Büyüme yavaşladı durgunluk arttı

IATA’nın ocak ayı verilerine göre yolcu kilometre gelirleri (RPK) yıllık bazda yüzde 3.8’lik artış gösterdi. Ama bu, geçen yıl aralık ayında yüzde 5.8 olmuştu. Şubat ayı da küresel havacılık sektörü için önemli bir toparlanma ayı oldu ve uçuş iptalleri yüzde 37 oranında azaldı. Küresel iptal sayısı ocak ayındaki 70 bin 167’den şubat ayında 43 bin 904’e düştü. Bu da havayolları ve havalimanları operasyonlarında operasyonel istikrarın iyileştiğini gösteriyor.

Bölgesel trendler incelediğinde, Asya Pasifik yüzde 40’lık bir düşüşle başı çekerken, onu yüzde 47 ile Kuzey Amerika ve yüzde 33 ile Avrupa izledi. Ancak tüm bölgelerde düşüş görülmedi; Latin Amerika’da yüzde 13’lük bir artış yaşanırken, Ortadoğu ve Afrika’da uçuş iptallerinde yüzde 41’lik bir artış kaydedildi.

50 BİNDEN FAZLA SEFER İPTAL OLDU 

Ama savaşla birlikte bütün hesaplar alt üst oldu. Bugüne kadar bölge ve çevresi ile buradaki noktalara yapılan toplam 50 binden fazla sefer iptal oldu. Yolcular ne yapacaklarını bilemez hale geldiler. Trafiği yoğun başta Dubai, Abu Dabi ve yakınlarındaki bölgeler ile Suudi Arabistan’da neredeyse günde birkaç uçaklık yolcu trafiğine düştü. İsrail, Lübnan, Ürdün gibi noktalarda trafik durma noktasına geldi. Şimdilerde aralıklı seferler görülüyor. 

Flightradar24’ün verilerine göre, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasından bu yana 10 ülkedeki büyük havaalanlarından kalkması ve inmesi planlanan 50 binden fazla uçuş iptal edildi. Bölgedeki diğer havalimanlarında da uçuş iptalleri yüksek oranlarda gerçekleşti; Dubai’ye komşu bir emirlik olan Şarjah’tan yapılan uçuşların yaklaşık yüzde 54’ü ve Katar’ın Doha kentinden yapılan uçuşların yüzde 62’si iptal edildi. Hava sahası kapanmalarından en çok Emirates, Qatar Airways ve Etihad Airways ciddi şekilde etkilendi. Oman Air, Saudia veya daha fazlasının da etkileme riski arttı. Türk Hava Yolları da bölgede birçok noktaya uzun süredir sefer yapamıyor. 

2025 yılında Avrupa ve Asya-Pasifik (Avustralya dahil) arasında seyahat eden tüm yolcuların yüzde 20’si Ortadoğu havayollarıyla seyahat etti; bu da her 5 yolcudan 1’ine denk geliyor. Savaşta bu oranlar yerle bir oldu. Asya-Pasifik’e seyahat eden tüm ABD yolcularının yüzde10’u Ortadoğu aktarma merkezleri üzerinden geçiyor. İstanbul üzerinden geçişlerin durması da havayollarını büyük ölçüde etkiledi. Zorunlu rota değişiklikleri nedeniyle yakıt harcamasının artması bu bölgede zaman zaman hava trafiğinin açılmasına rağmen hava yolları için tümüyle zarara neden oldu.

THY 92.6 MİLYON YOLCU TAŞIDI 

İki hafta önce Datainrace’nin dünyada en fazla yolcu taşıyan havayolu listesini yayınladı. Listede THY, 85.2 milyon yolcu ile 15. sırada yer alıyordu. Ama THY- Ajet ile toplam yolcu sayısı 92.6 milyon yolcu olarak deklare ediliyor. Bu şekilde de sıralamada bir değişiklik olmuyor. Ama THY’de Air France-KLM gibi grup olarak yayınladığını açıklarsa listelerde sorun kalmaz. Çünkü THY hem yolcu hem de uçak sayısına Ajet rakamlarını da ekliyor. THY grup olarak açıklama yapıldığında data hazırlayan kuruluşlar da sonuçları daha düzgün sıralarlar.

İKİ GÖKDELEN ARASINDA BİR JUMBO

BoeIng’in ana fabrikaları Amerika’nın Washington eyaletindeki Seattle şehrindedir. Kentte neredeyse üç aileden birinde bir ya da iki kişi Boeing’de çalışır. Şirket yıllar önce yönetim merkezini buradan taşımış olsa da Seattle denince akla öncelikle Boeing gelir. Bu yüzden bu kent artık imalatı durmuş olan ve gökyüzünün kraliçesi olarak bilinen 747 Jumbo jeti iki gökdelen arasına yerleştirme kararı aldı. Bu nedenle emekli bir Jumbo 747 efsanevi göklerin kraliçesi Denny Triangle bölgesindeki 1200 Stewart caddesinde çarpıcı WB 1200 projesinin bir parçası olarak Seattle’ın göbeğindeki iki yüksek katlı kulenin arasına asıldı.

UZUN UÇUŞLAR YAPTI

1990 yılından 2017 yılına kadar San Francisco, Tokyo ve Hong Kong bağlayan rotalarda United Airlines için uçan uçak emekli olunca kaldırıldığı Victorville  Kaliforniye’daki bir depolama tesisinden duruyordu. Uçak tam 39 parça olarak Seattle şehir merkezine taşında. Yerden yaklaşık 5 metre yükseklikte yeniden monte edildi. Jetin burnu kuyruğu ve iniş takımları sağlam olarak kaldı. Alüminyum gövde panelleri ham metali çıkacak kadar temizlenerek parlatıldı. Yani boyasından arındırıldı. Ve uçak etrafında inşa edilmiş en sıra dışı mimari temsilerden birinin oluşumunu sağladı.

Askıya alınmış Jumbo’nun altında 40 bin metrekare live Nation müzik mekânı, 600’den fazla şubesi olan ünlü market zinciri Trader Joe’s 16 bin metrekarelik alana yerleşti. Aynıca 50 bin metrekare parkende ve 20 bin metrekare ofis alanı yer alıyor. Yani insanlar bir Boeing ikonunun göbeğinin altında alışveriş yapacaklar. Kurulum Boeing’in Seattle havacılık tarihindeki derin köklerine bir övgü olarak hizmet edecek. 2001 yılında Boeing merkezini değiştirdikten sonra bile şehrin sembolü olan şirkete bir selam veriliyor. Vancouver merkezli Westbank Corp tarafından geliştirilen proje bu yıl aşamalı olarak kapılarını açacak.