Ucuz bileti unutun

DURUM vahim... Aslında uçakla yolculuk giderek kolaylaşıyordu. Bazı direkt uçuşlarda bilet ücretleri yüksek olsa bile alternatifleri vardı. Ama artık ucuz uçak bileti bulmak giderek imkânsız hale geliyor.

Havayolu şirketleri yeni kampanyalar ilan ediyor ama bilet ücretlerinde ciddi bir indirime gitmiyor. Kısa süreli kampanyalarda bilet bulmak da zorlaşıyor. Çünkü havayolu şirketleri yolcuyu heyecanlandırmak için yaptıkları bu kampanyalar kapsamında satılacak bilet sayısını ciddi biçimde azaltıyor-kısıtlıyor.

Bir ara biter gibi olan ama sonra yeniden başlayan savaş nedeniyle birçok havayolu şirketinde milyonlarca koltuk satıştan çekildi. Çok sayıda uçuş iptal edildi. Bir de bazı havayolu şirketleri hızla koltuk kapasitesi yüksek uçakları planladıkları hatlardan çekerek daha az koltuklu uçaklarını devreye aldılar. Örneğin 400 koltuklu uçakla yapılan, uzun menzilli uçuşlarda maksimum 300 koltuklu uçaklarla sistemi değiştirdiler. Örneğin A350’ler yerine B787’ler daha fazla öne çıktı. A380 ya da Boeing 747 gibi devler bazı Ortadoğulu şirketler dışında sistemden çekildi. 

YAKIT BİLETE HEMEN YANSIDI 

Mart sonu ve Nisan 2026 itibarıyla Ortadoğu’daki jeopolitik gerilimler (özellikle İran çatışması), Brent petrolde varil fiyatlarını 100 doların üzerine çıkardı. Bu artış, jet yakıtı fiyatlarına gerçek anlamda bir tokat indirdi. Çoğu havayolu uçtuğu bir rotada yakıt fiyatındaki artışı koltuk başına bölerek hemen bilet fiyatının üzerine koydu. Elbette ciddi yolcu kaybı oldu ama yine de son birkaç hafta içinde bazı hatlarda bilet fiyatı 7 kat gibi ürkütücü bir artış gösterdi. 

Bu arada neredeyse bütün havayolları tasarruf tedbirlerini devreye aldı. Birçok sponsorluk iptal edildi. Reklam harcamaları hızla düşürüldü. 

Pilot, cadet pilot, kabin memuru alımları durduruldu. Havayolu şirketlerinin çok sayıda çalışanla yollarını ayıracakları iddiaları artmaya başladı. Eğitim harcamaları minimuma indirildi. Bu yıl için yapılan tüm planlar sıfırlanarak revize edildi. 

Bagaj boyutları ve ağırlıklarında belirlenen fiyatlar daha artırılarak ek gelir elde edilmesi için neredeyse bütün havayolları sistemi iyice zorlamaya başladı.

UÇAKLA TATİL ZORLAŞIYOR

Dünya çapında hem iç hem de dış hatlardaki uçak biletlerinin ücretlerindeki artış, çok sayıda ailenin tatil planlarını iptal etmesine ya da değiştirmesine yol açtı. Elbette bu durum seyahat acentalarına, tur şirketlerine ve de otellere hızla yansıyor. Şimdiden kapısını kapatan çok sayına otel olduğu bilgileri rapor edilmeye başlandı. İflas eden havayolu şirketlerinin başında da Amerikan Spirit geliyor. Toparlama çalışmaları sonuç vermiyor. Halk desteği de devede kulak kaldı. - Analistler seyahat sektöründe düşüş ve çok sayıda uçağın yere indirilmesi olasılığı konusunda uyarıda bulunuyor. 

Havacılıkta analiz şirketi Cirium’a göre mayıs ayında 2 milyondan fazla uçak koltuğu iptal edildi. Bazı havalimanları yolcu kayıpları yüzünden ciddi gelir azalması yaşamaya başladı. Hizmetler aksıyor. 

Yakıt konusunda hedge gibi gibi yöntemlerle uygun fiyatı yakalayan şirketler krizi daha az hissedecek ama onlar da bu fırsatı değerlendirip bilet ücretlerini artırarak karlılıklarını yükseltmenin peşine düştü. Geleceğin nasıl geleceği bilinemediği için kimse de bu duruma fırsatçılık gözü ile bakamıyor. 

Ve bir başka tedirginlik de MV Honduras (Curise) gemisinde bir yolcunun ölümü ile sonuçlanan bulaşıcı Hantavirüs ile ilgili. Gemiden inenlerin uçaklarla birçok ülkeye gitmeleri havayolu şirketlerini de endişelendirdi. Virüsün yayılması ve karantina ihtimalleri şimdilik düşük görülmekle birlikte gizli bir tehlike olarak karşımıza çıkıyor. Ancak küresel bir tehlikeden şimdilik söz edilmiyor.

YAKIT FİYATINA KORUMA KALKANI: HEDGE

Yakıt, bir havayolu şirketinin toplam giderlerinin yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Artışlarla bu oran bazen yüzde 20 hatta 25’e kadar da çıkabiliyor. Havayolları hedge anlaşmaları yaparak, toplam maliyetlerini sabit tutmuş oluyorlar. Yakıt fiyatlarında olan ani bir artış maliyetleri artırıyor, bu da öngörülen kâr oranlarında da düşüş demek. Hedging, kâr oranlarının da azalmasının önüne geçmiş oluyor. Havayolları genelde 6 ay ila 1 yıl arasında hedging anlaşmaları yapmakta. Bu konuda şirketlerden danışmanlık alınıyor. Örneğin yakıtta artış öngörülüyorsa şirketler, alacakları yakıt miktarını belirleyip fiyat pazarlığı yapıyor.

SATIN ALMA HAKKI

Havayolları isterse pazarlığını satın alarak farklı bir boyuta da taşıyabiliyor. Bu sistem sayesinde havayolları belirtilen bir zaman içinde belirtilen miktarda yakıtı, önceden sabitlenen fiyatlarla satın alma hakkını elde ediyor. Bu sayede yakıt fiyatları kontratta belirlenen miktarı aşarsa, şirket eski fiyattan ödeme yapıyor. Yakıt fiyatlarında öngörülenden daha fazla bir düşüş ortaya çıkması durumunda ‘Collar yöntemi’ devreye giriyor. Taban fiyat belirleniyor. Bu sayede şirket piyasa fiyatlarının üzerinde ödeme yapmamış oluyor. Yapı olarak satın alma hakkı işlemine benziyor. Ancak Swap işlemi daha katı kurallara sahip. Sabitlenen satın alma hakkı, havayoluna belli bir süre içinde belli bir fiyattan yakıt alma hakkı verir. Swap işlemi havayolunu belirtilen miktar yakıtı, belli bir süre içinde, sabit bir fiyatla satın almaya yükümlü kılıyor. Yani havayolu yakıtı satın almaktan cayamıyor. Bu sistemi uygun fiyatlarla uygulayan yani ‘hedge edenler’ çok zor durumda kalmadılar ama yapmayıp burunlarından kıl aldırmayanlar şimdilerde kıvranıyorlar.