İşlevsel, faydalı ve eğlenceli

Motor destekli ayakkabı sistemi, insan yıkama makinesi ve iyonokalorik soğutma... İşlevsel, faydalı ve eğlenceli bu cihazların ortak noktası emsallerini bir üst boyuta taşıyan teknolojileri. Bazıları hayatı kolaylaştıracak bazıları da alışkanlıkları yeniden tanımlayacak icatlara göz atalım...

‘Tuzlu buzdolabı’ devrimi!

Soğutucuların aşırı enerji tüketimi ve büyük karbon ayak izi meselesinin yüzde100 çözülemiyor oluşu nihayet son bulabilir. Yılın 365 günü elektrik yiyen evimizin en büyük makinesi, enerji tüketiminden tutun, içinde açıkta duran sebzeleri bile bozabilen sera gazlarına kadar ciddi endüstriyel defolara sahip olsa da onsuz yapamadığımızdan bunları göz ardı ediyoruz. Ancak uluslararası iklim anlaşmaları, yakın gelecekte tüm dünyada eski tip soğutucuların kullanımını kısıtlamayı hedefliyor. Şimdiyse biliminsanları çevreye zararlı soğutma sistemlerinin yerini alabilecek devrim niteliğinde bir teknoloji geliştirdi: İyonokalorik soğutma. Klasik buzdolaplarının sera gazı yayan soğutucu sıvılara dayanmasının aksine bu yöntem, iyonlar ve tuzlar kullanarak maddenin fazını değiştiriyor ve bu süreçte ısı enerjisini emerek soğutma sağlıyor. UC Berkeley araştırmacıları tarafından geliştirilen sistem, bir volttan daha az elektrikle 25°C’lik sıcaklık farkı elde etmeyi başardı. Sıfır karbon izi bırakan ve önceki soğutma yöntemlerinden çok daha verimli olduğu görülen sistem, buzlanmayı önlemek için yola tuz dökülmesine benzeyen kimyasal bir etkileşimi iki yönlü kullanıyor. Araştırmacılar kimyasal karışım için gerekli maddeleri karbondioksit girdisiyle ürettikleri için teknolojinin çevreye zararı sıfırdan öte ‘negatif’ haneye bile yazılabilir.

Yıkanmanın ötesinde...

Diyelim ki duş almaktan usandınız, küvetler, jakuziler artık kesmiyor... Öyleyse bu cihaz tam size göre: İnsan yıkama makinesi! Japonlar ona ‘Mirai ningen sentakuki’ (geleceğin insan yıkama makinesi) diyorlar. Şu ayrıntıyı es geçmeyelim; artık nostaljik sayılan Sanyo markası insan yıkama makinesini 1970’te icat etmiş ve Japan World Expo’da tanıtmış. Osaka merkezli Science Co. adlı banyo gereçleri üreticisiyse o yıllarda ses getirse de rağbet görmeyen teknolojiyi geleceğe taşıyarak geliştirmiş. İsmini bu yüzden yenilemişler. Tip olarak bilimkurgu filmlerindeki her şeye benzetebilirsiniz: Işınlanma cihazı, zaman kapsülü... Fakat o bir yıkama makinesi. Suyu 38 derece ideal sıcaklıkta tutuyor, kirleri ayrıştırmak için nano köpükler kullanıyor. Kapılar kapandıktan sonra göğsünüze kadar su yükseliyor ve içinde dururken ekrandan tropik sahilleri izleyerek arınmanın tadını çıkarıyorsunuz. Vücudun üst kısmınıysa ince su buharı ve mikro kabarcıklarla temizliyor. Sensörler, kalp atış hızınızı ve biyolojik verilerinizi ölçerek konfor seviyenizi takip ediyor ve gerekli ayarlamaları yapıyor. Kurutmayı da ihmal etmiyor. Zevkine düşkün olanlar kadar engelli kişilerin de hayatını kolaylaştıracağı düşünülen cihaz, Japonya’daki otel ve SPA’lardan sipariş almış bile.

Yokuş yukarı koşalım!

Nike robotikle spor teknolojisini birleştiren dünyanın ilk motor destekli ayakkabı sistemini tanıttı: ‘Project Amplify’ (amplify; arttırmak, gücünü yükseltmek). Tabanı ve gövdesi karbon fiberle güçlendirilen ayakkabı, motorize dış iskelet, tahrik kayışı ve şarj edilebilir batarya içeriyor. Ürün, düzenli spor yapanlar için bacak hareketini güçlendirerek sporu genişletilmiş bir deneyim haline getirmeyi hedefliyor. Nike, modeli ‘koşu ayakkabılarının elektrikli bisikleti’ olarak tanımlıyor. Günlük performansı arttırmak için tasarlanan sistem, ilk denemelere göre dik yokuşları ‘yürüyen merdivenle çıkmak gibi’ hissettiriyor. Nörobilim temelli rahatlatıcı ayakkabılar, yapay zekâ kontrollü ısı ceketleri ve ultra nefes alabilir kumaşları da tanıtan Nike, teknoloji donanımlı yeni ürün çizgisini birkaç yıl içinde lansmanıyla sunmayı planlıyor.

Robotlar kas yaptı

Güney Koreli araştırmacılar, kendi ağırlığının yaklaşık 4.400 katını kaldırabilen bir yapay kas geliştirdiler. Robotik alanında büyük bir sıçrama olarak değerlendirilen buluş, UNIST (Ulsan Ulusal Bilim ve Teknoloji Enstitüsü) tarafından geliştirildi ve önceki ay Advanced Functional Materials dergisinde yayımlandı. Çalışma sayesinde biliminsanlarının peşinde olduğu ‘esneklikle gücü aynı yapıda birleştirme’ konsepti gerçeğe dönüştü. Araştırma ekibi, manyetik mikro parçacıklarla güçlendirilmiş çift çapraz bağlı bir polimer yapı tasarlayarak, malzemenin yumuşak ve sert haller arasında geçiş yapabilmesini sağladı. Böylece kas, insan dokusu gibi kasılabiliyor; ancak 2 kat daha fazla esneme oranına (yüzde 86) ve 30 kat daha yüksek güç yoğunluğuna sahip. Yenilik, insansı robotlardan giyilebilir teknolojilere, insan-makine arayüzlerinden ileri protez sistemlerine kadar birçok alanda devrim yaratma potansiyeli taşıyor. Makineler içinse vaktiyle imkânsız görünen doğal, güçlü ve canlılara benzeyen hareketleri mümkün kılabilir.

Kısa kısa

3I/Atlas’ta yeni gelişmeler...

Bütün dünyanın ilgisini çekmeye başlayan 3I/Atlas göktaşı, NASA tarafından geçen hafta resmen kuyrukluyıldız olarak tanımlandı fakat emsallerine göre sıradışı davranışlar sergilemeye devam ediyor. Güneşe en yakın pozisyonuna yaklaşırken çok yoğun mavi bir ışıkla parıldayan Atlas’ın renginin normalde kızıla dönmesi bekleniyordu. Ayrıca Atlas’ın Güneş’in çekim kuvvetinden bağımsız bir ekstra hızlanma kaydettiği ve belli oranda yön değiştirdiği görüldü. Aralık ayında yapılacak gözlem-
lerde Atlas’a yön veren, doğalın ötesinde bir itme gücü keşfedilmesi ihtimali var.