Müzikte ‘Truman Show’ sendromu: Rakamlar yalan söyler mi

Konumuz bu kez ne şarkının kalitesi ne de sanatçının yeteneği. Konu; dinlediğimizi sandığımız şeyin aslında bize dinletilen, sevdiğimizi sandığımız şeyin ise satın alınan bir algoritma olup olmadığı.

Amerika cephesi: Drake ve “Sahte Stream” iddiası

Okyanusun ötesinde sular durulmuyor. Kanadalı rap yıldızı Drake, doğrudan sanık koltuğunda oturmasa da ABD’de online kumar platformu Stake.us’a karşı açılan dev bir toplu davanın tam ortasında “örnek vaka” olarak yer aldı.

İddialara göre; Stake platformundaki para akışları, üçüncü taraflar aracılığıyla “streaming çiftliklerini” (sahte dinlenme çiftlikleri) ve botları finanse etmek için kullanılıyor.

Davacıların iddiası korkunç: Milyonlarca dolarlık bir “tipping” (bahşiş) mekanizması, aslında Drake gibi isimlerin dinlenme sayılarını yapay olarak şişiren bir manipülasyon aracı.

Hukuki olarak Drake şu an suçlu ya da davalı değil; bu henüz bir iddia. Ancak davanın işaret ettiği gerçek, müzik metriklerinin artık sadece bir “sektör hilesi” değil, örgütlü bir finansal suç kapsamına girebilecek kadar büyüdüğü. Olay, “Spotify’da listeye girmek”ten çıkıp kara para ve manipülasyonla yönetilen bir “dijital kumar”a dönüşmüş durumda.

Türkiye cephesi: “Alo, ablayı listeden indiriyoruz”

Tam da dünya bu “bot” ve “manipülasyon” iddialarıyla çalkalanırken, Türkiye’de Demet Akalın bombayı kendi üslubuyla patlattı. Gazete Magazin’e konuşan Akalın, dijital dünyada işlerin nasıl döndüğüne dair tüyler ürpertici bir anekdot paylaştı.

Akalın, sosyal medya fenomeni ve menajer Ebo ile yaşadığı bir diyaloğu şöyle aktardı: “Ebo yazın Okan’a (Kurt) bir telefon açtı, ‘Ablayı yarın listenin zirvesinden indireceğiz’ dedi. O da ‘İndirebiliyorsanız indirin’ dedi. Ertesi gün şarkım listeden indi. Blok3 iyi şarkılar yapıyor tamam ama orada bir şeyler dönüyor.”

Bu cümle, en az Amerika’daki dava dosyası kadar ağır.

Bir telefonla, bir talimatla zirvedeki bir şarkının indirilebildiği, bir başkasının tepeye taşınabildiği bir ekosistemden bahsediyoruz. İması bile polemik çıkarmaya yetti.

Katılanlar kadar katılmayanlar da olacaktır ama tüm sektörün kapalı kapılar ardında fısır fısır konuştuğu “bu işte bir iş var”ı Demet Akalın dile getirmiş durumda.

Gerçeklik algısının sonu

Drake olayındaki “bot çiftlikleri” ile Demet Akalın’ın bahsettiği “bir telefonla liste değiştirme” gücü aslında aynı kapıya çıkıyor: Manipülasyon.

Eskiden bir şarkının hit olup olmadığını sokaktan, arabalardan yükselen sesten, barlardaki tepkiden anlardık. Şimdi ise elimizde sadece “dijital müzik dinleme sayıları” var. Ve görünen o ki bu sayılar, parayı basanın ya da doğru telefonu açanın yönettiği birer illüzyondan ibaret olabilir.

Drake dosyası, bu manipülasyonun hukuki ve finansal boyutunu; Demet Akalın işaret ettiği ise işin “saha”daki acımasız gerçekliğini yüzümüze vuruyor.

Eğer listeler bir kumar masasındaki zarlar gibi hileliyse, biz neyi dinliyoruz? Ya da daha doğrusu; bize neyi, neden ve nasıl dinletiyorlar?

Müzik dünyası için “organik başarı” dönemi kapanmış, “dijital mühendislik” çağı başlamış görünüyor. Ve bu mühendislikte kazanan ne yazık ki her zaman “en iyi şarkı” olmuyor.

Dikkat çekenler

∆ Fırat Uyulur, yeni teklisi “Deniz”i yayınladı. Söz ve bestesi Uyulur imzası taşıyan “Deniz”, şarkıcının dingin müziğini derinlikli sözleriyle paylaştığı yine kriterler üzeri bir şarkı.

∆ Oya Oğuz, ilk EP’si “Eşik”i bu gece yayınlıyor. Şarkı pop, arabesk ve türk müziği enstürmanlarının homojen bir karışımı. EP, üç şarkıdan oluşuyor ancak hem parçalar hem de yorumu öyle zamansız ki tanıdık bir his taşıyor. EP’de yer alan tüm şarkıların söz ve müzikleri Oya Oğuz’a ait. Kesinlikle radarınıza alıp takip etmeniz gereken genç bir isim.

∆ Masal, yeni şarkısı “Bunun Adı Aşk Değil” ile yükselişine devam ediyor. Synth tabanlı pop şarkının söz ve müziği ise kendisine ait. Yakından takip edilesi bir kariyere başladı, severek dinliyoruz.

∆ Nasıl Derler Bilirsin, bu akşam “Son bi’ Sezen”i yayınlıyor. Solist Alper Altıntaş’ın yazdığı bu alternatif pop şarkı, çok dinlenecekler arasına girecektir.

∆ Tuana, yeni çıkacak EP’sinden ikinci şarkısı “Yoramam Kendimi”yi yayınladı. Bir başka alternatif pop olan şarkının söz ve bestesi kendisine ait.

Ne dinledim

∆ İpek Nisa Göker- “Yıldız Tozu”
∆ Affet Robot- “Tuzak”
∆ Öykü- “Sana Yok”
∆ Engin- “Şeker”
∆ Sokrat ST- “İyi Gelir Diye”