Büyük paniği paniksiz yönettiler

 ÇOK zor bir zamandı. Hâlâ da bu savaş çığlıklı dengesiz günler sürüyor. Türk Hava Yolları’nın genç ama deneyimli iki yeni yöneticisi sistemi paniksiz yönettiler ve bunu sürdürüyorlar. Şirketin Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Murat Şeker ile Genel Müdür (CEO) Ahmet Olmuştur küçülmek yerine dengeli büyüme yoluyla şirketin kârlılığını korumayı başardılar. Coğrafi olarak diğer birçok havayolu şirketinden daha fazla riske yakın olan THY, deneyimli yöneticiler sayesinde kimi uçuşları iptal etse de birçok noktada frekans artırdı ve yüksek doluluk oranını korudu.

5 Ağustos tarihinde ikinci çeyrek mali sonuçlarını açıklamaya hazırlanan bu iki genç yönetici, yatırımları da önceliklerine göre kontrol altına aldı. Bazılarını yavaşlatırken bazılarını ise hızlandırdılar. Sonuç kârlı, doluluk oranı yüksek, macerasız büyüyen ama atak ve korkusuz bir yapıyı dünya havacılık sektörünün önüne serdiler.

Ahmet Olmuştur - Prof. Dr. Murat Şeker – Yahya Üstün

C307 NOLU ŞALE

2024 yılında da Farnborough’da yer alan THY, bu yıl C307 numaralı şale (chalet) alanında DO&CO ikramlarıyla misafirlerini ağırladı. THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, THY Genel Müdürü (CEO) Ahmet Olmuştur, THY İletişim Başkanı Yahya Üstün, Genel Müdür Yardımcıları Ahmet Harun Baştürk, Levent Konukcu’nun hazır bulunduğu alanda yeni işbirlikleri kapsamında toplantılar gerçekleştirdiler.

İşte 307 nolu şaledeki açıklamaların satır başları:

 Simülatör sözleşmesi tamam. THY, etkinliğin ilk gününde havacılık eğitim teknolojilerinde küresel ölçekte lider şirketlerden Canadian Aviation Electronics (CAE) ile simülatör tedarik sözleşmesi imzaladı. THY’nin 2033’te 813 uçaklık bir filoya ulaşması hedefleniyor. Büyüyen filo ve uçuş ağı açısından bu anlaşma çok kritik. Diğer yandan uçak tedariği ve özellikle de uçaklarda kullanılacak motorların seçimi firmanın fuardaki ana gündem maddesini oluşturdu. Uçak motor üreticileriyle bağlayıcı görüşmeler gerçekleştirdiklerini ifade eden Murat Şeker, şu detayları paylaştı:

 Boeing dar gövde uçak siparişi henüz netleşmedi. Netleştirememe nedeni, hangi motorla devam edileceğinin belli olmaması. Aynı şekilde Airbus’a 2023 yılında verilen Neo siparişinin de motor  ihalesi birleştirilip büyük bir satın alma planlaması üzerinde çalışılıyor. Bu fuardaki en önemli toplantılar motorcularla yapıldı. İhale yakın. 800 adet uçak motoru alımı olacak. Piyasa değeri 2.5-3 milyar dolarlık bir ihale. Bu arada Şeker, “Airbus ve Boeing’in malum 6-9 ay arası uçak teslim ötelemeleri oldu. Bu ötelemelerin maliyetini kompanse edecek ne gibi iyileştirmeler olacağını konuşuyoruz” dedi.

 CEO Ahmet Olmuştur da görüştükleri motor üreticileriyle ilgili “Boeing 737’ler için CFM ile görüşüyoruz. Airbus A321neo’da ise Pratt & Whitney ve CFM olmak üzere iki alternatifimiz var” detaylarını paylaştı. Levent Konukcu ise Airbus A350’lere yönelik Rolls-Royce işbirliğiyle inşası devam eden motor merkezinin Ocak 2028’de devreye gireceğini açıkladı.

ORTADOĞU’NUN SARSINTISI

Ortadoğu’daki gelişmelerin etkilerini merak ettiğini söyleyen Murat Şeker, “Trafik verilerine baktığımız zaman aslında süreci iyi yönetiyoruz. Ortadoğu, toplam network kapasitemizin yüzde 6’sını oluşturuyordu. Savaştan etkilenen 26 destinasyon vardı. 28 Şubat’ta savaş başladığında 21 tanesini kapatmıştık. Bütün Ortadoğu’ya baktığımızda bu, yüzde 60 kesinti demekti. Öngörüler arttıkça peyderpey frekans seviyeleri toparlanmış, kesinti yüzde 20’ye kadar düşmüştü” dedi.

Ahmet Olmuştur ise, “Son dönemde çatışmalar artınca Kuveyt, Erbil, Süleymaniye, Dammam ve Bahreyn’e uçuşlarımızı durdurduk. Geri kalan tüm Ortadoğu hatlarına uçuşlarımıza devam ediyoruz” diye konuştu. Şeker, Suriye Halep ve Şam ile Beyrut hatlarının bu dönemde güçlü toparlandığını vurguladı.

 Krize rağmen doluluk geçen yılın altında değil. Şeker, şöyle devam etti: “Ortadoğu’ya uçuşlar durunca geniş gövde uçakları başta Uzakdoğu olmak üzere Güney Asya’ya, dar gövdelileri ise Orta Asya, Avrupa ve Afrika’nın bir kısmına planlı olarak kaydırmıştık. 37’ye yakın frekans artışı yaptık. Kargoda ise 60’a yakın frekans artışı gerçekleştirdik. Trafik olarak bakıldığı zaman ocak-haziranda kapasitemiz (AKK) 2025’e göre yüzde 5 yukarıda. Bu, beklentimizden iyi. Ama bütçemizin gerisindeyiz. Taşınan kargoda ise yüzde 20 yukarıdayız. Hem yolcu hem kargoda birim gelirleri artırmayı başardık.”

Matthew Bromberg

10 DOLARIN BÜYÜK ETKİSİ

 Petrolde 10 doların maliyet etkisi ayda 100 milyon dolar. Brent petrol fiyatlarındaki artışların bütçe hedeflerini etkilediğine işaret eden Murat Şeker, “Gelirimiz arttı ama yakıt gideri de yükseldi. Brent petroldeki her 10 dolarlık artışın, yani petrolün 70 dolardan 80 dolara çıkmasının aylık yakıt maliyeti 100 milyon doları buluyor. Bütçemizde 6.2 milyar dolarlık yakıt maliyeti vardı. En güncel projeksiyona göre kümülatif yakıt maliyeti 2026 için 8.5 milyar doları bulmasını öngörüyoruz. Özetle 2-2.5 milyar dolarlık ilave maliyet etkisi olacak.”

 THY kanadında endişe edecek bir durum yok. Sanki Ortadoğu’da yer yerinden oynamamış gibi bir sonuca yakın sonuçlar ortaya çıkıyor. Bu THY için böyle. Yani büyük panikte paniksiz yönetimin, akıl ve tecrübe ile buluşması korkuların önüne geçiyor. Şeker-Olmuştur ikilisinin yol haritalarına bakıldığında panik, korku, endişe yok. Çalışan mutluluğu gibi yolcu mutluluğu ve konforu hep yukarıda.

 Böylece şirket yüksekten, çok yüksekten, türbülanssız uçuşunu sürdürecek.

FUARDAN NOTLAR

 Fuar, Boeing ve Airbus’ın yeni uçak siparişleri için yarıştığı, savunma şirketlerinin ise artan askeri harcamalardan pay almaya çalıştığı ortamda kapılarını açtı. Askeri havacılık, insansız sistemler ve küresel güvenlik önde yer aldı.

 İtalyan havacılık şirketi Leonardo ve Türk savunma firması Baykar, fuarda insansız bir savaş uçağının otonom formasyonda mürettebatlı bir uçakla birlikte uçtuğu başarılı uçuş denemelerinin detaylarını açıkladı. Milli SİHA TB3 de fuarda ‘Astore Levante’ ismiyle sergilendi.

 Tusaş, Aselsan, Roketsan, Havelsan, TEI, Kale Jet Engines gibi yerli firmalar savunma sanayisindeki kabiliyetlerini gösterdi. Kaan’ın insansız Anka 3 ile birlikte ortak operasyonu simüle edildi. Zaten yılın en fazla konuşulan konusu insansız sistemler oldu. Yapay zekâ destekli dronlar, otonom kabiliyeti olan hava araçları dikkat çekti. Hürjet uçağı da fuarda yerini aldı. Türkiye’nin motor devi TEI, milli havacılık motorlarıyla gövde gösterisi yaptı.

İş jetleri de bu fuarda kendini dünyaya gösterme fırsatı buldu. Airbus, uzun menzilli A350 ve stratejik  nakliye uçağı A400M’i fuarda sergiledi. Boeing’in büyük şaleleri vardı ama statik alanda neredeyse yoktu.

FARNBOROUGH’UN HİKÂYESİ

İngiltere’nin Hampshire bölgesinde iki yılda bir düzenlenen Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı, dünyanın önde gelen havacılık ve savunma fuarlarından biri. 1948’deki başlangıcından bu yana, etkinlik rekor kıran hava gösterileri ve devasa ticari uçak siparişleri için küresel bir platform görevi gördü ve 105.8 milyar dolara varan satışlar yarattı.

İngiliz motorlu uçuşunun doğduğu yer olarak havacılık tarihinde önemli bir yere sahip olan Farnborough, dünyanın en ünlü uçaklarından bazılarının önemli uçuş merkezi oldu. Efsanevi ilk gösterimler: Hava gösterisi, de Havilland Comet (1949), Süpersonik Concorde (1970), Airbus A380 (2006) ve F-35 Lightning II gibi efsanevi uçakların ilk gösterimlerine ev sahipliği yaptı.

Rekor Kıran Uçuşlar: 1958’de RAF’ın Black Arrows ekibi, 22 uçaktan oluşan bir formasyon döngüsü gerçekleştirerek kırılmamış bir dünya rekoru kırdı.

1952 Felaketi: Gösterinin tarihi, bir prototip olan Havilland DH 110’un havada parçalanarak kalabalığın üzerine enkaz saçması ve 31 kişinin ölümüne yol açmasıyla trajik bir olayla gölgelendi. Bu olay, hava gösterisi güvenlik düzenlemelerinde büyük değişikliklere yol açtı.