Havayolları Starlınk’in peşinde

Bu bir Starlink reklamı değildir.

Test sonuçlarının değerlendirilmesidir.

Sadece yaşananlar ve elde edilen yasal sonuçlar üzerinden vazgeçilmez hale gelen başlıklardan oluşan bir yazıdır.

Bir gazeteci uçakta Starlink hız testinde 390 mbps gördü. Haber, starlink mühendisi tarafından paylaşıldı. O gün bugündür hiçbir uçaktaki farklı bir Wi-Fi hizmeti artık iş görmezmiş gibi geliyor bana. Değil tabii, bilinen diğer sistemler de iş yapıyor. Ama kör topal. Sık sık kesilmeler, yani kopmalar oluyor. Bir şeyi indirirken uzun sürüyor. Attığınız bir mesaj bazen yerine hiç ulaşmıyor.

Eskiden uçaklar belli bir irtifaya çıkınca var olan Wi-Fi sistemleri devreye giriyordu. Ama şimdi THY’de birçok uçakta köprüde kapı kapanır kapanmaz devreye giriyor.  Hatta bazan kapı kapanmadan da devreye girdiği oluyor. Ama sonra yukarılarda kopmalara falan hazır olmalısınız.

Türk Hava Yolları (THY), Starlink Donanım ve Hizmeti Temini için kapalı zarfla teklif alma usulüyle ihaleye çıktığını duyurdu. Teklif mektupları, 21 Kasım 2025 saat 16.00’ya kadar verildi. Sonucu ne oldu, nasıl bir yol izlenecek, kurulum süresi ne kadar olacak? Bunları henüz bilmiyoruz.

OTOMATİK BAĞLANAN WIFI

Ben sistemi ilk kez AirBaltic Havayolları’nın A220 uçağında denedim. Riga-İstanbul uçuşundaki bu deney kusursuzdu. Öyle bağlanmak için uğraşmaya falan gerek kalmadı. Telefonum otomatik olarak bağlandı. Ve ininceye kadar asla Starlink beni bırakmadı.

Bu konuda önemli bir deneyim yaşan bir İngiliz gazeteci bakın nasıl anlatmış:

* Starlink’in Qatar Airways’deki Wi-Fi hizmetiyle ilgili beni şaşırtan ilk şey, kullanım kolaylığı. Bilirsiniz, bir açılır pencerede oturum açmak, belki de hizmeti kullanmak için ödeme yapmak zorunda kalmak (Qatar Airways uçuşumda 10 dolar ücret aldı) ve bazen yeniden bağlanmak zorunda olmak gibi sıradan bir tatbikat süreci vardır normalde. Bu dramatik süreç Starlink hizmetiyle bitti. Yolcuların sadece ağa bağlanması gerekiyor ve zaten erişimleri var.

* Yolcular için Starlink hizmetini kullanmak, evde Wi-Fi’yi kullanmak gibi - belki daha da iyi. Bu yazıyı yazdığım sırada, uçağın inişine  bir saat 20 dakika vardı ve internet hız testleri ortalama 150 mbps indirme, yaklaşık 50 mbps yükleme gösteriyordu.

* Tabii ki, interneti ortalama bir yolcunun yapmayacağı şekilde test ettim. Örneğin, 03 GB boyutunda bir 16h1.48m filmi olan Titanic’i indirmeye karar verdim. Tüm filmi yüksek çözünürlüklü olarak indirmem sadece üç dakikamı aldı. Şimdi bunu tipik bir uçak Wi-Fi bağlantısında yapmaya çalıştığınızı hayal edin.

* Ayrıca Avrupa’daki sunucularda çalışan Nvidia Geforce Now’ı kullanarak HD oyunları gerçek zamanlı olarak izleyebildim. Oyun, sanki evimdeki Wi-Fi’ de oynuyormuşum gibi komutlarıma çok duyarlıydı.

* Ama eğlence burada bitmiyor. İş seyahatinde olanlar ve evini özleyen kaşifler, ağ üzerinden yüksek kaliteli sesli ve görüntülü aramalar yapabiliyor. İspanya’daki biriyle WhatsApp’ta görüntülü görüşme yaptım ve video kalitem onlarınkinden bile daha iyiydi. Aradığım birçok kişi, pencerenin dışındaki manzarayı göstermek için kamerayı döndürene kadar 36 bin fitte olduğuma inanamadı. Bir test uçuşunda, Qatar Airways CEO’su Badr Mohammed Al Meer, uçuşta Elon Musk ile tamamen Starlink altyapısı tarafından sağlanan bir video görüşmesi bile yaptı.

STARLINK’DEN NOTLAR

* Korean Air, Elon Musk’ın Starlink Wi-Fi’ına kaydolan şimdilik son havayolu şirketi oldu.

* Starlink, 22 havayolu şirketi ile ultra yüksek hızlı internet için anlaşmalarını duyurdu.

* Kore Hava Yolları bu ay başında Starlink’i kuracağını duyurdu ve önümüzdeki yılın temmuz ve eylül ayları arasında hizmete girmesini bekliyor. Böylece bunu yapan 23’üncü havayolu şirketi olacak.

* Business Insider, Starlink’i daha önce Katar Havayolları’nın ilk uçuşunda test etti ve bağlantı hızını saniyede 215 megabit olarak açıkladı. Bu, gecikmesiz görüntülü görüşme için fazlasıyla yeterli ve birçok kablolu internet hizmetinden daha hızlıydı.

* Starlink  7 binden fazla uydudan oluşan bir takımyıldız sayesinde çalışyor. Bu da okyanusun üzerinden uçmak gibi uzak yerlerde internet bağlantısı sağlıyor. Uydular alçak dünya yörüngesinde olduğundan, daha hızlı internet sağlıyor ancak gökbilimcilerin işini de zorlaştırıyor.

* Starlink  bu alandaki tek oyuncu değil. JetBlue, benzer şekilde çalışan ancak şu ana kadar sadece 150 uydu fırlatabilen Amazon Leo’ya da imza attı. Uçak içi Wi-Fi’ın bir diğer rakibi ise Delta Air Lines ve American Airlines tarafından kullanılan Viasat. Jeostasyoner yörüngede yalnızca birkaç uydusu var ve bu uyduların gecikme süreleri daha uzun. Rakipleri olmasına rağmen Starlink, hakimiyetini pekiştirmek istiyor.

STARLINK SİSTEMİNİ KULLANAN HAVAYOLU ŞİRKETLERİ

Aer Lingus, Air Baltic, Air Busan, Air France,  Yeni Zelanda Hava Yolları, Air Seul, Alaska Havayolları, Asiana Havayolları, İngiliz Havayolları, Emirates, Fly Dubai, İberya, Jin Air, JSX, Kore Hava Yolları, LEVEL, Katar Havayolları, SAS, United Airlines, Virgin Atlantic, Vueling, WESTJET,  ZIPAIR.

Pete Syme  ve Taylor Rains yazılarından  yararlanılmıştır.

CEYHAN’DAN GÖRÜNÜYOR

* Starlink, Amerikan uydu şirketi SpaceX tarafından uydu interneti erişimi sağlamak üzere inşa edilmiş bir uydu internet kümesi. Havada da yerdekiyle aynı yüksek kaliteli ve hızlı bağlantıyı sağlamak üzere tasarlanmış, alçak Dünya yörüngesindeki uydu internet hizmeti sunuyor. Çoğu uydu internet hizmeti, gezegenin yörüngesinde 35 bin 786 km yükseklikte dönen tek bir jeostasyon uydusuna dayanıyor.

* Yeni fırlatılan uydular, Adana-Ceyhan’dan da net şekilde görülebilen “uydu treni” şeklinde sıralı ışıklar olarak gökyüzünde süzülüyor. Bu uydular, Starlink uydu internet projesinin bir parçası. Özellikle gün batımı sonrası veya sabaha karşı daha rahat gözlemlenebiliyor.

STARLINK TÜRKİYE

2024 yılında Türkiye’de faaliyet göstermeye hazırlanan Starlink, 2023’te BTK’ya lisans başvurusu yaptı. Özellikle iletişimin büyük kesintiye uğradığı 2023 Kahramanmaraş depremleri sürecinde Musk tarafından Türkiye’ye Starlink sağlanabileceği açıklansa da Türksat kapasitelerinin yeterli olduğu söylendi. @technopatnet in haberine göre Starlink Türkiye’de Nisan 2026’da hizmete açılacak. Türkiye’de filtrelenmiş bir Starlink versiyonu olacak, verilerin Türkiye de kalacağı bir veri merkezi kurulacak. Ama henüz resmi duyuru yapılmadı.