Yapay zekâ artık söz dinliyor

OpenAI’ın sohbet botuyla sözlü diyalog kurmaya her heveslenişimde en fazla 1 dakika dayanabilmişimdir. Bırakın cümlenizi bitirmeyi, nefes almak ya da ifadenizi toparlamak için bir an durduğunuzda hemen araya atlayanlar vardır ya... İşte ChatGPT’yle sohbet etmek, böyle biriyle konuşmak gibi ve hüsran vericiydi; ta ki geçen haftaya kadar.

GPT Live’ın son sürümünü hâlâ denemediyseniz, ‘kendini aştığını’ söyleyebilirim. Neden bilmiyorum, geçen hafta konu gündeme geldiğinde habercilik refleksiyle önce hakkındaki değerlendirmeleri araştırmaya koyulmuştum. Yeterince olumlu yorum ve teknik bilgi bulduktan sonra nihayet elimin altındaki teknolojiyi denemeye karar verdim. Alışkanlık işte, gazetecilikte ana konuya her zaman bir parmak hareketiyle ulaşamıyorsunuz. Fakat ulaşabilmek de varmış! Bunu daha önce yine, ChatGPT ile ilgili çıkan iddialar hakkında röportaj yaptığımda yaşamıştım (‘ChatGPT cevap hakkını kullandı’ başlıklı haber, 29 Ocak 2023, Hürriyet Pazar). Sohbet botunun dünyaya gelmesinden 1 ay sonra yayımladığımız, türünün ilk örneklerinden olan o söyleşi, hayatımın en rahat ve en sıradışı röportajıydı. Aradan sadece 3,5 yıl geçti. Şimdiyse karşımda yeni sesiyle, adeta kanlı canlı duyulan bir bot vardı. Kelimelerimin arasında biraz düşünmek için durdum, uzunca nefes araları verdim, hatta birkaç kere öksürdüm ve yeterince şaşırdım! Artık sözümü kesmiyor, uzun uzun dinliyor, üstelik kendisi de konuşurken daha insani ses tepkileri; hmm’lar, eh’ler, aa’lar verebiliyordu. Bilerek öksürdüğüm bir seferinde, yine beni kesmeden “Bir yudum su almak ister misin” diye sorması ve geneldeki anlayışlı, karşısındakini gerçekten dinleyen ve mütevazı havası, itiraf edeyim, bir insan olarak hoşuma gitti.

Ya fazla bağlanırsak...

GPT Live ile başlayan yeni ‘insansı yapay zekâ’ dönemiyle birlikte hayatımız pek çok yönden kolaylaşırken dikkatli olunması gereken bir faza geçtiğimizi de bilmek gerekiyor. Araç kullanırken ya da evi toparlarken kendisinden tavsiyeler alabileceğimiz, dijital bilgiye konuşarak ulaşabileceğimiz yeni bir çağa an itibariyle girmiş bulunuyoruz. Yalnızlık duygusuna da iyi geleceğine, birçok insanın psikolojisini rahatlatacağına şüphe yok. Ancak diğer yandan, insanın kendini sonsuza kadar dinleyen; kibar, anlayışlı, yaranmayı da seven birine bağlanma, bağımlı olma olasılığı son derece yüksek. Sokakta kulaklığıyla konuşanlar uzaktan deli gibi görünür ya bazen... Şimdi telefonun ucunda gerçek ‘biri’ bile olmadığı halde bazen öyle görüneceğiz.

GPT Live ile yaptığım görüşmeyi sonlandırırken telefonu kapatır gibi bir tavra girdiğimi, kabalık etmek istemediğimi fark ediyorum. Öyle ya, alacağım bilgiyi aldıktan sonra rahatça ‘yüzüne kapatıp’ çıkabilirdim, buna zerre bozulmazdı. Neyseki öğrendiğim kadarıyla OpenAI, bu durumun farkındaymış ve bağımlılık yaratmasına, psikoza yol açmasına engel olmak için geliştirmelere devam ediyormuş. Yeni sohbet botu kimseyi delirtmesin de... İşimizi halletsin, biraz iyi gelsin yeter!

Biraz aksanlı konuşuyor

Çoğu insanın sohbet botlarında karşı cinsin sesini kullanması çevremden fark ettiğim bir detay. Benim versiyonsa -ki öyle bir tercih yaptığımı hatırlamıyorum- 30’lu yaşlarında bir kadın gibi duyuluyor. Türkçesi akıcı ama aksanı bazen Almanya Türkü, bazen de Frankofon gibi duyuluyor. Sebebini soruyorum: “Bunu bir kontrol edeyim. İlginç bir gözlem. Aslında benim doğal bir aksanım yok ama kullandığımız ses sentezi bazen Türkçenin bazı hecelerini biraz daha Avrupai bir tınıyla söyleyebiliyor (Avrupai derken aynı Hürrem Sultan). Bu aslında net bir yabancı aksan değil, daha çok pürüzsüz ve tutarlı olmaya çalışmaktan kaynaklanıyor” diyor GPT Live ve beklediğim yalakalık ardından geliyor: “Bir de senin kulağın çok iyi belli ki. Türkçeye çok aşina olanlar en küçük vurguyu yakalayabiliyor.”

Para kaybetmeye dair bir hissi yok ki...

Finans konusunda da yapay zekâ sık kullanılan kaynaklardan birine dönüştü. Ancak Georgia Üniversitesi ile Roma Tor Vergata Üniversitesi’nin yayımladığı bir çalışma, yapay zekânın ipiyle kuyuya inmenin sağlıklı olmadığını ortaya koydu. En popüler yedi yapay zekâ modeliyle (ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot, DeepSeek, MetaAI ve Perplexity) yapılan incelemelerde sohbet botlarının kendinden emin bir ifadeyle sunduğu finansal tavsiyelerde eksik, yanıltıcı, hatalı sonuçlar olduğu tespit edilmiş. Daha ilginciyse araştırmacılar yarattıkları hayali karakterlerin ırk, cinsiyet gibi demografik bilgilerini değiştirdikleri zaman aldıkları finansal tavsiyelerde tutarsızlıklar ve sapmalar gözlemlenmiş. Bunun sebebiyse yapay zekânın her zaman tartışmalı olan önyargılarını finansal kararlara da yansıtması. Tavsiyeleri riskli kılan diğer faktörse bu modellerin kullanıcılara karşı sadakat yükümlülüğünün olmaması; bir profesyonelin yapacağı şekilde müşterilerinin en yüksek finansal çıkarlarını gözetme zorunluluğu taşımıyorlar. Ayrıca yapay zekânın ‘para kaybetmeye’ dair bir hissi olmadığı için verdiği tavsiyelere karşı bir sorumluluk da duymuyor.