Her ben masum değildir

* Öncelikle ben nedir, nasıl oluşur?

Benler, cilde rengini veren melanosit adı verilen hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşur. Hemen herkesin vücudunda ben bulunur. Bazıları doğuştan vardır, bazıları ise çocukluk ve genç erişkinlik döneminde ortaya çıkar. Büyük çoğunluğu tamamen iyi huyludur ve yaşam boyu herhangi bir sorun oluşturmaz. Ancak küçük bir kısmı zaman içerisinde kansere dönüşebilir veya başlangıçtan itibaren deri kanseri olabilir. Bu nedenle benlerde meydana gelen değişiklikler mutlaka önemsenmelidir.

Uz. Dr. Ramazan Çetin - Serkan Kızılbayır

* Deri kanseri son yıllarda neden bu kadar sık görülmeye başladı? Erken teşhisin bu hastalıkta önemi nedir?

Deri kanseri dünyada en sık görülen kanserlerden biridir ve son yıllarda görülme sıklığı giderek artmaktadır. En sevindirici nokta ise erken tanı sayesinde tedavi başarısının oldukça yüksek olmasıdır. Bu nedenle benlerde meydana gelen değişiklikleri erken fark etmek büyük önem taşır. Melanom, benleri oluşturan melanosit hücrelerinden gelişen kötü huylu bir deri kanseridir. Erken tanınmadığında lenf bezlerine ve diğer organlara yayılabilir. Bu nedenle erken tanı hayat kurtarır.

* Her büyük ben kötü müdür?

Hayır. Büyük olması tek başına kötü huylu olduğu anlamına gelmez. Biz dermatologlar benin büyüklüğü kadar şekline, rengine, yapısına ve kişinin risk faktörlerine de birlikte bakıyoruz.

* Dermatoskopi neden hayat kurtarıyor?

Dermatoskopi, dermatolojinin en önemli tanı yöntemlerinden biridir. Çıplak gözle görülemeyen pigment yapıları ve damarları ayrıntılı incelememizi sağlar. Dijital ben haritalandırması ile yıllar içindeki en küçük değişiklikler bile erken dönemde tespit edilebilir.

* Ben aldırmak kansere neden olur mu?

Hayır. Bu toplumda en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biridir. Uygun şekilde alınan bir ben kansere dönüşmez. Bazen zaten melanom olan bir lezyon çıkarılır ve patoloji sonucunda kanser olduğu anlaşılır. Oysa tam tersine, erken dönemde çıkarılması hastanın yaşamını kurtarabilir.

* Güneşten korunmak neden bu kadar önemli?

Özellikle çocukluk çağındaki güneş yanıkları ilerleyen yaşlarda melanom riskini artırabilir. Uzun yıllar boyunca biriken UV hasarı diğer deri kanserlerinin gelişiminde de önemli rol oynar. Öğle saatlerinde uzun süre güneşte kalmamak, koruyucu giysi ve şapka kullanmak, en az SPF 30-50 güneş koruyucu sürmek ve iki saatte bir yenilemek korunmanın temel basamaklarıdır.

* Kimler Daha Fazla Risk Altında?

 - Açık tenliler.

- Çok sayıda beni olanlar.

- Ailesinde melanom bulunanlar.

- Çocuklukta sık güneş yanığı geçirenler.

- Solaryum kullananlar.

- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler.

Bu kişilerin yılda en az bir kez dermatoloji kontrolünden geçmesini öneriyoruz.

BENİNİZ ALARM VERİYOR OLABİLİR

BENLERİN değerlendirilmesinde ABCDE kuralı yol göstericidir. A: Asimetri, B: Kenar düzensizliği, C: Birden fazla renk, D: Yaklaşık 6 mm’den büyük çap, E: Değişim. Özellikle büyüme, renk değişikliği, kanama, kaşıntı veya şekil değişikliği varsa dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.

BİLGİ KUTUSU: ABCDE KURALI

A – Asimetri

B – Kenar düzensizliği

C – Birden fazla renk

D – Yaklaşık 6 mm’den büyük çap

E – Değişim

KISA KISA

- Ben koparsa kanser olur mu? Hayır.

- Benlerden kıl çıkması kötü müdür? Hayır, tek başına kötü bir bulgu değildir.

- Her siyah ben tehlikeli midir? Hayır.

- Çocuklarda ben olur mu? Evet.

- Solaryum güvenli bronzlaşma sağlar mı? Hayır. UV maruziyeti nedeniyle deri kanseri riskini artırır.

- Yazın benler çoğalır mı? Yeni benler oluşabilir ve mevcut benler koyulaşabilir; değişiklik gösteren benler değerlendirilmelidir.

Beninizi değil, değişimini takip edin. Çünkü bazen hayat kurtaran şey, fark ettiğiniz küçük bir değişikliktir. Erken tanı, deri kanserine karşı en güçlü silahımızdır.

Bu yazının video'sunu da izleyebilirsiniz.