-1.400 seviyelerinde bulunurken sonraki destek noktaları 1.370 ve 1.350 seviyelerinde. Olası tepki alımlarında ilk dirençler ise 1.445-1.457 seviyelerinde. Tepki çıkışının devamı için 1.457 seviyesi geçilmeli. Sonraki dirençler 1.475-1.485 seviyelerinde bulunuyor. Satış baskısı korunmakla birlikte destek noktalarında tepki alımları görülebilir.

DOLAR/TL’DE TEPKİ ÇIKIŞI GÜÇ KAZANDI

Yazının Devamını Oku

Dünyanın gözü 'merkez'lerde

ABD’de ağustos ayı ABD tarım dışı istihdam verileri açıklandı. Son 7 ayın en zayıf istihdam artışı görüldü. Bu veriler sonrası piyasalar çok net tepki vermese de ABD doları değer kaybetti, Euro değer kazandı. Türkiye’de ise açıklanan enflasyon verileri takip edildi. Yaşanan gelişmeler sonrası merkez bankalarının bekle gör dönemine girdiği ifade edilebilir.

Küresel piyasalar açısından oldukça önemli görülen ağustos ayı ABD tarım dışı istihdamı 235 bin kişi olarak açıklandı. Önceki 943 bin, beklentiler 733 bin idi. Son yedi ayın en zayıf istihdam artışı. İşsizlik yüzde 5.2 seviyesine gerilerken saatlik kazançlarda ise artış var. Hatırlanırsa Jackson Hole toplantısında Fed Başkanı Powell sonbahar gibi tahvil alımlarının azaltılması yönünde sinyali vermişti. Zayıf gelen istihdam verilerine rağmen Fed beklendiği gibi tahvil alımlarını azaltmaya başlayabilecek mi? Yoksa biraz bekleyip ekonomik verilere göre mi hareket edecek? Bunu zamanla göreceğiz. İstihdam verisinin açıklanması sonrası piyasalar çok net tepki vermezse de ilk etki olarak tahvil alımlarının azaltılmasında bir öteleme beklentisi öne çıkmış gibi görünüyor. ABD doları değer kaybederken euro değer kazandı, ABD 10 yıllık bono faiz oranı önce bir geriledi, sonra yükseldi. ABD borsaları başta olmak üzere dış borsalarda bir miktar kâr satışları görüldü. Bu noktada net tavır için yine ABD Merkez Bankası (Fed) kaynaklı açıklamalar beklenecek sanki. ABD enflasyonun yüzde 5.4 seviyesinde kalıp ivme kaybetmesi ve Fed’ın enflasyon artışını geçici görmesi, ABD, Çin ve Euro Bölgesine ait diğer ekonomik verilerde zayıflama emareleri, ayrıca delta varyantının artan etkilerini de dikkate alırsak Fed’in para politikasında değişiklik için acele etmemesi olasılığı daha ağır basıyor. TCMB gibi bekle gör politikası yakın görülüyor.

SICAK PARA GİRİŞİ SÜRÜYOR

TCMB verilerine göre son haftalarda portföy yatırımlarına (sıcak para) giriş devam ediyor. Hisse senetleri ve tahvil bonoda 27 Ağustos haftasında 103 milyon dolarlık giriş söz konusu. Bir önceki hafta 437 milyon dolardı. Bankalar döviz mevduatındaki artış ise biraz ivme kazanmış görülüyor. Yine 27 Ağustos haftasında bir önceki haftaya göre 4 milyar dolarlık artışla birlikte 236 milyar dolara yükseldi. Döviz kurlarındaki geri çekilme alım yönünde kullanılmış. TCMB brüt rezervlerinde de belirgin bir artış söz konusu. 9.7 milyar dolar artışla 118.2 milyar dolara ulaşan rezervlerde IMF’den gelen 6.3 milyar dolarlık özel çekme hakkının katkısını dikkate almak gerekecek. Brüt rezervlerdeki artış, sıcak para girişleri, ABD dolarının dış piyasalarda değer kaybı, ihracat ve turizm gelirlerindeki artışlar, piyasalardaki iyimserlik gibi etkenlerin döviz kurları üzerindeki etkileri hissediliyor.

DÜNYADA FİYATLAR ARTMAYA DEVAM EDİYOR

Piyasalarda geçen hafta önemli ve yoğun veri akışı vardı. İç ekonomik gündemde ağustos enflasyonu ve büyüme (GSYH), dışarıda ise ABD ağustos ayı tarım dışı istihdam verileri yakından izlendi. Türkiye’nin bu yılın ikinci çeyreğine ait büyümesi geçen yılın aynı dönemine göre beklentilere paralel olarak yüzde 21.7 gerçekleşti. Bu açıdan piyasalar üzerinde fazlaca bir etki yapmadı. Büyümede baz etkisi önemli bir ayrıntı olmakla birlikte bir önceki çeyreğe göre büyüme yüzde 0.9 olarak kaydedildi. Cuma günü açıklanan ağustos enflasyon verisi ise biraz yüksek geldi. Piyasa beklentisi aylıkta yüzde 0.75, yıllıkta yüzde 18.70 civarındayken, gerçekleşme aylıkta yüzde 1.12, yıllıkta yüzde 19.25 oldu. Bu rakam Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) gösterge faizini aştı. Yine faiz için enflasyon en önemli referans olacak. Faiz kararı için bir süre mevcut enflasyona geçici gözle bakılıp önümüzdeki aylardaki veriler görülmek istenebilir. Muhtemelen bu ayki toplantıda faiz sabit kalacak. Piyasalarda bu yönde bir beklenti oluşmaya başlamış durumda. TCMB’nin çekirdek enflasyonu baz alıp faiz indirimi olasılığını gündeme getiren bir kesim de yok değil. Son dönemde döviz kurlarındaki gerileme kur geçişkenliği açısından bir avantaj sağlar gibi görünse de yaz mevsimi olmasına rağmen gıda fiyatlarındaki yükselişin tekrar ivme kazanması kayda değer bir durum. Ayrıca yaz mevsiminin bitmesiyle gıda fiyatlarındaki yükselişin devamı yönündeki beklentiler mevcut. Gıda fiyat artışları dış dünyada da sürüyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu (FAO) gıda fiyatları endeksi ağustos ayında yüzde 3.9, son bir yılda yüzde 32.9 yükseldi. Kuraklık, kısmi üretim kayıpları, tedarikteki sıkıntılar ve gıda güvenliği konuları çokça tartışılan konular arasında.

ALTIN TEKRAR PARLAR MI?

Altının ons fiyatında son günlerde hareketlenme gözleniyor. ABD tarım dışı istihdamının düşük gelmesi ve parasal genişlemenin bir süre daha devam etme olasılığı, ABD dolarındaki zayıflama, ABD 10 yıllık bono faiz oranında düşüş eğilimin korunuyor olması altın fiyatını destekleyen etkenler olarak görülüyor. 1.800 doların üzerindeki çıkış biraz güç kazanmaya başlamış görülse de çıkışın devamı için son birkaç aydır önem kazanan 1.833 seviyesinin üzerinde kalınması gerekecek. Dolar/TL kurundaki zayıflama nedeniyle ons fiyatındaki yükseliş altının iç piyasalardaki gram/TL fiyatına pek yansımadı. Gram/TL fiyatında yön tayini açısından 480-492 bandı kısa dönem için izlenebilir.

BORSADA TEPKİ ÇIKIŞI ZAYIFLIYOR

Yazının Devamını Oku

Piyasalara 'Powell' morali

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, Jackson Hole toplantısında piyasalarla başarılı bir iletişim kurdu ve güven verdi. Açıklamaların ardından ABD borsaları başta olmak üzere dış borsalarda çıkış sürdü. ABD dolarında zayıflama, altının ons fiyatında ise yükseliş vardı. Bu durum iç piyasaları da olumlu etkiledi. Borsa İstanbul yükseliş devam etti, TL ise değer kazandı.

Piyasalar ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Powell’ın Jackson Hole toplantısında yaptığı açıklamalara odaklandı. Özellikle ABD enflasyon ve istihdam verilerinin yüksek gelmesi, ayrıca Fed bölge başkanlarının açıklamaları Powell’ın konuşmasını daha önemli hale getirdi. Büyüme, istihdam artışı ve işsizlik verileri ekonomideki ciddi toparlanmayı gösterirken enflasyon yüzde 5.4 gibi tarihi sayılabilecek seviyelere ulaştı. Bir çok Fed bölge başkanı da tahvil alımlarını azaltma hamlesinin zamanın geldiği yönünde “şahin” sayılabilecek açıklamalar yaptı. Bu açıdan piyasalar Fed’in para politikası ve ileriye yönelik yol haritası konusunda başkanın söylediklerini pürdikkat dinledi. Fed Başkanı Powell, oldukça başarılı bir iletişim kurdu ve güven verdi. Aslında konuşmanın içeriğine bakıldığında birkaç ayrıntı dışında daha önceki söylediklerinden çok da farklı değildi. Enflasyondaki yükselişin pandemi koşullarında kaynaklandığı ve geçici olduğu görüşlerini tekrarlarken yüksek enflasyon problem olursa Fed kesinlikle tepki verir dedi ve yüzde 2 enflasyon hedefine vurgu yaptı. Powell konuşmasında özellikle istihdam konusuna ağırlık verdi.

YÜKSELİŞ DEVAM ETTİ

Bu açıdan önümüzdeki cuma günü açıklanacak ABD tarım dışı istihdam verisi daha yakından izlenecek. Tarım dışı istihdam yine yüksek gelirse yakın bir tarihte belki eylül veya ekim gibi tahvil alımlarının azaltımı sürpriz olmaz. Konuşmadan yapılacak çıkarım da tam bu noktada oldu. Powell’ın, “Tahvil alımlarını azaltmaya bu yıl başlamak uygun olabilir. Tahvil alımlarında azaltım doğrudan faiz arttırım zamanlaması sinyali değil” açıklamasıydı. Tahvil alımları azaltılmaya başlansa da faiz arttırımı anlamına gelmeyeceği, bunun başka bir süreç olduğu vurgusu bir bakıma “ince ayar” olarak da görülebilir. Piyasalar duyacağını duydu ve konuşmayı güvercin tonda algıladı. Parasal sıkılaştırmanın başlamasına ilişkin bakış biraz yumuşadı. Açıklamaların ardından artan risk iştahıyla ABD borsaları başta olmak üzere dış borsalarda çıkış sürerken ABD 10 yıllık bono faiz oranında düşüş, ABD dolarında zayıflama, altının ons fiyatında ise yükseliş vardı. Bu durum iç piyasaları da olumlu etkiledi. Borsa İstanbul yükseliş devam etti, TL ise değer kazandı. Türkiye’nin de dahil olduğu gelişen ülkeler para birimlerinde (Rusya, Brezilya, Meksika, G.Afrika) bir miktar değer kazanımı görüldü. Özetle, Fed Başkanı Powell, ustaca, gidişatı bozmadan mesajlarını verirken ileriye yönelik bir yol haritası çizdi ve piyasalardaki olumlu havanın devamına katkı sağladı.

ENFLASYON BEKLENİYOR

Cuma günü TUİK tarafından açıklanacak enflasyon verileri öncekilere göre biraz daha önemli olacak. 23 Eylül’deki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz kararı öncesi son enflasyon verisi. Bir bakıma referans olarak görülebilir. Diğer yandan TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun enflasyon üzerinde faiz politikası uygulayacakları taahhüdü var. TÜFE’nin yüzde 18.95, TCMB politika faiz oranının yüzde 19.00 olması olayın kritik bir eşiğe dayandığını gösteriyor. Enflasyon yüzde 19’u geçerse TCMB faiz arttıracak mı? Piyasalar enflasyon verisine daha çok bu açıdan bakacak. Ağustos enflasyon beklentisi aylıkta yüzde 0.65-0.75, yıllıkta yüzde 18.70-18.80 aralığında yoğunlaşıyor. Enflasyon beklentiler dahilinde gelirse TCMB büyük bir olasılıkla faizi sabit bırakacak. Faiz indirimi sonraki aylara kalabilir. Ancak Fed tahvil alımlarının azaltılması sinyalini birinci ağızdan vermişken enflasyonda hafif bir gerileme ile faiz indirim kararı vermek de oldukça zor. Ayrıca yaz etkisiyle talepteki canlılık sürüyor. Bu durum enflasyon için ağustosta zirveden dönüş beklentisini zayıflatabilir. Piyasalar sonbahar veya yıl sonu gibi faiz indirimi bekliyor. Gelişmeleri göreceğiz.

'TEDBİRLER ALDIK'

Diğer yandan geçtiğimiz günlerde Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan, Kredi Garanti Fonu (KGF) destekli üç yeni mekanizmayı devreye alacaklarını açıklamıştı. Önceki gün ise Lütfi Elvan, “Kurumsal kredilerde ve ödemelerinde sorun yok. Ama bireysel kredilerin sınırlandırılması için bankalarla görüşmelerimiz var, ciddi bir artış var. Bu konuda bazı tedbirler aldık, ama yeni tedbirler de gündeme gelecek” dedi. Bu açıklama bankaların sorunlu kredilere ilişkin olduğu kadar talep kısıcı bir düzenleme izlenimi veriyor.

YABANCI GİRİŞİ SÜRÜYOR

Yazının Devamını Oku

Büyüme sinyali bilançolardan geldi

Türkiye’nin büyüme verileri 1 Eylül’de açıklanacak. Bu veriler öncesinde sanayi şirketlerinin ilk yarı bilançoları açıklandı. Genel olarak açıklanan bilançolar olumlu olarak değerlendirildi. Bu da Türkiye’nin 2. çeyrek büyüme verisi hakkında bilgi veriyor. 2. çeyrek için yüzde 20-25 gibi büyüme beklentileri telaffuz ediliyor. Ancak burada baz etkisini de unutmamak gerekiyor.

Son haftalarda TCMB’nin açıkladığı yurtdışı yerleşiklerin hisse senetleri ve tahvil bono istatistiklerinde, yabancı girişlerinin miktarı düşük de olsa devam ediyor olması kayda değer bir durum. 13 Ağustos haftasında hisse, tahvil bono netinde 32.7 milyon dolarlık giriş görüldü. Hisse senetlerine 77.9 milyon dolar giriş, tahvil bonoda 45.2 milyon dolar çıkış gerçekleşmiş. Özellikle son iki haftada hisse senetlerindeki alımların 248 milyon dolar olması dikkat çekici.

Hatırlanırsa geçtiğimiz haftalarda hisse senetlerinde çıkışlar söz konusuydu. Yine 13 Ağustos haftasında bankalardaki döviz mevduatı 232 milyar doların biraz üzerinde seyrederken bir önceki haftaya göre fazlaca bir değişim olmadığı görüldü. TCMB’nin brüt döviz rezervlerinde ise yaklaşık 2 milyar dolarlık azalışla 107 milyar dolara gerileme söz konusu. Rezerv ve döviz mevduatı tarafında çok belirgin değişimler görülmüyor. Piyasa şartları gereği rakamlarda küçük çaplı oynamalar var. Yılın ilk yarısına ait bilançoların yayınlanması da tamamlandı. Genel olarak hem sanayi hem özel banka bilançoları performansları olumlu olarak değerlendirilebilir. Bu durum 1 Eylül’de açıklanacak 2. çeyrek büyüme verisi hakkında da bir fikir veriyor. Hatırlanırsa ilk çeyrek büyümesi yüzde 7.0 olmuştu. 2. çeyrek için yüzde 20-25 gibi büyüme beklentileri telaffuz ediliyor.

BAZ ETKİSİ DETAYI

Geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan “İkinci çeyreğe ilişkin öncü göstergeler baz etkisinin de devreye girmesiyle yıllık yüzde 20 civarında bir büyümeye işaret ediyor” açıklaması gelmişti. Tabi ki burada baz etkisi önemli bir detay. Bilindiği üzere ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7.0 büyüme görülürken bir önceki çeyreğe göre büyüme yüzde 1.7 olmuştu.

Geçen yılın ikinci çeyreğinde koronavirüs şartları ile kapalı bir ekonomi vardı. Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan ise “Öncü göstergelere göre ekonomide büyüme ve yatırım eğilimi üçüncü çeyrekte de sürüyor, bu çerçevede, salgınla ilgili dışsal bir şok olmaması durumunda, 2021 yılı için yüzde 8’in üzerinde bir büyüme bekliyoruz” dedi. Fitch de daha önce yüzde 6.3 olarak belirlediği Türkiye için büyüme beklentisini yüzde 7.9’a yükseltti.

Bu dip nottan sonra bilançoların hisse bazlı hareketlilik getirdiğini söylemek yerinde olacak. Geçtiğimiz haftanın dikkat çeken tarafı, delta varyantına bağlı vaka sayılarındaki artışla birlikte gıda, sağlık ve perakende gibi sektör hisselerinde yaşanan küçük çaplı hareketlilik oldu.

Ancak hareketler güç kazanmadı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın ‘yeni dönemde tam kapanma olmayacak’ açıklaması bu açıdan önemli.

ABD İSTİHDAM VERİLERİ İYİ GELDİ

Yazının Devamını Oku

Piyasalara merkez desteği

Çarşamba günü sert düşüş yaşayan Borsa İstanbul, Merkez Bankası’nın faiz kararının ardından güç kazandı ve dış borsalardan olumlu yönde ayrıştı. Merkez Bankası duyuru metninde yer alan ‘parasal sıkı duruş ve enflasyonun üzerinde faiz politikası’ vurgusu iç piyasalara moral verdi. Döviz kurlarında da düşüş görüldü.

Piyasalarda iyimserlik devam ediyor. İç piyasalarda geçen haftanın öncelikli gündemi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplantısıydı. TCMB, beklendiği üzere perşembe günkü toplantısında gösterge faiz oranını yüzde 19.00 olarak sabit tuttu. Duyuru metninde ‘parasal sıkı duruş ve enflasyonun üzerinde faiz politikası’ vurgusu yerini korudu. Bu durum iç piyasalara moral verdi. Borsa İstanbul’a sert yükseliş, döviz kurlarına ise düşüş olarak yansıdı. TCMB’nin G.Kore Merkez Bankası ile yaptığı 2 milyar dolarlık swap anlaşmasının döviz kurlarındaki düşüşe olan kısmi etkisini ayrıca dikkate almak yerinde olacak. Hatırlanırsa TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu, enflasyon raporu sunumunda başka ülke merkez bankalarıyla swap görüşmeleri yaptıklarını söylemişti. TCMB’nin faiz indireceği ve duyuru metninde değişiklik olabileceği yönündeki spekülasyonların etkisiyle çarşamba günü sert düşüş gösteren Borsa İstanbul, toplantı sonrası güç kazandı ve dış borsalardan olumlu yönde ayrışma gösterdi. İç ekonomik gündem TCMB toplantısı sonrası rahatladı. Ancak geçen haftaki yazımızda da bahsettiğimiz üzere ağustos enflasyonu ve TCMB’nin eylül toplantısı daha yakından izlenecek. Enflasyonda beklenen düşüş olmaz ve 19.00 seviyesini aşarsa, enflasyonun üzerinde faiz politikası nedeniyle eylül toplantısı ayrıca önem kazanacak. Enflasyonda olası bir düşüş TCMB’nin elini rahatlatacaktır. Enflasyon ve faiz kararı piyasalar açısından eylül ayında tekrar gündem olmak kaydıyla ertelenmiş bir konu. Toplantı öncesi dalgalanma yaşayan piyasalar bu süreci sorunsuz atlatmış görülüyor.

DIŞ BORSALARDA YENİ ZİRVE DENEMELERİ

Öncü olarak görülen ABD ve Almanya borsalarında devam eden çıkışla birlikte yeni zirveler denendi. Güçlü gelen ABD temmuz istihdam verilerinin ardından ABD Merkez Bankası’nın (Fed) erken parasal sıkılaştırma olasılığı artmış ve bu yönde “şahin” açıklamalar gelmişti. Halen de gelmeye devam ediyor. San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, ‘varlık alımlarını azaltmanın bu yıl en kısa sürede başlayabileceğini’ söyledi. Kansas City Fed Başkanı Esther George ise, merkez bankasının parasal teşvikleri azaltma yönünde ilerlemesi gerektiği görüşünde. Buna karşılık ABD temmuz enflasyonu yüzde 5.4 olarak açıklandı. Haziran ayında aynı rakamdı. Bu sonuç ivme kaybı olarak görüldü. Ayrıca bazı Fed yetkililerinden ise ‘enflasyondaki yükselişin geçici olacağı ve para politikası değişikliği için bir süre daha verilerin izlenmesi’ yönünde değerlendirilmeler geldi. Bu durum erken parasal sıkılaştırma olasılığının zayıfladığı algısıyla piyasalardaki mevcut görünümün korunmasında etkili oldu. Biraz da bardağın dolu tarafı görülmek istenmiş olabilir.

MEMNUN EDEN GÖRÜNÜM

Büyüyen ekonomi, şirket karlarındaki artış ve borsalarda yeni devam eden çıkış hareketleri yatırımcıları memnun eden bir görünüm. Fed’in sonbahar veya daha sonraki aylarda yapması muhtemel tahvil alımlarının azaltılması hamlesi için erkenden pozisyon değişikliği doğru bulunmamış olabilir. Bunu da doğal karşılamak gerekir. Ama piyasalarda bir politika değişikliği için duyarlılığın biraz daha arttığını söylemek mümkün. Diğer yandan ‘delta varyantı’ ve artan vakalar gündem olmaya devam ediyor. Dış borsalarda bazen kâr satışları için bahane olarak görülse de henüz bu yönde çok ciddi bir fiyatlama yapılmış değil. Aşılamanın yaygınlaşması,vaka sayıları artsa da vefat sayılarının artmaması, ekonomide kapanma ve kısıtlamaların gelmemesi piyasalar için önemli referanslar. Diğer taraftan delta varyantına bağlı vaka artışları ve bu yöndeki belirsizlikler henüz ortadan kalkmadan merkez bankaları parasal desteğin azaltılması konusunda çok hızlı davranabilir mi? Bir de bu açıdan bakmak yerinde olacak.

HİSSEYE YABANCI GİRİŞİ

TCMB tarafından açıklanan yurtdışı yerleşiklerin hisse senetleri ve tahvil bono istatistiklerine göre 6 Ağustos ile biten haftada yabancıların toplamda 281 milyon dolarlık net alım gerçekleştiği görüldü. (Hisse senetleri 168 milyon dolar, tahvil bono 113 milyon dolar) Bir aydır ilk defa hisse senetlerinde yabancıların alım yapmaları dikkate değer. 54 milyon dolar ile hisse senetlerinde son alımı 9 Temmuz haftasında yapmışlar. Bununla birlikte 25 Haziran’dan itibaren tahvil bonoda art arda yedi haftadır miktarı azalıp artmakla birlikte alımdalar. Burada yüksek faiz etkisi bariz şekilde görülüyor. Zayıf da olsa sıcak para girişleri, cari açıktaki daralmanın sürmesi, TCMB’nin brüt döviz rezervlerindeki artışın devam ediyor olması, IMF katkı payı beklentisi ve swap anlaşması gibi gelişmelerin döviz kurlarındaki gevşemeye katkı yaptığını söylemek mümkün. Diğer yandan bankalardaki döviz mevduatı 6 Ağustos ile biten haftada bir önceki haftaya göre yaklaşık 600 milyon dolarlık artışla 232.6 milyar dolara ulaştı. Yüksek faize rağmen banka mevduatlarında pozisyon değişikliği görülmüyor. Bu noktada enflasyondaki yükselişle gerileyen reel faiz getirisi ve biraz da güven algısına atıfta bulunmak gerekecek. Döviz kurlarındaki gerilemenin daha kalıcı hale gelmesi açısından bankalardaki döviz mevduatının çözülmesi önemli olacak.

ALTIN DALGALI SEYREDİYOR

Yazının Devamını Oku

Güçlü istihdam altını zayıflattı

Piyasalar cuma günü açıklanan temmuz ayına ilişkin ABD tarım dışı istihdam verilerine odaklanmıştı. Verinin açıklanmasının ardından parasal sıkılaştırma algısı güçlendi ve ilk fiyatlamalar görüldü. Altın en çok yara alan yatırım aracı oldu. Altının ons fiyatı 1.800 doların üzerinde seyrederken veri sonrası 1.760 seviyelerine geri çekildi.

Piyasalarda dalgalı seyirle birlikte iyimserlik korunuyor. İyimserlik daha çok borsa ağırlıklı. Piyasalar cuma günü açıklanan temmuz ayına ilişkin ABD tarım dışı istihdam verilerine odaklanmıştı. Beklentilerin üzerinde 943 bin kişi olarak açıklandı. Haziranda 850 bin idi. İşsizlik oranı ise yüzde 5.4 oldu. Haziran ayında işsizlik yüzde 5.9 seviyesinde bulunuyordu. ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikasına ilişkin kararlarda çok fazla yer tutan tarım dışı istihdam verisi güçlenmeye devam ediyor. Bu durum aynı zamanda ABD ekonomisindeki toparlanmanın sürdüğünün de belirgin bir göstergesi. Bir süredir Fed’in erken parasal sıkılaştırmaya gidebileceği konusu tartışılıyor. Hatta Fed’in haziran toplantısından sonra Başkan Powell bu yönde açık bir sinyal vermişti. Temmuz toplantısında ise “parasal desteğin devam edeceği, enflasyondaki artışın geçici olduğu, istihdam hedeflerinden hala uzakta bulunduğu” söylemleriyle ortamı yumuşatmıştı. Cuma günkü verinin ardından Fed tekrar daha şahin bir görünüme bürünür mü? Bir sonraki Fed toplantısı 22 Eylül’de. Fakat toplantıyı beklemeden geçtiğimiz günlerde olduğu gibi Fed adına konuşacak başkan veya yetkililerin açıklamalarından bazı sinyaller gelecektir. Gerçi Cuma günü tarım dışı istihdam verisinin açıklanmasıyla parasal sıkılaştırma algısı güçlendi ve ilk fiyatlamalar görüldü. Borsalarda fazlaca bir dalgalanma olmasa da ABD doları değer kazanarak Dolar Endeksi 92.80 seviyelerine çıkarken piyasalar için önemli bir referans olan ABD 10 yıllık bono faiz oranı sert yükselişle yüzde 1.30 seviyesine ulaştı. Altın ise en çok yara alan yatırım aracı oldu. Altının ons fiyatı 1.800 doların üzerinde seyrederken veri sonrası 1.760 seviyelerine geri çekildi. Bu verinin Türkiye’nin de dahil olduğu gelişen ülke piyasaları için iyi bir durum olmadığını söylemek yerinde olacak. Fed’in faiz artışı için uzun bir süreç olduğu kabul edilse de erken parasal sıkılaştırma ve tahvil alımlarının azaltılması olasılığının güç kazanması piyasa faiz oranlarında yükselişi beraberinde getirebilir. Bu gelişen ülkelerden doların anavatanına dönüş eğiliminin hızlanması ve dış finansman ihtiyacındaki ülkeler için daha pahalı borçlanma maliyeti olasılıklarını artıran bir durum. Tabi ki bunlar biraz da erken sayılabilecek tahmin ve varsayımlar. Yine de Fed yetkilerinden gelen açıklamaları bir görmek doğru olacak. Belki de temmuz toplantısı sonrasında olduğu gibi daha sakin ve rahatlatıcı söylemler duyarız. Ancak cuma günü açıklanan verilerinin ardından piyasaların biraz daha temkinli olması muhtemeldir.

PERŞEMBE TCMB TOPLANTISI VAR

İç ekonomik gündemde önümüzdeki hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplantısı var. Faiz değişimi beklenmiyor. Ancak toplantı sonrası yapılacak duyurularda para politikasının seyrine ilişkin ileriye yönelik sinyaller aranacak. TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu, çeşitli tarihlerde yaptığı açıklamalarda “parasal sıkı duruş ve enflasyonun üzerinde faiz” politikasını sıkça vurgulamıştı. Temmuz enflasyonu (TÜFE) yüzde 18.95 olurken bilindiği üzere TCMB politika faizi de yüzde 19.00 seviyesinde bulunuyor. Enflasyon ve faiz farkı kalmadı. Diğer yandan Cumhurbaşkanı Erdoğan’nın “Faiz oranlarında da düşüşe geçiyoruz. Yüksek faiz yok çünkü yüksek faiz bize yüksek enflasyonu getirecektir. Düşük faiz de düşük enflasyonu getirecektir. Ağustos ayı kırılma noktasıdır” açıklamaları kayda değer. Açıklamaların ardından döviz kurlarında yükseliş görülürken Borsa İstanbul’un seyrinde bir değişim olmadı, çıkış devam etti. Faizin düşmesi olasılığı hisse senetleri için alternatif piyasa olması nedeniyle olumlu bir referans olarak değerlendirilmiş olabilir. Para politikası ve faiz kararları açısından Ağustos enflasyonu ile TCMB’nin eylül toplantısı daha önemli olacak gibi görülüyor. TL’nin tekrar değer kaybetmeye başlaması kur geçişkenliği ve enflasyon açısından dikkatte tutulması gereken bir durum.

PETROL FİYATLARI DÜŞÜŞTE

Petrol fiyatında geçtiğimiz günlerdeki yükseliş son günlerde yerini düşüşe bırakmış durumda. Diğer arızi sebepleri bir yana bırakırsak ağırlıklı olarak “delta varyantına” bağlı vaka artışlarının ekonomideki toparlanmaya ve petrol talebine sekte vurabileceği beklentileri düşüş gerekçesi olarak görülüyor. Brent petrol 70 dolar seviyelerinde bu günlerde seyrediyor. Hatırlanırsa geçtiğimiz günlerde 77 doların üzerini görmüştü. Petrol ithalatçısı konumundaki Türkiye’nin enflasyon konusuna dikkat kesildiği bu günlerde petrol fiyatlarını da yakından izlemek gerekecek.

TAHVİL BONOYA GİRİŞ VAR

TCMB’nin açıkladığı haftalık “yurtdışı yerleşiklerin hisse senetleri ve tahvil bono istatistikleri” sıcak paranın seyrini izlemek açısından yakından takip edilen verilerden biri. 30 Temmuz ile biten haftada tahvil bonodaki 300 milyon dolarlık alım son ayların en yüksek rakamı olarak dikkat çekti. Temmuz’daki girişler 462 milyon doları buldu. Bu görünümde yüksek faizin payı oldukça önemli. Buna karşılık hisse senetlerinde ise aylık bazda 102 milyon dolarlık çıkış görülüyor. Borsa İstanbul’daki yükselişe rağmen takas saklamada yabancı payında henüz artış görülmüyor, halen yüzde 42 seviyesinin biraz üzerinde bulunuyor.

BORSADA ÇIKIŞ HAREKETİ SÜRÜYOR

Yazının Devamını Oku

Altın ABD istihdamını bekliyor

Altın fiyatında son dönemde 1.750-1.900 bandında dalgalı bir seyir izleniyor. Ancak bugün açıklanacak ABD tarım dışı istihdam verisi altın fiyatları üzerinde etkili olabilir. Beklentilerden yüksek bir rakam gelirse altın fiyatında aşağı yönlü baskı yapabilecek bir gelişme yaşanabilir. İstihdamın beklentilerin altında kalması durumunda ise altın fiyatını destekleyici yönde etki yapabilir.

Altın geleneksel yatırım araçlarının başında geliyor. TCMB rezervleri kadar yastık altı diye tabir edilen halkın elindeki altın miktarı konusunda da sıkça haberler geçer. Bununla birlikte haftalık olarak TCMB rezervlerinde ne kadar altın olduğu kamuoyuna duyurulur. Yayınlanan tablolardan TCMB’nin elinde 30 Temmuz ile biten haftada 41 milyar dolarlık altın rezervi olduğu anlaşılıyor. Türk halkının elinde ise 5 bin ton altın bulunduğu çeşitli vesilelerle yetkililer tarafından dillendirilen bir durum... Son olarak Eski Maliye Bakanı Nurettin Canikli, geçtiğimiz nisan ayında katıldığı bir TV programında vatandaşın yastık altında 5 bin ton altını var açıklamasını yapmıştı. İstanbul Altın Rafinerisi (İAR) Genel Müdürü ve Üst Yöneticisi Ayşen Esen ise önceki yıllarda “Türkiye’de 2 bin 500 ila 5 bin ton arasında değişen yastık altı altın bulunuyor” demişti. Türk haklının altın, döviz ve gayrimenkul öncelikli yatırım araçları olmaya devam ediyor. Böyle de uzun yıllar devam edeceğe benziyor.

DALGALI GÖRÜNÜM

Altının global ölçekte fiyatını belirleyen temel etkenlere bakıldığında; enflasyon, faiz, ABD dolarının değerindeki değişimler, fiziki alım satımlar (merkez bankaları, fonlar), jeopolitik gelişmeler ve öncü merkez bankası para politikaları gibi konu başlıklarını saymak mümkün. İç piyasalarda altının gram/TL fiyatını etkileyen parametreler ise altının ons/dolar fiyatı ile dolar/TL kurunun bileşeninden oluşur. Altının dış piyasalardaki ons fiyatının seyrine göz atacak olursak, Ağustos/2020 tarihinde 2 bin doların üzerini test ettikten sonra gelen satışlarla bu yıl dalgalı bir görünüm izliyor. Mart/2020 ayında baş gösteren salgın hastalığa bağlı olarak piyasalardaki “nakit kraldır” anlayışının öne çıkmasıyla yaşanan düşüşte 1.676 seviyesine kadar geri çekilme yaşandı. Sonrasında gelen tepki alımlarıyla görülen yükseliş 1.900 doların üzerinde kalamadı. Son dönemde 1.750-1.900 bandında dalgalı bir seyir izleniyor. Bugünlerde ise yatay hareketle bekleyiş havası hakim. ABD Merkez Bankası (Fed) kararları ve para politikalarının altın fiyatı üzerindeki etkileri biliniyor. Fed’in karar aşamasında baz aldığı veriler arasında ABD tarım dışı istihdamının önemi malum. Bugün açıklanacak temmuz verisi bu açıdan yakından izlenecek. Piyasa beklentisi 925 bin civarında. Beklentilerden yüksek bir rakam gelirse, bu durum Fed politikalarında bir değişim veya erken parasal sıkılaştırma olasılığını tekrar gündeme taşıyacağı için altın fiyatında aşağı yönlü baskı yapabilecek bir gelişme olabilir. Aksi takdirde istihdamın beklentilerin altında kalması, parasal genişlemenin ve tahvil alımlarının bir süre daha devamı olasılığını güçlendirebilir. Bunun da altın fiyatını destekleyici yönde etki yapması muhtemeldir.



DENEMELER GÜÇ KAZANMADI

Yazının Devamını Oku

Enflasyon yüzde 18.95 oldu

Temmuz ayında tüketici enflasyonu aylık bazda yüzde 1.8 artarken, yıllık bazda yüzde 18.95’e yükseldi. Tüketici enflasyonu politika faizi olan yüzde 19 sınırına yaklaşmış oldu. Dış dünyada da durum pek farklı değil, enflasyon önemli bir sorun. Bilindiği üzere ABD’de haziran ayında yıllık enflasyon yüzde 5.4 seviyesine ulaşmıştı.

Enflasyon temmuz ayında yükselişini sürdürdü. Haziran ayında TÜFE yıllık bazda yüzde 17.53 iken temmuz ayında 18.95 seviyesine yükseldi. Aylıkta ise yüzde 1.80 artış var. Beklentiler daha çok aylıkta yüzde 1.55-1.65, yıllıkta ise 18.60-18.70 seviyelerinde yoğunlaşmıştı. Alt gruplara bakıldığında, aylık artışlar konutta yüzde 5.07, gıda 2.77, lokanta ve oteller 2.72 ile en fazla artış görülen kalemler oldu. Yıllıkta ise gıda yüzde 24.92 ile fiyat artışında ilk sırada yerini korurken onu 24.62 ile ulaştırma izledi. Konut fiyatlarında yüzde 40’a yaklaşan inşaat maliyetleri ve talep artışları kendini göstermiş. Gıda önceki aylardan aşina olunan bir durum. Temmuz enflasyonunun beklentileri aşmasında, kısıtlamaların kaldırılmasıyla birlikte talepteki canlanma yanında temmuz ayında elektrik (% 15), doğalgaz (% 12) ve LPG fiyatlarına gelen zamlara maliyet enflasyonu açısından ayrı bir yer açmak gerekecek.

MEYVE-SEBZE FİYATLARI

İthal ağırlıklı ekonomide kur geçişkenliğinin enflasyon üzerindeki etkileri malum. Temmuz ayında döviz kurları bir önceki aya göre daha sakin olsa da haziranda yaşanan kur hareketinin yansımaları veya devreden bakiyeleri olabilir. Haziran ayında dolar/TL kuru 8.80 seviyesini test etmişti. Diğer yandan ÜFE ve TÜFE makası açılmaya devam ediyor. Temmuz ayında TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) yüzde 18.95 iken ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) 44.92’ye yükseldi. 25.97 puanlık fark, önümüzdeki dönemde enflasyonda geri çekilmenin önünde önemli bir mani olarak geçerliliğini koruyor. Ürün bazında bakıldığında geleneksel yaz mevsimi ucuzluğunun gıdada hissedilmemesi dikkat çekici. Birçok üründe düşüş var ama bazı meyve sebze fiyatlarında artışlar sürüyor. Bir dip not eklemek gerekirse, son günlerde Ege ve Akdeniz’de tarım üretim alanlarını da etkileyen yangın felaketinin tarım ürünleri üzerinde bir etkisinin olup olmayacağı konusu önümüzdeki aylarda yakından izlenecek bir durum.

YURTDIŞINDA DA YÜKSELİYOR

Dış dünyada ise durum pek farklı değil, enflasyon önemli bir sorun. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) gıda endeksi mayısta bir önceki aya göre yüzde 4.8, yıllık bazda ise geçen yılın aynı ayına göre 39,7 arttı. Haziran ayında ise biraz gerileme olduğu açıklandı. Aylıkta yüzde 2.5 gerilemeye karşılık yıllık artış 33.9 seviyesinde. 33.9 çok yüksek bir rakam. Bilindiği üzere ABD’de haziran ayında yıllık enflasyon yüzde 5.4 seviyesine ulaşmıştı. Geçtiğimiz yıllarda yüzde 2.00-2.50 bandında devam ediyordu. ABD Merkez Bankası (Fed), faiz ve para politikası kararları için en duyarlı olduğu verilerden biri enflasyon. 2008 yılındaki yüzde 5.6 zirve seviyesine yaklaşıldı. Her ne kadar ABD ve Avrupa Merkez Bankası yetkileri enflasyondaki yükselişi geçici görse de sorun olmaya devam ediyor.

Enflasyonla ilgili detaylara değindikten sonra ekonominin en önemli parametrelerinden birisi olması nedeniyle enflasyonun para ve maliye politikalarına yansımalarını ayrıca değerlendirmek gerekecek. ABD Merkez Bankası para politikası konusunda haziran toplantısında değişim olasılığı için bir sinyal vermişti. Beklentiler sonbahar gibi veya en geç yıl sonu tahvil alımlarının azaltılması ve parasal genişlemenin yavaşlatılması konusunda bir takvim açıklayacağı yönünde. Peki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ne yapacak? Mevcut enflasyon, yüzde 19 olan TCMB faiz oranına yaklaşmış durumda. Türkiye çift paralı ve dolarizasyon ağırlıklı bir ekonomik sisteme sahip. Ekonomi yönetiminin TL’ye cazibe kazandırmak açısından reel faiz vermesi işleyiş gereği ve alışageldik bir durum. Gerçi dış dünyada ABD ve bazı gelişmiş ülkelerde 3-5 puanı bulan negatif faiz oranları mevcut. Ama Türkiye’nin durumu biraz farklı. Dış finansman ihtiyacı malum ve borçlanmalar ile bankalardaki tasarrufların yarısından fazlası döviz cinsinden. Reel getiri söz konusu olmazsa yatırımcı döviz ve konut gibi başka yatırım araçlarına ilgi gösteriyor.

İSTİKRAR ÖNEMLİ

Döviz kurlarında istikrar önemli. Hem faizi hem dövizi birlikte tutma çabasının sonuçları geçtiğimiz dönemde tecrübe edildi. Geçen haftaki ‘Enflasyon Raporu’ sunumunda TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu “Enflasyon ile mücadelede yalnız bırakıldık” demişti. TCMB, enflasyon hedefine ulaşana kadar sıkı para politikasına ve enflasyonun üzerinde faiz politikasına devam edileceğini her defasında vurgularken faiz indirimi en azından şimdilik zor görülüyor. Ayrıca enflasyonun zirve yaptığını söylemek için hem dış dünya hem de Türkiye açısından çok erken.

Yazının Devamını Oku

Doları düşüren 8 neden

Son günlerde dolar/TL kurunda geri çekilme öne çıkmış durumda.

Dolar/TL kuru cuma günü 8.45 seviyelerinden işlem görürken, dün ise 8.35 seviyelerine kadar geriledi. Uzun dönem açısından yükseliş hareketi korunsa da kısa dönemli düşüş biraz derinlik kazanmaya başladı. Düşüşe etki eden bazı önemli sebeplere göz atacak olursak;

1. ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısı sonrası Başkan Powell’dan gelen piyasa dostu açıklamalar ve erken parasal sıkılaştırma olasılığının zayıfladığı algısının öne çıkması. Bu gelişmeye bağlı olarak piyasaların yakından izlediği ABD 10 yıllık bono faiz oranı yüzde 1.33 seviyesinden 1.22 seviyesine geri çekildi. Ayrıca ABD Dolarının Euro ve Japon Yeni başta olmak üzere altı para birimine karşı değişimini gösteren Dolar Endeksi 93.1 seviyesinden 91.8 seviyelerine kadar geriledi. Dışarıda ABD dolarındaki değer kaybı iç piyasalarda Dolar/TL kuru üzerinde zayıflamaya neden oldu.

SICAK PARA

2. Fed toplantısı sonrası piyasalardaki iyimserlik ve güvenli liman ihtiyacının nispeten azalmasıyla risk iştahının artması ve bu durumun döviz kurlarında kâr satışlarını beraberinde getirmesi.

3. Türkiye’den yabancı portföy yatırımlarında (sıcak para) çıkışların durması ve yüksek faiz etkisiyle tahvil bono (DİBS) ağırlıklı olmak üzere yerini az da olsa girişlere bırakması.

4. Pandemiye bağlı kısıtlamaların kaldırılmasıyla turizm gelirlerinde artış beklentisi. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre, haziranda yabancı turist sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 853.4 oranında arttı. Geçen yılın pandemi şartları nedeniyle ekonomilerin kapalı olduğunu dikkate alırsak bu oranda baz etkisini de hesaba katmak gerekecek. 

İHRACAT REKORU

5.

Yazının Devamını Oku

Piyasalara Fed morali

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) toplantısının ardından Fed Başkanı Powell, bir bakıma piyasaların duymak istediklerini söyledi. İç piyasalar da bu açıklamaların etkisiyle bayram sonrasına iyi bir grafikle başladı. Bir süredir dış piyasalardan olumsuz ayrışan Borsa İstanbul, dışarıya göre daha güçlü bir performans sergilerken, dış piyasalarla olan açığını kapatmaya çalıştı.

BAYRAM tatilinin ardından iç piyasalar iyi başladı. Bu gelişmede ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısı ve Başkan Powell’ın açıklamaları önemli rol oynadı. Toplantının ardından yapılan açıklamalar güvercin tonda ve piyasa dostu olarak değerlendirildi. Fed Başkanı Powell’ın açıklamalarında “enflasyonda kısa vadede riskler yukarı doğru ancak orta vadede aşağı ineceğine güvendiğini ve enflasyondaki yükselişin geçici olduğunu, Fed’in toparlanma tamamlanana kadar varlık alımlarını sürdüreceğini, tahvil alımlarının azaltılmasını konuştuklarını, henüz bir karar almadıklarını, faiz arttırımını düşünmekten çok uzak oldukları” gibi detaylar vardı. Bir bakıma piyasaların duymak istediklerini söyledi. Bu açıklamalar risk iştahını artırırken borsalara sınırlı bir yükseliş, ABD 10 yıllık bono faiz oranında düşüş, ABD dolarında değer kaybı ve altın fiyatında (ons dolar) ise yükseliş getirdi. Ancak yatırım araçlarındaki dalgalanmalar kısa boyutlu kaldı. Bu durum iç piyasalara da olumlu yansıdı. Zaten bir süredir Borsa İstanbul dış borsalardan olumsuz ayrışma göstermiş, prim açısından oldukça geride kalmıştı. Bu defa dışarıya göre daha güçlü bir görünüm sergiledi. Bir bakıma dış piyasalarla olan açığı kapatmaya çalıştı. Şimdilik sınırlı bir yükseliş kaydetmiş oldu. Fakat üzerindeki ataleti bir parça attığını söylemek mümkün. Aslında Borsa İstanbul’un dış borsalara göre çok daha düşük olan fiyat kazanç oranı gibi olumlu yönde kullanabileceği doneler mevcut. Fakat ucuz ve primsiz olmasının tek başına alıcı çekmesi için çok yeterli olmadığı görülüyor. Piyasayı taşıyacak başka parametrelerin ve beklentilerin de devreye girmesi gerekecek. Yabancı takas saklama oranı düşüşte ve yüzde 42 seviyesinin biraz üzerinde seyrediyor. Yerli yatırımcı katılımı geçtiğimiz aylara göre zayıf. Düşük fiyat kazanç oranı ve piyasa değeri defter değeri gibi finansal oranların fiyatlanması için talep gerekiyor. Ancak şunu da dip not olarak vermek yerinde olacak, bir ticari metanın bir ederi varsa geç de olsa şartlar tamam olduğunda fiyatlanıyor. Fed’in verdiği moralle iç piyasalarda toparlanma çabaları sürüyor.

TCMB, ENFLASYON TAHMİNİ YÜKSELDİ

TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu perşembe günkü ‘enflasyon raporu’ sunumunda, 2021 yılı için enflasyon tahminini yüzde 12.2’den 14.1 seviyesine yükseltti. Hatırlanırsa enflasyon tahmini nisan ayında yüzde 9.4’den 12.2’ye çekilmişti. Diğer yandan TCMB’nin 2021 enflasyon hedefi yüzde 5 olarak duruyor. Ayrıca Başkan Kavcıoğlu, sıkı para politikasının devamıyla enflasyonun üzerinde faiz politikasının korunduğu, bazı ülkeler ile swap anlaşması için görüşmeler yapıldığı” söylemlerine yer verirken TCMB’nin enflasyon ile mücadelesinde yalnız kaldığı ve eşgüdüm gerekliliğine dikkat çekti. Diğer ülke merkez bankalarıyla swap görüşmeleri bir çok defa dillendirilmesine rağmen Çin ve Katar dışında şimdiye kadar gerçekleşen bir anlaşma henüz olmadı. Eğer ciddi bir rakam üzerinden swap anlaşması olursa bunun döviz kurları üzerinde etkileri hissedilebilir. Fakat anlaşmanın olduğunu görmek gerekecek. TCMB’nin enflasyon mücadelesinden yalnız kaldığı durumu ise biraz tartışmaya açık bir konu. Desteğin piyasadan mı yoksa diğer kamu kurumlarından mı beklendiği veya kurumlar arasında uygulanan ekonomi politikalarındaki uyumsuzluk mu kastediliyor? Başkan, bu konuda netleştirmek açısından biraz detay verse daha yararlı olurdu. TCMB yüksek faiz ile sıkı para politikası uyguladığını sıkça vurgularken bankalarda pandemi sürecindeki kredi büyümesi yaklaşık 1 trilyon TL’yi buldu.

ENFLASYON BEKLENİYOR

3 Ağustos Salı günü TÜİK tarafından temmuz enflasyon verileri açıklanacak. Beklentiler aylık bazda yüzde 1.55-1.65, yıllıkta yüzde 18.60-18.70 civarında. Piyasa beklentileri gerçekleşirse enflasyon yükselişi sürmüş olacak. Haziran ayında yıllık enflasyon yüzde 17.53 idi. Bu durumda TCMB’nin 12 Ağustos toplantısında faiz indirimi biraz zorlaşacak. Faiz indirimi için piyasa beklentisi daha çok sonbahar olarak dillendiriliyor. Gerçi son Fed açıklamaları, erken parasal sıkılaştırma olasılığının zayıfladığı varsayımıyla gelişen ülkeleri de biraz rahatlatmadı değil. Son dönemde Meksika ve Rusya gibi Türkiye’nin de dahil olduğu gelişen ülke merkez bankaları faiz arttırıyor. Rusya bu yıl içinde art arda faiz arttırımları yaparak faiz oranını yüzde 6.5 seviyesine yükseltti. Faiz farkını dikkate aldığımızda Türkiye’nin Rusya ve diğer gelişen ülkelerle faiz karşılaştırması yapmak, ona göre bir faiz tahmininde bulunmak ne kadar doğru olur? O da ayrı bir tartışma konusu. Diğer yandan kaygı veren delta varyantına bağlı vaka artışları konusu var. Vakalar artar, bu da kısıtlamaları berberinde getirirse merkez bankalarının parasal genişleme süreci daha da uzar mı, para politikaları buna göre şekillenir mi? Bunu da zamanla göreceğiz. Ancak vaka sayları artsa da aşılama nedeniyle vefat sayılarının azalıyor olması önemli bir konu. Piyasaların artan vaka sayılarına duyarsızlığı biraz da bu sebeple olabilir.

EKONOMİK VERİLER BİRAZ ZAYIFLIYOR

SON günlerde yayınlanan ABD, Euro Bölgesi ve Almanya’ya ait ekonomik verilerde bir ivme kaybı ve zayıflama var. ABD konut satışları, istihdam verileri, beklentilerin altında kalan büyüme ve Almanya’da beklentileri aşan enflasyon verilerine rağmen piyasalar iyimserliğini koruyor. Bu görünümde gerek Fed, gerekse Avrupa Merkez Bankası kaynaklı açıklamalarda “parasal desteğin süreceği” vurgularının payı önemli. Ancak önümüzdeki cuma açıklanacak ABD tarım dışı istihdam verileri yakından izlenecek.

Yazının Devamını Oku

Bayram sonrası sakin bekleyiş

Uzun bayram tatili döneminde iç piyasalar kapalıyken, dış piyasalarda dalgalı bir seyir yaşandı. Ancak hafta sonuna doğru borsalarda kayıplar önemli ölçüde telafi edildi. Piyasaların kısa bir türbülans yaşayıp tekrar kayıpların toparlanmasında öncü merkez bankalarından gelen destekleyici mesajların katkısı oldu. Yarın işleme başlayacak iç piyasalar da dışarıdaki toparlanma nedeniyle sakin bir başlangıç olası görülüyor.

İç piyasalar bayram tatilinde iken dış borsalar dalgalı bir seyir izledi. Geçtiğimiz hafta ‘delta varyantına’ bağlı vaka artışları ABD ve Almanya başta olmak üzere dış borsalarda sert düşüşlere neden olmuştu. Olası bir kısıtlama ve ekonomik toparlanma gecikebilir kaygıları öne çıktı. Dow Jones Endeksi (ABD) 35.000 seviyesinden 33.741 seviyesine kadar geriledi. Daha sonra gelen tepki alımlarıyla tekrar 34.800 seviyelerine ulaştı. Benzer görünüm Dax Endeksi (Almanya) için de geçerli. Hafta sonuna doğru borsalarda kayıplar önemli ölçüde telafi edildi. Yakından izlenen ABD 10 yıllık bono faiz oranında ise düşüş eğilimi sürüyor. Ancak kısa süre içinde yüzde 1.13 seviyesine çekilip tekrar yüzde 1.30 seviyesine çıkmasıyla görülen oynaklık oldukça dikkat çekici. Yükselen enflasyona rağmen güvenli liman arayışına bağlı gelen talep faizi baskılamış görülüyor. Hatırlanırsa haziran enflasyonu yüzde 5.4 olarak gerçekleşirken Fed faiz oranı yüzde 0.25 seviyesinde bulunuyor. Enflasyon faiz makası oldukça açıldı. Bu durum uzun zaman sürdürülemez görülse de halen geçerliliğini koruyor. ABD doları ise değerlenmeye devam ediyor.

FİYAT AŞAĞI ÇEKİLİYOR

Dolar Endeksi geçen hafta 93.19 seviyesini test ettikten sonra 93.00 seviyesinin altına biraz geriledi. Diğer yandan petrol fiyatlarında gerileme var. Pandemide vaka sayılarının yeniden artmaya başlamasının yanı sıra OPEC+ grubunun ağustos itibarıyla petrol üretimlerini 400 bin varil arttırma kararı fiyatı aşağıya çekmeye başladı. Brent petrol 67.00 dolara kadar düştükten sonra tekrar 73.00 seviyesine ulaştı. Piyasaların yakından takip ettiği verilerden biri olan ABD haftalık işsizlik başvuruları tekrar artışa geçti. 17 Temmuz ile biten haftada 419 bin olarak açıklandı. Bu son iki ayın en yüksek verisi. ABD ekonomisindeki güçlü toparlanmanın zayıfladığı söylemek için bu data tek başına bir ölçü olmaz tabi ki. İstihdam, büyüme, enflasyon gibi başka veriler de önemli olacak.

Piyasaların kısa bir türbülans yaşayıp tekrar kayıpların telafi edilmesinde öncü merkez bankalarından gelen destekleyici mesajların katkısı var elbette. Yarın işleme başlayacak iç piyasalar da dışarıdaki toparlanma nedeniyle sakin bir başlangıç olası görülüyor.

MERKEZLERDE DEĞİŞİKLİK YOK

Gerek ABD Merkez Bankası (Fed), gerekse Avrupa Merkez Bankası para politikalarında bu aşamada değişiklik görülmüyor. En azından bir süre daha mevcut politikaların korunacağı mesajları her fırsatta veriliyor. Bu durum piyasalar için önemli bir referans olarak görülüyor. 22 Temmuz Avrupa Merkez Bankası toplantısında beklendiği üzere faiz ve politika değişimine gidilmedi, enflasyon hedeflerine ulaşana kadar para politikası çerçevesinin korunacağını açıklandı. Ayrıca, varlık alım programının aylık miktarında bir değişiklik olmayacağı vurgulandı. Başkan Christine Lagarde, “Euro bölgesindeki toparlanma devam ediyor fakat pandeminin gölgesi hâlâ üzerimizde. Enflasyonda bir artış var fakat bunun büyük oranda geçici olması bekleniyor” dedi.

YAKINDAN TAKİP

Geçtiğimiz günlerde 22 Temmuz toplantısında bir politika değişikliği için sinyal gelebilir türünden açıklamalar vardı. Bu yönde bir gelişme görülmemesi piyasalar açısından biraz rahatlama getirmiş görülüyor. Senato Bankacılık Komitesi’nde konuşan Fed Başkanı Powell, “Enflasyon rahatsız edici seviyelere ulaşsa dahi merkez bankasının ABD ekonomisini destekleyici duruşunu korumasını savunmuş enflasyonun geçici olup olmadığını yakından takip edeceklerini” söylemişti. Hatırlanırsa, yükselen enflasyon ve ekonomilerdeki ısınma ile birlikte geçtiğimiz Fed toplantılarından sonra erken parasal sıkılaştırma gündeme gelmişti. Pandeminin mutasyona uğrayarak vaka sayılarını arttırması, bunun kısıtlama tedbirlerini yeniden gündeme getirmesi acaba ekonomi üzerinde yavaşlatıcı bir etkiye neden olur mu? Bu durumda erken parasal sıkılaştırma veya faiz arttırımları biraz daha ileriki tarihlere ötelenir mi? Bunu zamanla göreceğiz. Geçtiğimiz günlerde ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) Direktörü Rochelle Walensky, delta varyantına karşı bir başka dönüm noktasından geçtikleri uyarısında bulunmuştu. Delta varyantı konusu ekonomik gündemin bir parçası haline gelmiş durumda. Vaka sayılarındaki artış veya gerilemeler piyasalarda karşılık buluyor. Duyarlılık artmış durumda.

Yazının Devamını Oku

ABD enflasyonu zirveye yaklaşıyor

ABD’de enflasyon, 2008 haziran ayında görülen yüzde 5.6’lık zirve seviyesine yaklaşarak yüzde 5.4’e ulaştı. Yükselen enflasyon Fed’in erken parasal sıkılaştırma tartışmalarının yoğunlaşmasına neden oldu. Fed’in ardından Avrupa Merkez Bankası’nın da yeni stratejileri devreye alacağına yönelik haberler geldi. Küresel ekonomide Fed politikaları öncü olarak görülür, orada olacak bir gelişme diğer ülkelere de yayılır.

ABD enflasyonu son dönemde piyasaların en önemli gündem konuları arasında yer alıyor. ABD haziran enflasyonunun (TÜFE) yüzde 5.4 seviyesine ulaşması ABD Merkez Bankası’nın (Fed) erken parasal sıkılaştırma tartışmalarını tekrar alevlendirdi. Hatırlanırsa 2008 haziran ayında ABD enflasyonu yüzde 5.6 olarak zirve yapmış ve para politikasında ciddi değişimler olmuştu.  Mevcut enflasyon o seviyelere yaklaşmaya başladı. Yetkili ağızlardan gelen açıklamalar da bu konunun sıcak kalmasına yardım etti. Fed Başkanı Powell Kongre’deki sunumlarında; “Enflasyon çok fazla yükselirse Fed politikasını ayarlamaya hazır, gelecek toplantılarda tahvil azaltmayı tartışmaya devam edeceğiz. Enflasyon bir süre yüksek kalacak, istihdam halen hedeflenen seviyelerden uzak, tahvil alımları azaltılmadan önce bildirim sağlanacak. Enflasyonun rahatsız edici seviyelere gelmesine rağmen Fed ABD ekonomisini destekleyici nitelikteki duruşunu sürdürecek” görüşlerine yer verdi.

GÜVENLİ LİMANLARA İLGİ

Halihazırdaki durumu özetleyen bu açıklamalar zaten konu bir süredir gündemde olduğu için borsalarda fazlaca dalgalanmaya neden olmadı. Ancak geçen haftaki yazımızda vurguladığımız ‘güvenli limanlara’ ilginin biraz daha artmasına neden oldu. ABD 10 yıllık bono faiz oranında talebe bağlı olarak gerileme, ABD dolarında değerlenme ve altın fiyatında tepki yükselişi görüldü. ABD 10 yıllık bono faiz oranı yüzde 1.43 seviyesine kadar yükselmişti, yüzde 1.30 seviyesinin altını test etti. Risk algısının biraz zayıflamasıyla borsalara kâr satışları geldi. Fakat teknik düzeltme boyutunda kaldı, derinlik kazanmadı. Fed’in politikası değişikliğinin gündeme gelmesinin ardından Avrupa Merkez Bankası’nın 22 Temmuz toplantısında yeni stratejilerinin uygulanmaya alınacağı, Başkan Christine Lagarde’ın politika değişikliğine yönelik sinyal vereceği yönünde haberler geçmeye başladı. Küresel ekonomide Fed politikaları öncü olarak görülür, orada olacak bir gelişme diğer ülkelere de yayılır. Ön teker nereye arka teker oraya mı, yoksa ABD hapşırırsa dünya nezle olur mu desek. İkisi de bu duruma uygun düşer. Kabul etsek de etmesek de işleyiş böyle. Bir de “delta varyantı” konusu var tabi ki. Mutasyon ve versiyon değişiklikleriyle artan vaka sayıları, bazı ülkelerde kısıtlayıcı tedbirlerin tekrar uygulamaya alınması kayda değer bir durum. Piyasalar bu yönde çok fazla fiyatlama yapmazsa da hep gündeminde ve dikkatinde. Küresel piyasaların son görünümü özetleyecek olursak temkinli bir iyimserlikten söz etmek mümkün. İç piyasalarda ise dışarıya uyum sorunu devam ediyor.      

KONUTTA CANLILIK SÜRÜYOR

KONUT sektöründe hareketlilik devam ediyor. Türkiye’de mayısta konut fiyat endeksi aylık yüzde 3.9, yıllık yüzde 29.1 ve reel olarak yıllık yüzde 10.7 arttı. Haziran ayında 134 bin konut satıldı. Bu veri yılın en yüksek rakamı. Konut satışları haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 29.1 azalırken mayıs ayında satışlar kapanmanın da etkisiyle 59 bin olarak gerçekleşmişti. Yüksek faiz ve yüksek döviz kurlarına rağmen konuta olan talebin sürüyor olması önemli. Dış dünyada da benzer görünüm var. ABD’de mart ayında konut satışları son 15 yılın zirvesine ulaştı. Nisanda bir önceki aya göre yüzde 4.4 düşerken mayıs ayında tekrar arttı ve yüzde 8 artışla yılın en yüksek seviyesini yakaladı.  Hatırlanırsa ABD’de konut fiyatları (Case Shiller Konut Fiyat Endeksi) nisanda yıllık yüzde 14.6 artarak 1988 yılından bu yana en yüksek artışı kaydetmişti. ABD’de konut sektöründe balon tartışmaları yapılmıyor değil. Geçtiğimiz aylarda JP Morgan ve Morgan Stanley’in CEO’larının bu yönde açıklamaları olmuştu. Geçen hafta ise St.Louis Fed Başkanı Bullard,“Yeni başlayan konut balonunu beslediğimizden biraz endişeliyim. Varlık alımlarını azaltmak için doğru zamandayız” dedi. Mevcut durumda biraz tedirginlik yaratsa da parasal genişleme konut dahil varlık fiyatlarında talebi ve fiyatları yukarı çekmeye devam ediyor. Önümüzdeki dönemlerde Fed para politikası değişirse bu görünüm korunabilir mi? Bekleyip göreceğiz.

Yazının Devamını Oku

Güvenli limanlar hatırlandı

Enflasyondaki yükseliş, merkez bankalarının para politikasının devamlılığı konusundaki belirsizlik, pandemide artan vaka sayıları ve tekrar kısıtlama tedbirlerine başvurulması, ekonomik verilerdeki olumlu seyrin son günlerde biraz zayıflaması kayda değer gelişmeler. Hal böyle olunca, risk iştahında bir parça zayıflama ve güvenli limanlara ilginin artması olağan bir gelişme olarak görülebilir.

Piyasalar geçen hafta dalgalı bir seyir yaşadı. ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısı sonrası benzer bir görünüm yaşanmış fakat denge yeniden sağlanmıştı. Bu eksen yine de korunuyor. Ancak Fed tutanaklarının açıklanması sonrası daha küçük ölçekte de olsa bir hareketlenme görüldü. Fed hazine toplantı tutanaklarında, üyelerin tahvil alımlarının azaltılması konusunda görüş ayrılığı yaşamasına karşılık enflasyon artışı ve istihdam verileriyle ekonomideki büyümenin sürdüğü, ayrıca parasal desteğin devamında vurgular öne çıktı. Fed’in genişlemeci para politikasının değişebileceği olasılığı artık piyasaların aklına yer eden bir durum. Enflasyondaki yükseliş, merkez bankalarının para politikasının devamlılığı konusundaki belirsizlik, pandemide artan vaka sayıları ve tekrar kısıtlama tedbirlerine başvurması, ekonomik verilerdeki olumlu seyrin son günlerde biraz zayıflaması kayda değer gelişmeler. Hal böyle olunca, risk iştahında bir parça zayıflama ve güvenli limanlara ilginin artması olağan bir gelişme olarak görülebilir. Yakından izlenen ve önemli bir referans olarak kabul edilen ABD 10 yıllık tahvil faiz oranında gelen alımlarla düşüş yaşandı ve yüzde 1.30 seviyesinin altı test edildi. Ayrıca ABD dolarında değerlenme, altın fiyatında yükseliş görüldü. ABD tahvili, ABD doları ve altın piyasalarda ‘güvenli liman’ adresleri görülen yatırım araçları.

TEPKİ YÜKSELİŞİ

ABD dolarında ve altın fiyatında çok ciddi bir değer kazanımı bu aşamada söz konusu değil. Daha çok tepki yükselişi boyutunda. 1.750 doları gören altın ons fiyatı 1.800 seviyesinin üzerini test ederken ABD dolarının euro başta olmak üzere altı para birimine karşı değerini gösteren dolar endeksi 89 seviyesini gördükten sonra 92 seviyesinin üzerinde işlem görüyor. Risk algının biraz zayıflamasıyla da dış borsalarda (ABD, Almanya) kâr satışları görüldü. Bu durum Borsa İstanbul’a da yansıma gösterdi. Ancak dış borsalardaki çıkış trendleri korunuyor. Gelen satışlar “teknik düzeltme” ölçüsünde. Borsa İstanbul, dışarıya göre daha zayıf ve dış borsalara uyumda zaten bir süredir zorlanıyor. Piyasalarda iyimserlik yerini daha temkinli bir görünüme bırakmaya başladı.

PAS GEÇMESİ BEKLENİYOR

İç ekonomik gündemin önümüzdeki hafta en önemli gündemlerinden biri 14 Temmuz Çarşamba günkü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplantısı olacak. Piyasalar faiz değişimi beklemiyor. Hatırlanırsa geçtiğimiz yazılarımızda faiz indiriminin zor olduğunu ve gerekçelerini vurgulamıştık. Döviz kurları ve enflasyonda yükselişin sürüyor olması, enflasyonun önümüzdeki döneme ilişkin seyri açısından oldukça önemli görülen TÜFE ve ÜFE arasındaki farkın haziran ayında 25 puanı geçmesi, Fed’in para politikalarında değişiklik olasılığı, Türkiye’nin de yer aldığı gelişen piyasalarda bazı ülkelerin faiz artımına gitmesi gibi gerekçeler faiz indirimi beklentilerinin ertelenmesine neden oldu. Bazı yabancı yatırım bankaları erteleme yanında indirim oranını küçültürken faiz artırımı bekleyenler de yok değil. Ama görünün o ki faiz en azından bir süre daha bu seviyelerde kalacak gibi. Yine de TCMB toplantısının sonuçlarını bir görmek gerekecek. Toplantı sonrası açıklanacak metinde, beklentileri aşan Haziran enflasyonu sonrası özellikle parasal sıkılaştırmanın artırılması yönünde bir söylem gelip gelmeyeceği konusu önemli olabilir.

VAKA SAYILARINA DUYARLILIK

Yazının Devamını Oku

Piyasalarda dengeye dönüş

Yurtdışı borsalarda yaşanan gerginlik, yerini olumlu bir seyre bıraktı. Bunun temelinde iki önemli beklenti yer aldı. İlki, ABD ve Euro Bölgesi ekonomilerindeki toparlanma, diğeri ise Fed’in faiz hamlesinin zaman alacağı yönündeki beklenti oldu.

ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısı sonrası erken parasal sıkılaştırma olasılığı ciddi olarak gündeme taşınmıştı. Toplantının ardından dış borsalarda yaşanan gerginlik kısa bir sürede yerini tekrar olumlu bir seyre bıraktı. Bu görünümde ABD ve Euro Bölgesi ekonomilerindeki toparlanmanın sürüyor olmasının önemli katkısı var.

Diğer etken ise olası bir parasal sıkılaştırma ve Fed faiz artırım hamlesinin zaman alacağı, mevcut para politikalarının bir süre daha korunacağı beklentisi oldu. Fed’in tahvil alımlarının azaltılmasının açıklanması için sonbahar ve sonrası, faiz artırımı için ise 2022 sonu veya 2023 yılı başları gibi tahminler var. Fed toplantısına ilk tepki olarak bir olumsuz refleks görülse de piyasalar “dereyi görmeden paçayı sıvamadı” desek yerinde olacak. Bir bakıma eski ünlü bir edebiyatçımızın söylediği gibi “dişine gelen işine geldi” de denebilir.

Borsalar yükselişte; faiz oranları düşük, ekonomiler toparlanıyor. Bu durum finans çevreleri ve ekonomi yönetimlerinin istediği bir ortam... Diğer yandan ekonomik veriler yoğun şekilde gelmeye devam ediyor. ABD haftalık işsizlik başvuruları 364 bin kişi olarak açıklanırken pandemiden sonraki en düşük rakama geriledi. Cuma günü açıklanan ABD tarım dışı istihdam verileri ise beklentileri aşarak 850 bin olarak gerçekleşti.(Beklenti 706 bin). İşsizlik oranı %5,9 (Beklenti %5,6), saatlik kazançlar aylık %0.3 (Önceki %0.5) oldu. İstihdam verilerinin beklentilerden olumlu gelmesine karşılık işsizlik oranındaki yükseliş ve saatlik kazançların gerilemesi piyasalar üzerindeki etkisinin sınırlı kalmasına neden oldu.

ABD ekonomisindeki ısınma Fed’in erken parasal sıkılaştırma olasılığını artıracak bir gelişme. Bu da piyasalar için istenen bir durum değil elbette. Borsalar, devam eden parasal genişleme ve düşük faiz ortamından son bir yılı aşkın zamandır ciddi biçimde beslendi. ABD ve Almanya gibi öncü borsalarda yeni zirveler ve rekorlar geldi. İç piyasalar ise bir süredir özel gündemiyle dışarıya uyumda zorlanıyor. Son günlerde biraz toparlanma görülse de borsa İstanbul’da düşüş, kâr satışları görülmekle birlikte döviz kurlarında yükseliş eğilimi sürüyor. Temkinli görünümün dağıldığını söylemek için erken.

YARIN ENFLASYON AÇIKLANACAK

Pazartesi, haziran enflasyon verileri açıklanacak. Beklentiler aylıkta %1.4, yıllıkta %16.9-17.0 civarında yoğunlaşmış durumda. 14 Temmuz’daki TCMB toplantısı öncesi son enflasyon datası olması açısından önemli. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bir TV programında temmuz, ağustos gibi faiz indirim olasılığından söz etmesi TCMB’nin bundan sonraki toplantılarını faiz kararları açısından daha önemli hale getiriyor. Ancak mayıs ayında enflasyon (TÜFE) % 16.59 olarak açıklanmıştı. Haziran enflasyonunda artışın devamı bekleniyor. Ayrıca döviz kurlarında yükseliş eğilimi sürerken, Fed önümüzdeki dönemde para politikası değişikliğini gündemine aldı. Bu durumda TCMB’nin faiz indirimi zor olacaktır. Geçen hafta elektrik ve doğalgaza gelen zamların enflasyondaki artışa katkı yapması bekleniyor. Nitekim Deutsche Bank, elektrik ve gaz fiyatlarına yapılan zamlar sonrasında yılsonu enflasyon tahminlerini yüzde 15’ten yüzde 16’ya revize ettiğini duyurdu. Ayrıca, temmuz ayında enflasyonun hızlı bir şekilde artarak yüzde 18’in üzerine çıkmasını bekliyor. TCMB ise yatırımcılara yaptığı cuma günkü sunumunda, “kararlı sıkı duruş” mesajını tekrarladı. Ayrıca, ‘enflasyonun üzerinde faiz politikasına devam’ dedi. Ancak yine de TCMB kararlarını bir görmek yerinde olacak.

HAZİRAN İHRACATI SEVİNDİRDİ

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre haziran ihracat verileri sevindirdi. Haziran’da Türkiye’nin ihracatı, geçtiğimiz yılın aynı ayına göre, yüzde 47 artışla, 19,8 milyar dolara ulaştı. İthalat ise haziran ayında yıllık yüzde 39 artışla 22,7 milyar dolar oldu. Son 12 aylık dönem dikkate alındığında ihracat bir önceki döneme göre yüzde 19,1 oranında artarak 199,6 milyar dolar, ithalat ise aynı oranda artışla 246,7 milyar dolar oldu. Türkiye’nin ihracatı 200 milyar dolara yaklaşırken Türkiye ve küresel ekonomideki büyüme verilere yansımalarını sürdürüyor.

Yazının Devamını Oku

Fed etkisi zayıflıyor

Piyasalarda son Fed toplantısının ardından dalgalanma yaşandı. Ancak sonrasında dış piyasalarda Fed etkisi zayıflamaya başladı. Piyasaların destek bulduğu noktalar, mevcut para politikasının bir süre daha devam edeceği beklentisi ve küresel ekonomideki toparlanmanın sürmesiydi. Dışarısı tekrar iyimserliği yakalamaya çalışırken, içeride temkinli görünüm sürüyor.

Dış piyasalarda ABD Merkez Bankası (Fed) etkisi zayıflamaya başladı. Son Fed toplantısının ardından yapılan açıklamalar erken parasal sıkılaştırma olasılığı yönünde algılanmış ve piyasalar üzerinde dalgalanmaya neden olmuştu. Ancak piyasalar bu defa mevcut para politikasının bir süre daha korunacağı beklentileriyle küresel ekonomideki güçlü toparlanmanın sürüyor olmasından destek buldu. ABD ve Almanya başta olmak üzere dış borsalarda kısa bir kâr satış sürecinin ardından çıkış hareketleri devam etti. Yakından izlenen ve referans olarak görülen ABD 10 yıllık bono faiz oranı düşüş sonrası yükselişe geçti ve tekrar % 1.50 seviyesinin üzerine çıktı. Altın fiyatı (ons dolar) yükselen faizle baskı altında kalmaya devam ederken petrol fiyatı önümüzdeki hafta OPEC toplantısı öncesi ekonomideki aktiviteye bağlı talep etkisiyle yükselişini sürdürdü. ABD doları ise son günlerde stabil ve denge bulma çabasında. (Dolar Endeksi 91.00-92.00 bandında) Piyasalardaki volatiliteyi gösteren VIX Endeksi (korku endeksi) Fed toplantısı sonrası yükselmişti, tekrar geri çekildi ve toplantı öncesi seviyelerinin de altına çekildi.

Buna karşılık iç piyasalar ise cuma günü itibariyle dışarıdan tekrar olumsuz ayrışma gösterdi. Borsa İstanbul’da satış, döviz kurlarında yükseliş vardı. Borsa İstanbul bir süredir zayıf hacimli bir seyir izlemekle birlikte direnç seviyelerini geçmekte zorlanmıştı. Bir bakıma “çıkamayan borsa düşer” anlayışı benimsendi. ABD 10 yıllık bono faiz oranındaki yükseliş gelişen ülke piyasaları ve aynı ligde yer alan Türkiye için istenmeyen bir görünüm. Gelişen ülkelerden Meksika Merkez Bankası geçen hafta faiz oranını 25 baz puan artırarak % 4.25’e çekti.

Bu durum Fed’in olası para politikası değişikliğine karşı atılmış bir adım olarak görülebilir. Son gelişmeler TCMB’nin 14 Temmuz toplantısında faiz indirim olasılığı zayıflatan bir durum. ABD’de tahvil faizi yükselip gelişen ülke piyasalarında faiz arttırım hamleleri gelirken ve iç piyasalarda döviz kurları yükselirken faiz indirimi çok zor görünüyor. Bu açıdan haziran enflasyon verileri de önemli olacak. Dış piyasalar tekrar iyimserliği yakalamaya çalışırken iç piyasalarda temkinli görünüm sürüyor.

FARKLI SESLER GELİYOR

Piyasalarda şu sıralarda herkes Fed yetkililerinden gelecek mesajlara kulak kabartmış durumda. Ancak bazen birbiriyle çelişen mesajlar da gelmiyor değil. Başkan Powell ile birlikte bir çok bölge başkanı var. Ayrıca eski bir Fed Başkanı olan ABD Hazine Bakanı Yellen’ın açıklamaları da önemli tabi ki. Powell, ekonomideki gelişmelere göre para politikasını ayarlamaktan yana ve değişime açık mesajlar veriyor. Diğer yandan Hazine Bakanı Yellen gibi enflasyondaki yükselişi geçici görenlerden. New York Fed Başkanı John Williams, ABD ekonomisinin hala maksimum istihdamdan uzak olduğu ve faiz oranlarını değiştirme zamanının gelmediği görüşünde. Dallas Fed Başkanı Robert Kaplan, “Varlık alımını azaltmanın erken başlayacağını öngörüyorum” dedi. Boston Fed Başkanı Eric Rosengren, “Uzun süreli çok düşük faiz oranları insanları risk almaya teşvik ediyor. Bazı piyasalarda görülen ev fiyatlarındaki artış, son konut krizinin yükselişi ve çöküşü sırasındaki artışa benziyor ancak bu model bu sefer mutlaka tekrarlanmayabilir” dedi. Bir bakıma 2008 mortgage hatırlatması gibi. Farklı görüşler de olsa hepsi aslında piyasayı bir politika değişikliğine hazırlama amacına hizmet ediyor. Bundan sonra Fed bir politika değişikliğine gitse de sürpriz olmayacak. Aynı şekilde belki uzun bir süre daha mevcut politikayı korusa da tabi ki. Ama Fed niyetini belli etti. Doğrusu da bu sanki. Piyasadaki kurum ve oyunculara pozisyonlarını ayarlamaları için uyarısını yapmış oldu. Gerisi artık piyasaya kalmış. Herkes kendi öngörüsü ve konumuna göre gardını alacak.

FİYAT KAZANÇ ORANLARI DÜŞÜK

Piyasalarda şu sıralarda herkes Fed yetkililerinden gelecek mesajlara kulak kabartmış durumda. Ancak bazen birbiriyle çelişen mesajlar da gelmiyor değil. Başkan Powell ile birlikte bir çok bölge başkanı var. Ayrıca eski bir Fed Başkanı olan ABD Hazine Bakanı Yellen’ın açıklamaları da önemli tabi ki. Powell, ekonomideki gelişmelere göre para politikasını ayarlamaktan yana ve değişime açık mesajlar veriyor. Diğer yandan Hazine Bakanı Yellen gibi enflasyondaki yükselişi geçici görenlerden. New York Fed Başkanı John Williams, ABD ekonomisinin hala maksimum istihdamdan uzak olduğu ve faiz oranlarını değiştirme zamanının gelmediği görüşünde. Dallas Fed Başkanı Robert Kaplan, “Varlık alımını azaltmanın erken başlayacağını öngörüyorum” dedi. Boston Fed Başkanı Eric Rosengren, “Uzun süreli çok düşük faiz oranları insanları risk almaya teşvik ediyor. Bazı piyasalarda görülen ev fiyatlarındaki artış, son konut krizinin yükselişi ve çöküşü sırasındaki artışa benziyor ancak bu model bu sefer mutlaka tekrarlanmayabilir” dedi. Bir bakıma 2008 mortgage hatırlatması gibi. Farklı görüşler de olsa hepsi aslında piyasayı bir politika değişikliğine hazırlama amacına hizmet ediyor. Bundan sonra Fed bir politika değişikliğine gitse de sürpriz olmayacak. Aynı şekilde belki uzun bir süre daha mevcut politikayı korusa da tabi ki. Ama Fed niyetini belli etti. Doğrusu da bu sanki. Piyasadaki kurum ve oyunculara pozisyonlarını ayarlamaları için uyarısını yapmış oldu. Gerisi artık piyasaya kalmış. Herkes kendi öngörüsü ve konumuna göre gardını alacak.

FİYAT KAZANÇ ORANLARI DÜŞÜK

Yazının Devamını Oku

Fed şahinleşmeye başladı

Geçen haftanın en önemli gündem maddeleri arasında ABD Merkez Bankası’nın (Fed) toplantısı vardı. Fed, faiz değiştirmedi ancak sonrasında yapılan açıklamalar olumsuz algılandı, ‘şahin’ olarak değerlendirildi. ABD 10 yıllık bono faiz oranı yükseldi, borsalar geriledi, petrol ve altın fiyatları düştü.

ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısı geçen haftaya damgasını vurdu. Piyasaların yakından izlediği ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısında beklendiği üzere faiz değişimi olmadı. Ancak toplantı sonrası yapılan açıklamalar ‘şahin’ olarak değerlendirildi ve olumsuz algılandı. ABD doları değer kazanırken ABD 10 yıllık bono faiz oranı yükseldi, borsalar, petrol ve altın fiyatları ise düşüş gösterdi. Gelişen ülke para birimleri ve TL’de değer kayıpları görüldü. Fed toplantısı sonrası yapılan açıklamalarda, 120 milyar dolarlık tahvil alımlarına devam kararının yanı sıra 13 Fed üyesinin 2023 yılı sonuna kadar iki defa faiz artışı beklerken, enflasyon ve büyüme beklentileri yukarı çekildi. Aşı uygulamalarının salgın hastalığın etkisinin yayılmasını azalttığı bununla birlikte mali desteklerin ekonomik aktiviteyi ve istihdamı güçlendirdiği, enflasyondaki yükselişin geçici olduğu görüşleri tekrarlandı. Fed Başkanı Powell ise, “Enflasyon beklentileri yukarı yönlü hareket ederse politikayı ayarlamaya hazır olmalıyız. Fed varlık alımlarını değiştirmeden önce bir uyarı verecek”dedi. Ayrıca “Faiz artışını tartışmak için erken derken kısa vadede varlık alım sürecini tartışmaya başlayacağız” diye ilave etti. Bu durum mevcut para politikası bu aşamada korunsa da şartlara göre beklenenden önce de değişebileceği olasılığını gündeme getirdi.

PİYASAYA HAZIRLIK MESAJI

FED toplantısının ardından değişebilecek para politikasına karşı piyasaların gardını almaya başladığı görülüyor. Belki de Fed Başkanı Powell’in bu açıklamalarla kastı piyasaları hazırlamaktı. Daha önceleri tecrübe edildiği ve hatırlanacağı üzere Fed ve Avrupa Merkez Bankası önemli politika değişimlerinden bir süre önce piyasalara bu yönde sinyal verirler. Piyasalar toplantı sonrası görünümüne bakılırsa son açıklamaları buna yordu ve mesajını aldı. Fed toplantısından iki gün sonra St. Louis Fed Başkanı James Bullard, Jerome Powell’ın bu hafta varlık alımı azaltma tartışmalarını resmi olarak başlattığını Fed’in ilk faiz arttırımını 2022’nin sonunda yapmasını beklediğini söyledi. Bullard, 2022 yılı boyunca yüzde 2.5-3 arasında oluşacak yüksek enflasyonun faiz arttırımı için gereken şartları sağlayacağını belirtti. Enflasyon ve ekonomik aktivitenin seyrine göre erken parasal sıkılaştırma olasılığına karşılık bardağın dolu tarafına bakacak olursak, 2021 yılı için faiz arttırımı öngörülmüyor olması önemli. Bu açıdan piyasaların Fed fiyatlaması etkisini biraz daha gösterebilir. Ancak sonrasında dengelenme veya yeni dengenin oluşması muhtemeldir. Gerçi ABD 10 yıllık bono faiz oranında 1.60 sınırına yaklaşıldıktan sonra 1.50 seviyesinin altına kadar geri çekilme yaşandı. Ama dış borsalarda düşüş ve ABD dolarındaki değerlenme sürüyor. Küresel piyasalarda koşulların değişmeye başlaması Türkiye gibi dış finansman ihtiyacındaki gelişen ülke piyasaları için istenen bir durum değil. Borsa İstanbul’a yabancı ilgisi son aylarda zayıflamıştı. Bu görünümün sürmesi olasılığı yeni gelişmelerle biraz daha güçlendi gibi. Bu durum makro ekonomik veriler açısından da ayrıca önemli. Piyasalarda temkinli görünüm korunuyor.

ALTININ IŞILTISI ZAYIFLADI

FED toplantısının ardından ABD 10 yıllık faiz oranının yükselmesi ve ABD dolarının değer kazanması altın fiyatı (ons dolar) sert satışlara neden oldu. 1.900 seviyesinin üzerinde başlayan düşüş 1.800 doların altına salınım gösterdi. Fed toplantısından en büyük darbeyi altının fiyatının aldığını söylemek mümkün.

YABANCI YATIRIMCI KARARSIZ

TCMB verilerine göre 11 Haziran haftasında hisse senetleri (33 milyon dolar) ve tahvil bonoya (80 milyon dolar) toplam 113 milyon dolarlık bir giriş görüldü. Bir önceki hafta 157 milyon dolar çıkış vardı. Yabancı yatırımcının Türkiye para ve sermaye piyasaları konusundaki kararsızlığı veya isteksizliği korunuyor. Fed toplantısından sonraki seyri ayrıca izlemek gerekecek. TCMB brüt rezervleri 1 milyar dolarlık artışla 94,8 milyar dolara çıkarken bankalardaki yabancı para mevduatı yine 1 milyar dolarlık artışla 228.4 milyar dolara ulaştı. Kurlardaki yükselişe rağmen döviz mevduatında çözülme henüz görülmüyor.

BORSA DESTEK ARAYIŞINDA

Yazının Devamını Oku

Gözler Brüksel’de

ABD ve Avrupa Merkez Bankası kaynaklı açıklamalar önemli ölçüde piyasalarda karşılık buluyor. İç piyasa ise Brüksel’de yapılacak Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Joe Biden görüşmesini bekliyor. Bu görüşme öncesinde Borsa İstanbul’da tepki yükselişi, döviz kurlarında düşüş görüldü.

Yoğun veri akışı sonrası piyasalarda mevcut trendler korunuyor. Özellikle geçen perşembe günü açıklanan ABD mayıs enflasyon verileri, haftalık işsizlik başvuruları, Avrupa Merkez Bankası toplantısı yakından izlendi. Ekonomilerdeki hızlı toparlanma ve yükselen enflasyona bağlı olarak piyasalarda son dönemde erken bir parasal sıkılaştırma gelir mi tartışmaları sürüyordu. Bu açıdan öncelikle ABD mayıs enflasyon verilerine odaklanıldı. Beklentiler yüzde 4.7 iken yıllık yüzde 5.00 olarak gerçekleşti. Veri sonrası kısa bir dalgalanma yaşansa da daha sonra tekrar bir denge sağlandı. Önemli bir referans olarak görülen ABD 10 yıllık bono faiz oranı yüzde 1.42 seviyesine kadar çekildi, sonra tepki verdi. Bu görünümde enflasyondaki yükselişin geçici olacağı beklentileri ve buna bağlı bonoya gelen alımların etkisi önemli. Avrupa Merkez Bankası toplantısında ise beklendiği üzere faiz sabit bırakıldı. Toplantı sonrası Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, son dönemde Fed dahil ekonomi yönetimlerinden sıkça duyduğumuz benzer açıklamalardan birini yaptı.

YÜKSELİŞ GEÇİCİ

Ekonomik toparlanmanın devam ettiğini ve edeceğini, enflasyondaki yükselişin geçici olduğunu, varlık alımlarının en azından 2022 yılı sonuna ve koronavirüs krizi bitene kadar süreceğini söyledi. Ayrıca, erken sıkılaştırma büyüme için risk, faizlerin erken artması finansal koşullarda sıkılaştırmaya yol açabilir, diye ilave etti. Beklenenden erken parasal sıkılaştırma konusunda Avrupa Merkez Bankası’nda da bir tereddüt olduğu çok açık. Bu çerçevede dikkat çeken konu sözlü yönlendirmelerdeki başarı. Ayrıca ekonomi yönetimlerine olan güven. Somut verilere rağmen gerek ABD, gerekse Avrupa Merkez Bankası kaynaklı açıklamalar önemli ölçüde piyasalarda karşılık buluyor ve fiyatlanıyor. İç piyasalar ise yarın NATO zirvesinde Brüksel’de yapılacak Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Biden arasındaki görüşmelere odaklanmış durumda. ABD Başkanı Biden’ın seçildikten sonraki yapılacak ilk yüz yüze görüşme öncesi yapılan karşılıklı açıklamalar olumlu algıya neden oldu. Borsa İstanbul’da tepki yükselişi, döviz kurlarında düşüş ile daha iyimser bir iç piyasa görünümü öne çıktı. Ancak yine de konu başlıkları açısından zor geçmesi muhtemel görüşme sonuçlarını görmek yerine olacaktır. Ayrıca 16 Haziran’da yapılacak Biden-Putin görüşmesi de yakından izlenecek gelişmeler arasında olacak. Piyasalarda olumlu hava korunmakla birlikte dalgalı bir piyasa bizi bekliyor.

MERKEZ BANKASI KARARLARI BEKLENİYOR

Önümüzdeki hafta yine Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve ABD Merkez Bankası (Fed) toplantıları önemli gündem konuları arasında olacak. 16 Haziran Fed, 17 Haziran TCMB toplantısı var. Her iki merkez bankası toplantısından faiz değişimi beklenmiyor. TCMB’nin faiz indirimi için temmuz ile kasım arasına yayılan bir tahmin yelpazesi var. Fed faiz artımı için ise en erken tarih 2022 yılı işaret edilmişti. Hatta 2024 yılını bekleyen Fed yetkilileri vardı. Diğer yandan Reuters’ın yaptığı bir ankete göre, ABD Merkez Bankası (Fed) ağustos veya eylül aylarında tahvil alımlarını azaltmayı açıklayacak. Ancak gelecek yılın başlarına kadar aylık alımları düşürmeye başlamayacak. Fed gözlemcileri ise ABD Merkez Bankası’nın bir indirim duyurusu yapmadan önce yılın sonlarına kadar bekleyeceği görüşündeler. Öngörüler bu yönde. Ancak enflasyon ve büyüme başta olmak üzere ekonomik verilerin seyri böyle giderse bu takvim öne mi çekilir? Yoksa biraz daha ertelenir mi? Zaman gösterecek. Piyasalar şimdilik yüksek enflasyona rağmen bunun geçici olacağı senaryosuna inanmış görülüyor.

ALTIN-FAİZ KORELASYONU ZAYIFLADI

Altın fiyatında (ons dolar) kâr satışına rağmen yükseliş eğilimi korunuyor. Bilindiği üzere altın fiyatının en önemli parametrelerinden biri faiz. Altın fiyatıyla ABD 10 yıllık faiz arasındaki negatif korelasyon son günlerde biraz zayıfladı. ABD 10 yıllık bono faiz oranı enflasyondaki yükselişe rağmen gerilemeye devam etti. Altın fiyatında ABD enflasyon verileri sonrası kâr satışları görülmüştü. ABD 10 yıllık bono faiz oranındaki düşüşle altın fiyatı tekrar toparlandı. Ancak enflasyondaki yükselişin geçici olduğu ve mevcut para politikasının en azından bir süre daha korunacağı beklentileri bu toparlanmada etkili oldu. Diğer yandan yüksek enflasyon ile parasal sıkılaştırma olasılığının arttığı görüşleri ise altın fiyatındaki yükselişi sınırlayan bir durum olarak görülüyor. Bu açıdan geri çekilmeler tepki alımlarıyla karşılaşırken yükselişlerde 1.900 dolar seviyesi geçilmekte zorlanılıyor.

BORSADA 1.465 SEVİYESİ ÖNEMLİ

Yazının Devamını Oku

Ekonomik veriler baş döndürdü

Piyasalar bardağın dolu tarafını gördü ve bu yönde fiyatlama yaptı. ABD 10 yıllık bono faiz oranı tekrar yüzde 1.60 seviyesinin altına geriledi. Altın (ons dolar) tepki alımlarıyla karşılaştı. ABD ve Euro bölgesinden gelen güçlü veriler ekonomilerde toparlanmanın sürdüğünü gösterirken, ekonomideki büyümeden güç alan dış borsalar çıkış trendlerini ve gücünü korudu.

ABD ve Euro bölgesinde beklentilerin üzerinde gelen güçlü veriler ekonomide toparlanmanın sürdüğünü gösteriyor. Isınan ekonominin doğal sonucu olarak enflasyon da yükseliyor. ABD’de yıllık enflasyon yüzde 4.2, Almanya’da ise yüzde 2.5 seviyelerine ulaştı. Buna karşılık ABD haftalık işsizlik verileri ilk defa 400 binin altında ve pandemi sürecinde en düşük seviye olan 385 bin olarak açıklandı. Ayrıca ABD ADP özel sektör istihdamı 978 bin ile beklentilerin üzerinde ve on ayın en yüksek rakamı olarak gerçekleşti. Perşembe günü açıklanan bu veriler beklenenden önce parasal sıkılaştırma olasılığının arttıran bir durum olarak algılandı. ABD 10 yıllık bono faiz oranı yüzde 1.62 seviyesine yükselirken ABD doları değer kazandı, Euro değer kaybetti. Bu gelişmelerle birlikte altın sert kâr satışlarıyla karşılaştı. Piyasalar başta istihdam ve büyümeye ile ilgili gelen olumlu işaretleri temkinli karşılaşırken aksi yönde fiyatlıyor. Bu verilerin ardından gözler cuma günü açıklanan mayıs ABD tarım dışı istihdam verilerine çevrildi. 650 bin beklenen ABD tarım dışı istihdamı 559 bin olarak açıklandı. Hatırlanırsa nisan ayında 266 bin seviyesindeydi. Bu açıdan bakınca geçen aya göre iyileşen ancak beklentilerin altında kalan bir veri söz konusu. Bir bakıma perşembe günkü verileri takip eden aynı eksende diyebileceğimiz bir durum. Piyasalar bardağın dolu tarafını gördü ve bu yönde fiyatlama yapınca ABD 10 yıllık bono faiz oranı tekrar yüzde 1.60 seviyesinin altına geriledi, altın (ons dolar) tepki alımlarıyla karşılaştı. Ekonomideki büyümeden güç alan dış borsalar ise çıkış trendlerini ve gücünü korurken Borsa İstanbul dış borsalara uyumda zorlanıyor. Bu görünümde iç gündemin etkisini dikkate almak gerekecek. Pandemiye bağlı kısıtlamaların kaldırılması ve normalleşme adımları ekonomilerdeki toparlanmaya hız kazanacak beklentisi hakim.

2022 İŞARET EDİLİYOR

Doğal olarak artan talep ile enflasyon yükselmeye devam edebilir. Buna bağlı olarak ABD Merkez Bankası (Fed) başta olmak üzere merkez bankaları parasal genişlemeyi yavaşlatacak, tahvil alımlarının azaltacak algısı öne çıkmış durumda. Enflasyon yükselişine geçici gözle bakılmakla birlikte faiz artırım için daha çok 2022 işaret ediliyor. Ancak Fed içinde bazı yetkililer parasal sıkılaştırmanın tartışılmaya başlamasından yana. Bu açıdan artık parasal genişlemede bir fren veya vites küçültme gündeme girmiş durumda. Ekonomik verilere duyarlılığın artması bu yüzden. Bu duyarlılık muhtemelen bir süre daha devam edecek. Piyasalar veriler ışığında dalgalı seyrini sürdürebilir.

ENFLASYON DÖVİZ KURLARINI HAREKETLENDİRDİ

Mayıs enflasyon verileri (TÜFE) yüzde 0.89 ile beklentilerin biraz altında kaldı.Yıllık enflasyon da yüzde 16.59 olarak gerçekleşti. Bu görünümde mayıs ayının bir önemli bölümünde pandemi nedeniyle ekonominin kapalı kalmasının payı var mı konusu tartışılır. Ancak enflasyonun mayıs ayında zirve yaptığı konusundaki değerlendirmelere bu aşamada biraz temkinli yaklaşmakta yarar var. Haziran ayı ile kısıtlamaların kaldırılması haliyle hizmet sektörünü ve talebi olumlu etkileyecek. Ayrıca kur geçişkenliği açısından enflasyon için döviz kurlarının seyri tabi ki önemli. Kurlarda gerileme henüz görülmüyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan “Merkez Bankası başkanımla görüştüm, faizi düşürmemiz şart. Onun için de temmuz-ağustos, buraları bulacağız” açıklaması gelmişti. Mayıs enflasyonu da beklentilerin altına kalınca acaba bir faiz indirimi gelir mi olasılığı döviz kurları hareketlendi. Ancak TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu, piyasalardaki haklı bir gerekçeye dayanmayan erken gevşeme beklentilerinin ortadan kalkması gerektiğini söyledi. Açıklama döviz kurlarında bir denge sağladı. ABD verileri ise dalgalanmalara neden oldu.

PARA GİRİŞİ ZAYIFLIYOR

TCMB verilerine göre nisan ayının son haftasından bu yana gerek hisse senetleri gerekse tahvil bono da yabancı yatırımcıların para girişleri sürüyor. Ancak son haftalarda para giriş tutarlarında haftalık bazda bir miktar azalma söz konusu. Buna karşılık Borsa İstanbul’da hisse senetlerinde bazı data şirketlerinin ve MKK’nın açıkladığı verilerde Borsa İstanbul’da yabancı payı geriliyor. 22 Nisan’da yüzde 43.00 seviyesinin üzerindeydi. Cuma günü itibariyle yüzde 41.92 seviyesine kadar çekilmiş durumda. Son dönemde yoğunluk kazanan halka arzlara yerli katılımının daha fazla olması yüzde olarak yabancı payının gerilemesinin nedenlerinden biri olabilir. TCMB verilerine göre 22 Nisan’dan bu yana haftalık bazda topladığımızda 330 milyon doların üzerinde bir giriş görülüyor. İki veriyi de dikkate almak ve doğru kabul etmekle birlikte bu farklılık muhtemelen kurumların hesaplamalarından (adet-pay, tutar) kaynaklanıyor.

BORSA DİRENÇLERDE ZORLANIYOR

Yazının Devamını Oku

Altın gücünü koruyor

Altın fiyatlarında son dönemlerde yükseliş yaşanıyor. Yüksek enflasyon ve düşük faizin devam etmesi altın fiyatına güç kazandırdı. Kripto para piyasalarında yaşanan çözülme de altın fiyatını destekliyor.

Altın fiyatındaki yükseliş devam ediyor. Referans olarak görülen ABD 10 yıllık bono faiz oranı yüzde 1.60 seviyesinin üzerinde kalmakta zorlanırken ABD dolarında zayıf, Euro’da güçlü görünüm söz konusu. Yüksek enflasyona karşılık düşük faizin devamı olasılığı (negatif faiz) ve parasal genişlemeye bağlı olarak altın fiyatı güç kazanmış durumda. Kripto paralardaki çözülme ve talepteki artış altın fiyatını destekleyen diğer gelişmeler olarak görülüyor. Yıl sonuna kadar enflasyonun yüksek kalacağı kabul edilmekle birlikte merkez bankaları en azından bir süre daha faiz artırma düşüncesinde değiller. Parasal sıkılaştırma için ağırlıklı olarak telaffuz edilen tarih sonbahar.

İVME KAZANDI

Aşı uygulamalarındaki başarı, pandeminin kontrol altına alınmasıyla ülkelerin kısıtlamaları hafifletmesi veya normalleşmesi ekonomilerdeki aktiviteyi daha da hızlandıracak gibi. Yine de yüksek enflasyon düşük faiz dengesinin ne kadar korunabileceği konusunda ihtiyatlı olmakta yarar var. İç piyasalarda altının gram TL fiyatı ise eski zirvesi olan 540 TL seviyesine yaklaşmaya başladı. Dış piyasalarda altının ons dolar fiyatına iç piyasalarda dolar/TL kurundaki yükseliş de eklenince fiyat artışı ivme kazanmış durumda.



YABANCI GİRİŞLERİN ETKİSİ ZAYIF

Yazının Devamını Oku