Yapay zekâ için kıyasıya rekabet

1923’te savaştan çıkmış; çalışabilecek nüfusu az, borç yükü çok, sanayisi yok ülkemizin 102 yılda aştığı yolları, engelleri, zorlukları, kolaylıkları, geldiği noktayı elbette tartışabiliriz. Yabancı sermayenin baskısı altında, sanayi devriminin ardında kalmış genç bir ülkenin katettiği yol kimine göre azdır, kimine göre çok... Kimine göre başarıdır kimine göre değil... Geride bıraktığımız 102 yılın muhasebesi elbette önemli ancak asıl dikkatimizi yoğunlaştırmamız gereken gelecek değil mi?

2024 yılında Türkiye 174.2 milyon tonluk mal ihracatı gerçekleştirdi. Her bir tona karşılık yaklaşık bin 500 dolar ihracat geliri elde ettik. Kilogram başına fiyatımız ise 1.50 dolar oldu. Diğer ülkelere gelince... Almanya’nın kilogram başı ihracatı 4.7 dolar, Çekya’nın 4.1, Fransa’nın 3.6. Bu ülkeler bizden iyi durumda. Brezilya’nın 0.4, Norveç’inki ise 0.7 dolar. Bu ülkelerden iyi durumdayız.

Neden kilogram başına ihracatı aktardığıma gelince... Yakın zamanda bazı ülkelerin ihracatını kilogramın yanı sıra başka birtakım verilerle kıyaslamak zorunda kalacağız. Meşhur örnektir. 1 ton çelik ihracatı ile 1 ton iPhone ihracatı kıyaslanır. Bazı ülkeler sanayinin ağır yükleriyle ihracat savaşında yer almaya çalışırken teknolojiyi geliştirenlerin malları kapış kapış gider. Tabii ki sanayiyi de teknolojiyi de yapabilen ülkelerden olmakta fayda var.

Konuyu teknolojiye getirmişken bu alandaki rekabetin artık düzey atladığına da dikkat çekmek lazım. ABD ve bu ülkeden çıkan Microsoft, Apple, Google, Amazon, Meta, Tesla, Intel gibi şirketlerin yıllardır pazarı domine ettiğini biliyoruz.

Yeni dünyanın rekabetteki silahı ise kuşkusuz yapay zekâ olacak. Yapay zekâ ve ona bağlı teknolojiler geleceğe damga vuracağa benziyor.

World Economic Forum’da yer alan bir analizde dünyanın beş büyük ekonomisi ABD, Çin, Japonya, Hindistan ve Almanya’da yapay zekâ ekosistemleri kurulduğuna dikkat çekildi. Ülke ülke temel stratejileri ise şöyle açıklandı: 

ABD: ABD’de yapay zekâya yapılan risk sermayesi yatırımları son 5 yılda 290 milyar dolara ulaştı.ABD hükümeti, ülke genelinde BT altyapısını modernize etmeyi ve güvenliğini sağlamayı amaçlayan Federal Bulut Bilişim Stratejisi’ni uygulamaya koydu. 

ÇİN: Çin’de yapay zekâ pazarının 2025 itibarıyla 61 milyar doları aşması bekleniyor.

Çin, “Made in China 2025” ve ulusal yapay zekâ geliştirme planı gibi stratejik planlarla robotik ve yapay zekâ alanında küresel lider konumunu sağlamlaştırdı. Devlet desteğiyle Çin, yüzde 52’lik küresel robot kurulum oranına ulaşarak ABD’yi geride bıraktı. 

JAPONYA: Japonya, yaşlanan nüfusu ve azalan işgücü sorununu çözmek için yapay zekâyı benimsiyor ve bu durum yabancı girişimler ve KOBİ’lerle işbirliğini artırıyor.

Japon hükümetinin Toplum 5.0 konsepti, siber ve fiziksel uzayı birbirine bağlayarak, başta yapay zekâ olmak üzere gelişmiş teknolojileri günlük yaşamın her alanına entegre etmeyi amaçlıyor. 

HİNDİSTAN: Hindistan’da yapay zekâ pazarının 2027 yılına kadar 17 milyar dolara ulaşması ve 2024 ile 2027 yılları arasında yıllık yüzde 25-35 oranında büyümesi öngörülüyor. Büyüme, kurumsal teknoloji harcamalarındaki artış, ülkenin genişleyen yapay zekâ yetenek havuzu ve yapay zekâ yatırımlarındaki yükselişle sağlanıyor. 

ALMANYA: Ülke, yapay zekâ yatırımlarını ikiye katlamayı da içeren planlarını açıkladı ve bu da Çin ve ABD gibi küresel teknoloji devleriyle rekabet etme niyetini gösteriyor. 

Microsoft, Alman yapay zekâ altyapısına 3.2 milyar dolarlık yatırım yapmayı planladığını duyurdu ve bu, ülkenin teknolojik ilerlemesine önemli bir bağlılık göstergesi. Apple’ın Alman yapay zekâ girişimi Bitbot’u takip etmesi, Almanya’nın canlı yapay zekâ ekosisteminin cazibesini ortaya koyuyor.

Gördüğünüz gibi geleceğin dünyasını şekillendirecek teknolojiler için kıyasıya bir rekabet yaşanıyor. Türkiye son dönemde özellikle savunma sanayiinde yaptığı hamleler ile oldukça dikkat çekti. Umarım bu başarıyı yapay zekâ alanına da taşır, özel sektör kamu işbirliği ile rekabetçi bir ülke durumuna geliriz.