İsrail'de "apartheid sistemi" pekişiyor: İsrail nasıl sadece Filistinlileri hedefleyen bir yasa çıkardı?

Yasanın kabul edildiği gün Knesset'te dikkat çekici ve tepki toplayan görüntüler yaşandı. Bazı aşırı sağcı milletvekilleri, meclis oturumuna yakalarına urgan rozeti takarak geldi. Yasanın geçmesinin ardından aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve destekçilerinin mecliste şampanya patlatarak kutlama yapması sosyal medyada infial yarattı. Tasarı, 48 "hayır" oyuna karşılık 62 "evet" oyu ile kabul edildi. Başbakan Netanyahu da yasaya destek veren isimler arasındaydı.

Yeni mevzuat, özellikle işgal altındaki Batı Şeria’da bulunan Filistinlileri hedef alacak şekilde tasarlandı. Bir İsrail vatandaşını öldürmekten suçlu bulunanlar, askeri mahkemelerce yargılanacak ve 90 gün içinde (en fazla 180 güne kadar ertelenerek) asılarak idam edilecek. Yasada dikkat çeken en büyük noktalardan biri, İsrail vatandaşlarının sivil, Filistinlilerin ise askeri mahkemelerde yargılanması. 2010 verilerine göre askeri mahkemelerde yargılanan Filistinlilerin suçlu bulunma oranı yüzde 99,74 gibi çarpıcı bir seviyedeyken; Filistinlileri öldüren İsrailli yerleşimcilerin sadece yüzde üçü hüküm giydi. Hakimler, bir İsrailli söz konusu olduğunda idam ile müebbet arasında seçim yapabilirken, yeni yasayla Filistinliler için idam cezası neredeyse “otomatik” hale getirilmiş durumda. 

Düzenleme, küresel ölçekte "ayrımcı" ve "hukuk dışı" olarak nitelendirildi. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, yasanın ayrımcı olduğunu ve uygulanmasının bir "savaş suçu" teşkil edebileceğini belirtti. Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere ortak bir açıklama yaparak İsrail’in demokratik değerlerden uzaklaştığı uyarısında bulundu. Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, bu adımın apartheid sisteminin bir parçası olduğunu ve iki kademeli bir adalet sistemini resmileştirdiğini belirtti.

Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mesut Hakkı Caşın, düzenlemenin hukuki boyutlarını şu şekilde özetliyor:

“İşgal eden ülkenin idam etme hakkı yoktur. Bunu Nazi hükümeti Polonya’da ve işgal ettiği diğer Sovyetler Birliği topraklarında uyguladı ve sonra Nürnberg Mahkemesi’nde yargılandı. İsrail, ciddi ve planlı bir şekilde soykırım suçu işlemekle yargılanabilir; bu yasayı uygulayanlar da ileride Uluslararası Adalet Divanı’nda ve Ceza Mahkemesi’nde yargılanacaklardır.”

Caşın ayrıca, bu yasanın 1789 Fransız İnsan Hakları Beyannamesi’nden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne kadar pek çok uluslararası metne aykırı olduğunu ve sorumluların gelecekte Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde yargılanabileceğini vurguladı.

İsrail tarihinde bugüne kadar sadece iki kişi idam edildi. Bunlardan en bilineni, Holokost’un mimarlarından Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann idi. Yeni yasa, bu istisnai durumu sistematik bir infaz mekanizmasına dönüştürme potansiyeli taşıyor.