Evdeki canın sağlık hakkı yok mu… Sahte mamaya dikkat

ÖNCE okurumun sorusu: “İnternetten tanınmış bir markanın on kiloluluk kedi mamasını aldım. Ambalajı ve barkodu aynı değildi. Mamaların büyüklüğü, rengi ve kokusu farklıydı. Kedilerim koklayıp yemediler. Şüphelendim. Barkodunu uygulama üzerinden kontrol ettim. Ürüne ait bilgiler çıkmayınca sahte diye iade ettim. Şimdi incelemede. Bu hayvan sağlığı ile oynamak değil mi? Bunun denetimini kim yapacak? Sahte mamayı nereye, nasıl şikâyet edebiliriz?”

NASIL ANLAŞILIR

Okurum haklı. Evet, bu hayvan sağlığıyla oynamaktır. Bunun bir hukuku da var. Mama alırken, aldıktan sonra evcil hayvanınıza verirken dikkat edin. Basit ama hayati şu kontrolleri mutlaka yapın:

 Ambalaj ve baskı kalitesi: Orijinal mamalarda baskılar nettir. Sahte ürünlerde yazılar bulanık, renkler soluk olabilir. Logo hataları sık görülür.

 Etiket bilgileri: Üretici/ithalatçı adı, açık adres, parti/seri numarası, net ağırlık ve son tüketim tarihi yoksa ya da silikse uzak durun.

 Barkod ve seri numarası: Barkodu kontrol edin. Aynı markanın daha önce aldığınız ürünüyle karşılaştırın. Üreticinin resmi sitesindeki ambalaj görselleriyle kıyaslayın. Şüphede kalırsanız markanın müşteri hizmetlerine parti numarasını sorun.

 Fiyat: Piyasanın çok altında satılan “ithal” ve “premium” mamalardan uzak durun. Sahte olma ihtimalleri çok daha yüksektir.

 Koku, renk, tane yapısı: Açtığınızda belirgin fark varsa mamayı vermeyin. Hayvanınız yemiyor, yedikten sonra kusma, ishal, halsizlik varsa ürünü saklayın, mutlaka ürünü şikayet edin. Kedinizi-köpeğinizi veterinerine götürün.

MERDİVEN ALTINA DİKKAT

Bu konuyu Türk Veteriner Hekimleri Birliği Merkez Konseyi Başkanı Ali Eroğlu’na da sordum. Bakın ne dedi:
“Son dönemde evcil hayvanlar için üretilen mama ve yem ürünlerinde, etiket bilgileri mevzuata aykırı, içeriği belirsiz, taklit veya sahte ürünler gözlemlenmektedir. Bu tür ürünler hayvan sağlığını ciddi biçimde tehdit etmekte, sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.

ETİKETLER YANILTABİLİR

Yemlerin etiketlenmesi ve sunumuna ilişkin yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca yemlerin etiket bilgilerinin yanıltıcı veya aldatıcı nitelikte olmaması, içeriğinin gerçeği yansıtması, hayvan türüne ve kullanım amacına uygun şekilde açık ve doğru bilgiler içermesi zorunludur. Ancak sahte ve merdiven altı olarak üretilen mamalarda bu kurallara uyulmadığı, ürünlerin içeriğinde bulunmayan özelliklerin varmış gibi gösterildiği ya da benzer ürünlerden farklı ve üstün niteliklere sahipmiş izlenimi yaratıldığı görülmektedir.

AMBALAJSIZ ETİKETSİZ

Türk Veteriner Hekimleri Birliği olarak hayvan sahiplerine ambalajsız, etiketsiz veya etiket bilgileri eksik ürünlerden kaçınmaları, ürün üzerinde üretici/ithalatçı bilgileri, parti veya seri numarası, net ağırlık ve son tüketim tarihi bulunmayan mamaları kesinlikle tercih etmemeleri, internet ve sosyal medya üzerinden yapılan kontrolsüz satışlara karşı dikkatli olmaları, hayvanlarının beslenmesinde mutlaka veteriner hekimler tarafından önerilen ve güvenilirliği bilinen ürünleri kullanmaları yönünde çağrıda bulunuyoruz.

 Bu nedenle yetkili kurumların denetimlerini artırması, mevzuata aykırı üretim ve satış yapanlara karşı caydırıcı yaptırımların uygulanması büyük önem taşımaktadır.”

 HUKUKEN NE YAPILMALI

İNTERNETTEN alınan sahte mama  için birden fazla başvuru ve şikâyet yolu var.  Sahte mamaya karşı adım adım izlenecek yol haritası şöyle:

1- Tarım ve Orman Bakanlığı’na başvuru: Kedi-köpek mamaları hukuken “yem” kapsamındadır. İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine başvurabilirsiniz. ALO 174 Gıda Hattı üzerinden ihbarda bulunabilirsiniz. Bakanlık denetim yapar, numune alır, idari yaptırım uygular.

2- Ticaret Bakanlığı’na şikâyet: İnternetten satış olduğu için mesafeli satış ve ayıplı mal hükümleri devreye girer. CİMER üzerinden veya Ticaret Bakanlığı’na şikâyet edilebilir. Satışın yapıldığı e-ticaret platformu üzerinden de resmi şikâyet oluşturulmalıdır.

3-Tüketici Hakem Heyeti: Mamaların fiyatları 2026 yılı için belirlenen 186 bin TL sınırının altında. Sahte mama için doğrudan Tüketici Hakem Heyeti’ne gidilebilir. Hakem heyetlerine başvuru e-Devlet üzerinden TÜBİS sistemiyle ya da ikametgâhınızdaki hakem heyetine dilekçeyle yapılabilir.

ÇÖPE ATIP UNUTMAYIN

Unutmayın sahte mamayı çöpe atıp susmak çözüm değildir. Siz ihbar etmez, sessiz kalırsanız o ürün rafta kalır, satılmaya devam eder. Başka bir evde başka bir can yanar. “Ucuz” diye alınan bir paket mama bir ömür sürecek kalıcı sağlık sorunlarına ve çok daha ağır bir faturaya dönüşebilir. Hep yazıyorum: Hukuk herkese lazım. Ama en çok da kendini savunamayanlara...